Ανοικτές παρέμειναν για δύο ημέρες οι πύλες του Πολυτεχνείου, ώστε οι πολίτες να αποτίσουν έναν ελάχιστο φόρο τιμής στα θύματα της 17ης Νοέμβρη.
Ο πρωθυπουργός της Ελλάδος, Αλέξης Τσίπρας απηύθυνε σήμερα ομιλία στην ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής των Ελλήνων αφιερωμένης στην ημέρα μνήμης και τιμής για την εξέγερση του Πολυτεχνείου, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκαρτίας έστειλε το δικό του μήνυμα.
Μάλιστα, χθες, κατέθεσαν στεφάνι ο υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Κώστας Γαβρόγλου, και ο πρόεδρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης.
«Σαραντατρία χρόνια μετά, συνεχίζουμε στα βασικά συνθήματα Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία. Αποκτούν περιεχόμενο στις συνθήκες που διαμορφώνονται από την οικονομική κρίση» επισήμανε ο αντιπρόεδρος ΣΦΕΑ, Σπύρος Χαλβατζής, εκπροσωπώντας την επιτροπή εορτασμού. Σύμφωνα με τον κ. Χαλβατζή, υψώνεται και φέτος, για άλλη μία φορά, η σημαία του Πολυτεχνείου «με τα αιτήματα αναβαπτισμένα στους σύγχρονους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες του λαού και της νεολαίας».
Το χρονικό της εξέγερσης
Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου. Οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν το πρωί στο προαύλιο του Πολυτεχνείου, κηρύσσοντας αποχή από τα μαθήματα και ζητώντας τη διεξαγωγή εκλογών για τους φοιτητικούς συλλόγους το Δεκέμβριο. Συνελεύσεις των φοιτητών έγιναν και στην Ιατρική και στη Νομική Σχολή και τα αιτήματα διευρύνθηκαν, όπως καταγράφηκαν σε ψήφισμα των φοιτητών της Νομικής για να συμπεριλάβουν και τον εκδημοκρατισμό των πανεπιστημίων, την αύξηση στο 20% του προϋπολογισμού των δαπανών για την παιδεία και ανάκληση του νόμου για αναγκαστική στράτευση των φοιτητών.
Ολο και περισσότεροι φοιτητές άρχισαν να συγκεντρώνονται, όσο περνούσαν οι ώρες, στο Πολυτεχνείο και το απόγευμα αποφάσισαν κατάληψη. Εκλεισαν τις πύλες και εξέλεξαν συντονιστική επιτροπή. Επόμενο βήμα ήταν η λειτουργία ραδιοφωνικού σταθμού, με εκφωνητές τη Μαρία Δαμανάκη και το Δημήτρη Παπαχρήστου.
Οι εξελίξεις που ακολούθησαν ήταν καταιγιστικές. Πλήθος συγκεντρώθηκε έξω από το Πολυτεχνείο. Το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» δονούσε την ατμόσφαιρα. Στις 16 Νοεμβρίου, ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις επιτέθηκαν στον κόσμο καταφέροντας να διαλύσουν τους περισσότερους, καθώς έκαναν χρήση γκλομπ, δακρυγόνων και άλλων. Οι εναπομείναντες αντέδρασαν με αυτοσχέδια οδοφράγματα και παρέμειναν εκεί παρά τη χρήση όπλων από την αστυνομία.
Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος κατέφυγε στη χρήση του στρατού. Μοίρες ΛΟΚ και αλεξιπτωτιστών ετοιμάστηκαν. Δύο άρματα πήραν θέσεις αποκλείοντας τις πλαϊνές εισόδους του Πολυτεχνείου και ένα στήθηκε απέναντι από την κεντρική πύλη. Το αίτημα των φοιτητών για διαπραγματεύσεις απορρίφθηκε.
Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου, στις 3 το πρωί, το τανκ κινήθηκε προς το κτήριο, έριξε την κεντρική πύλη παρασύροντας μία κοπέλα που ήταν σκαρφαλωμένη στον περίβολο με την ελληνική σημαία στα χέρια.
Τα ΛΟΚ, αλλά και μυστικοί αστυνομικοί, μπούκαραν στο Πολυτεχνείο, ενώ οι φοιτητές προσπαθούσαν κυνηγημένοι να ξεφύγουν. Κάποιοι σώθηκαν βρίσκοντας καταφύγιο σε πολυκατοικίες στην περιοχή, πολλοί άλλοι συνελήφθησαν. Ο αριθμός των συλληφθέντων όπως ανακοινώθηκε τότε έφθασε τους 840. Όμως, όπως μετά την πτώση της χούντας κατέθεσαν αξιωματικοί της αστυνομίας, είχαν ξεπεράσει τους 2400.
Και η πιο τραγική πτυχή της ιστορικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Οι νεκροί. Μια πτυχή που η ποίηση αναδεικνύει λακωνικά όσο και σπαρακτικά.
Τα θύματα επίσημα ήταν 34. Οι εκτιμήσεις επί μεταπολίτευσης μιλούν για πολύ περισσότερους νεκρούς.
Η δικτατορία έπεσε μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Το Πολυτεχνείο πέρασε στην ιστορία ως η κορυφαία στιγμή του αγώνα ενάντια στη δικτατορία. Και οι φοιτητές του, άγνωστοι σήμερα στο ευρύ κοινό που παραταύτα τους μνημονεύει, υμνούνται από ποιητές μέχρι πολιτικούς και απλούς ανθρώπους.
