Η Μπεμπεδέλη ουσιαστικά δεν φτιάχνει παραστάσεις. Είναι η παράσταση. Όπου φτιάχνει κόσμους. Σαν ένα κολλάζ από σκηνές και λέξεις του Ευριπίδη, του Αισχύλου, του Σαίξπηρ, του Μπρεχτ, του Τσέχωφ και όλων των συναπαντημάτων που προηγήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Αυτή είναι η απόλυτη «Μάνα Κουράγιο», η πάντα αισιόδοξη Μοντ, η Τρελή του Σαγιώ, η Ελισάβετ στη Μαρία Στιούαρτ, η κυρία Άλβιγκ στους Βρικόλακες. Φέτος, για άλλη μια χρονιά το πολυεργαλείο Δέσποινα Μπεμπεδέλη, δίνει ένα master class στο «Μια Ηλιάδα», την παράσταση που ανεβαίνει στην σκηνή του Σατιρικού κάθε Τετάρτη και Πέμπτη για λίγες μόνο παραστάσεις, σε υποδειγματική σκηνοθεσία του Αντρέα Αραούζου.
Γράφει ο Μάξιμος Νικολάου
Πιο κάτω είναι σκόρπιες κατά καιρούς κουβέντες μας, ερωτήσεις λίγο πριν βγει στη σκηνή, απαντήσεις ενώ βρίσκεται στην άλλη μεριά του ακουστικού και σημειώσεις από μια γνωριμία που μετράει σχεδόν μια εικοσαετία.
Γιατί λέτε οι άνθρωποι πηγαίνουν στο θέατρο; Πάνε για να περάσουν δύο ώρες όμορφα. Εάν αυτές οι ώρες τους προσφέρουν και κάτι που θα το κουβαλήσουν και θα το σκεφτούν, ακόμα καλύτερα. Το θέατρο μας αναγκάζει να σκαλίσουμε το μυαλό και τη συνείδησή μας. Να αποκτήσουμε μια κριτική ματιά πάνω σε αυτό που βλέπουμε και ακούμε.
Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή που βιώσατε στα 63 χρόνια που κάνετε θέατρο; Θυμάμαι τον εαυτό μου σε περιόδους δύσκολες ψυχολογικά, συναισθηματικά να έχω κάνει τα πιο ωραία πράγματα πάνω στη σκηνή. Ίσως γιατί το θέατρο σε κάνει να ξεχνάς, ίσως σου δίνει τη δύναμη που χάνεις έξω απ’ τη σκηνή για κάποια γεγονότα που σε πληγώνουν και σου προκαλούν αδυναμία. Είχα μια τέτοια εμπειρία όταν έπαιζα την Μοντ το ’96 στην Αθήνα με τον Βούρο. Ήταν ανήμερα Χριστούγεννα και εκείνη τη νύχτα πέθανε η μαμά μου εδώ στην Κύπρο. Δεν σταμάτησα. Έπαιξα και τις επόμενες μέρες και ήρθα στην Κύπρο στις 30 του Δεκέμβρη. Έγινε ό,τι έγινε και την επομένη έφυγα, παραμονή Πρωτοχρονιάς γιατί είχα παράσταση. Είναι πολύ σκληρό αυτό. Πάρα πολύ σκληρό.
Ήσασταν δεμένες με τη μαμά σας; Πάρα πολύ. Ο πατέρας μου έφυγε μικρός, όταν ήμουν 20 χρονών, και μέναμε πάντα με τη μαμά μαζί. Έμεινε για λίγα χρόνια μόνη της αλλά ύστερα ήρθε και εγκαταστάθηκε κοντά μου, μεγάλωσε τα εγγόνια της και κάποια ώρα έφυγε άρρωστη.
Υπάρχει κάτι σήμερα που βλέποντας τον εαυτό σας στον καθρέφτη σας θυμίζει τους γονείς σας; Καταρχήν όσο πάω είμαι ίδια η μάνα μου! Έχω αποκτήσει τον σωματότυπό της. Έχω μάλιστα κρατήσει σχεδόν όλα της τα ρούχα για σκοπούς βεστιαρίου, επειδή είναι μιας άλλης εποχής, και τώρα επειδή τα φοράω, όταν περνάω απ’ τον καθρέφτη νομίζω ότι τη βλέπω. Έχω αποκτήσει την κίνηση της, το περπάτημά της, το μπόι της πια.
Απ’ την άλλη, τι έχετε έντονα στον χαρακτήρα σας που δεν θυμίζει του γονείς σας; Τα πιο πολλά χαρακτηριστικά μου τα πήρα απ’ τη μάνα μου. Ο μπαμπάς ήταν ο κλασικός πατέρας εκείνων των δεκαετιών: αποφασίζω και διατάζω. Ήθελε τα πάντα στη θέση τους, ήθελε να τηρώ τα ωράρια, το όχι του ήταν όχι. Δεν θέλω να τον αδικήσω όμως γιατί ήταν ο πρώτος που είπε το ναι γα να σπουδάσω θέατρο.
Αντιφατικό αυτό. Ο ίδιος ήταν θεατρόφιλος και ήξερε τι σήμαινε το θέατρο και το εκτιμούσε. Επομένως δεν έχω χαρακτηριστικά του παρόλο που τον είδα πολλές φορές να κλαίει -όλοι οι άνθρωποι κλαίνε- και δεν ήταν κακός. Ήταν πατέρας, αυστηρός.
Και εσείς όμως μου δίνετε την αίσθηση πως όταν θυμώσετε καλύτερα να μην είναι κανείς τριγύρω… (γέλια) Δεν θυμώνω εύκολα. Στη δουλειά δεν το κάνω για να έχω διαύγεια, να μπορώ να αντιλαμβάνομαι και να επικοινωνώ με τον άνθρωπο που συνεργάζομαι. Εκεί που φουτουνιάζομαι είναι όταν είμαι στην τάξη και διαπιστώσω τεμπελιά, αμέλεια, ζαμανφουτισμό και αυθάδεια. Άμα δω συμπεριφορά προκλητική, γίνομαι έξαλλη. Θεωρώ πως με τους μαθητές μου είμαι φίλη. Δεν κάθομαι σε απόσταση απ’ αυτούς. Απαιτώ και τους τονίζω πως είμαστε φίλοι αλλά δεν είμαστε φιλαράκια. Και πάντα υπάρχει μια αόρατη γραμμή που χωρίζει τον μαθητή από τον δάσκαλο. Αυτό πρέπει να γίνει συνείδηση στα νέα παιδιά για να περιοριστεί η περιβόητη παραβατικότητα. Επομένως γυρνάει το… μάτι μου κάποιες φορές. Αλλιώς θα ήταν μονότονο.
Τι θα συμβουλεύατε τον 20χρονο εαυτό σας; Δεν έκανα καμιά στραβή αγόρι μου. Είχα κάποια εφόδια απ’ τους γονείς μου. Το να προσέχω τις γνωριμίες μου, τη συμπεριφορά μου, υπήρχαν ξεκάθαρα μέσα μου. Ούτε έκανα λάθη μεγάλα στις συνεργασίες μου. Όταν έφυγα απ’ το Τέχνης πήγα στο θέατρο του Αλεξανδράκη. Εκεί όχι μόνο δεν είχα να προσέχω τίποτα, αλλά άνοιξα ακόμα πιο πολύ τα φύλλα της καρδιάς μου γιατί είχα μπροστά μου ηθοποιούς τεράστιους, όπως ο Αλέκος, ο Κατράκης, ο Αλέξης Δαμιανός. Τι επιφύλαξη να έχω με αυτούς; Να προσέξω τι; Πρόσεχα πώς έπαιζε ο Κατράκης. Πρόσεχα την ομορφιά του Αλεξανδράκη που ήταν κούκλος το πουλάκι μου. (γέλια) Είχα αντιστάσεις και ωριμότητα. Στο σπίτι είχα επικοινωνία με τους γονείς μου, μιλάγαμε. Έβλεπα τη συμπεριφορά του πατέρα μου, την εντιμότητά του, την ευθύτητά του, ακόμα και την αυστηρότητά του. Είχα τη γλυκύτητα της μάνας μου, την αντοχή της, την υπομονή της, την ομορφιά και την εργατικότητά της. Άκουγα τις αφηγήσεις τους απ’ την εποχή του πολέμου. Μετά τη Γερμανική Κατοχή πείναγε όλος ο κόσμος. Η μάνα μου πούλησε όλη της την προίκα για να εξοικονομήσει ένα ποτήρι γάλα και δυο πατάτες για να έχω να φάω. Στον εμφύλιο είδα φίλους να σκοτώνονται και να πεθαίνουν. Ο Βαγγελάκης σκόρπισε σαν το ρόδι στο χωράφι γιατί πάτησε νάρκη, η Φανούλα πέθανε από φυματίωση. Κατάλαβες; Δεν ήμουν ένα χάπατο που έβγαινε στον κόσμο και δεν ήξερα πού να πατήσω και πού να βρεθώ.
Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον μεγάλο ηθοποιό; Να μπορεί να κάνει τα πάντα. Να μπορεί να παίξει και κωμωδία και τραγωδία και δράμα και κλασικό ρεπερτόριο. Πρέπει η ευλυγισία του η υποκριτική, να είναι ατελείωτη και διαρκής. Και πρέπει να γίνεται ο άλλος. Να βλέπεις κάθε φορά τον ίδιο ηθοποιό και να είναι άλλος.
Εσείς είστε μεγάλη ηθοποιός; Εσείς να το πείτε αυτό. Ξέρω ότι είμαι μια ηθοποιός πολύ μελετηρή, ενθουσιάζομαι και σκαλίζω για να μάθω και να πάω παρακάτω. Δεν είναι εύκολη η υποκριτική και αυτό πρέπει να το βάλουν καλά στο μυαλό τους τα νέα παιδιά που θέλουν να γίνουν ηθοποιοί ή που έγιναν ηθοποιοί ή που νομίζουν ότι είναι ηθοποιοί.
Αλήθεια, το ταλέντο γερνάει ποτέ; Όχι. Όσο υπάρχει η πνευματική διαύγεια και η συντήρηση η σωματική, θέλω να πω να μην είσαι ερείπιο όπου δεν μπορείς να περπατήσεις, υπάρχει και ταλέντο. Και προϊόντος του χρόνου αυτό γλυκαίνει.
Με ποιον τρόπο; Σου αρέσει πιο πολύ.
Σας φοβίζει ότι μια μέρα μπορεί αυτή η δυναμική να εξασθενήσει; Η μνήμη σιγά-σιγά θα αδυνατήσει. Το ξέρω ότι θα συμβεί κάποια στιγμή αυτό…
Όντως αυτή θα είναι η τελευταία σας παράσταση;
Η πρόθεση είναι αυτή... Μεγάλωσα αγόρι μου. Τον Φλεβάρη θα γίνω 85 χρονών… Τι άλλο να κάνω; Κάνοντας την αναδρομή μου, ευτύχησα να δοκιμαστώ στο ίδιο έργο περισσότερες από μια φορές. Έκανα «Μάνα Κουράγιο» με τον Ούβε, με τον Μιχαηλίδη και μετά το σκηνοθέτησα εγώ. Άλλοι συντελεστές κάθε φορά, άλλος σκηνοθέτης, άλλη εποχή, άλλο θέατρο. Ή έκανα «Εκάβη» ξανά και ξανά. Το να δοκιμαστώ σε ένα έργο ξανά, μου ήταν πιο ωφέλιμο από το να κάνω ένα νέο έργο…
Δύσκολα μπορώ να πιστέψω ότι ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στο θέατρο, μπορεί να ζήσει χωρίς αυτό. Η ζωή μου δεν ήταν μόνο το θέατρο αλλά ήταν και η οικογένειά μου. Αισθάνομαι ακόμα ότι το μυαλό και το σώμα μου είναι γερά. Όχι για να κάνω πιρουέτες και να ανεβοκατεβαίνω σκάλες απνευστί. Τώρα κάνω τους ρόλους της ηλικίας μου. Η «Ηλιάδα» που κάνω τώρα, είναι ένα κείμενο θηριώδες που θα έπρεπε να το κάνω πριν 10 χρόνια. Τι άλλο μένει να κάνω;
«Μια Ηλιάδα»
Τακτικές παραστάσεις: Τετάρτη και Πέμπτη, στις 8.30 μμ
Εισιτήρια:
€15.00 | €12.00 για μαθητές, φοιτητές, συνταξιούχους | Δωρεάν για θεατές με κινητικά προβλήματα.
Εισιτήρια από www.satirikotheatro.com
Πληροφορίες/Κρατήσεις: 22312940, 22421609, [email protected] (από 25 Σεπτεμβρίου)
