Από το γκολφ και το τένις μέχρι το σνούκερ, το ποδόσφαιρο και τη Formula 1, ορισμένα από τα φιλόδοξα αθλητικά πρότζεκτ που χρηματοδοτήθηκαν με σαουδαραβικά κεφάλαια αρχίζουν να υποχωρούν, καθώς το βασίλειο φαίνεται να περνά σε μια νέα φάση, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην κερδοφορία και την απόδοση των επενδύσεών του.
Ο Μπάρι Χερν βρίσκει ίσως την πιο χαρακτηριστική φράση για να περιγράψει την πορεία του LIV Golf. «Ήρθαν, είδαν, έχασαν», αναφέρει για την αποτυχημένη προσπάθεια της διοργάνωσης να ανατρέψει τις ισορροπίες στο παγκόσμιο γκολφ.
Η παραλλαγή της περίφημης φράσης του Ιουλίου Καίσαρα για να περιγράψει την εντυπωσιακή άνοδο και την πτώση ενός από τα σημαντικότερα αθλητικά εγχειρήματα της Σαουδικής Αραβίας ταιριάζει απόλυτα στον 78χρονο Χερν. Άλλωστε, ο επικεφαλής της Matchroom γνωρίζει από πρώτο χέρι τόσο τα οφέλη από τη σαουδαραβική επενδυτική επέλαση στον αθλητισμό όσο και τις αλλαγές που συντελούνται πλέον.
Η επιχειρηματική αυτοκρατορία του Χερν συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που επωφελήθηκαν περισσότερο από τα δισεκατομμύρια που διοχέτευσε η Σαουδική Αραβία στον χώρο του αθλητισμού από τότε που ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν εδραίωσε την εξουσία του. Παράλληλα, όμως, έχει βιώσει και τις συνέπειες της αλλαγής κατεύθυνσης που οδήγησε στην υποχώρηση του LIV Golf και έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το μέλλον των ευρύτερων αθλητικών φιλοδοξιών του βασιλείου.
Τα τελευταία χρόνια, τεράστια ποσά επενδύθηκαν σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων: από τη Νιούκαστλ και το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2034 μέχρι τους τρεις βασικούς πυλώνες της Matchroom Sport, δηλαδή την πυγμαχία, το σνούκερ και τα βελάκια. Στην πυγμαχία περιλαμβάνεται και η εμπλοκή στην πολυαναμενόμενη βρετανική αναμέτρηση ανάμεσα στον Άντονι Τζόσουα και τον Τάισον Φιούρι.
Για τον Χερν, πάντως, τα προβλήματα του LIV Golf υπήρχαν εξαρχής. Όπως υποστηρίζει, το εγχείρημα ήταν «κακοσχεδιασμένο από την πρώτη ημέρα, εφαρμόστηκε άσχημα από τη δεύτερη και αναπόφευκτα οδηγήθηκε σχετικά γρήγορα στην αφάνεια».
Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζει ότι αρκετοί αθλητές εξασφάλισαν τεράστια οικονομικά οφέλη. Αναφερόμενος στους Λι Γουέστγουντ και Ίαν Πούλτερ, σημειώνει ότι για αθλητές που πλησιάζουν στο τέλος της καριέρας τους είναι εξαιρετικά δύσκολο να απορρίψουν προτάσεις ύψους 30, 40 ή ακόμη και 50 εκατομμυρίων λιρών.
Το LIV Golf στηρίχθηκε οικονομικά από το σαουδαραβικό Public Investment Fund (PIF), αξίας περίπου ενός τρισ. λιρών και υπό την προεδρία του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Στα μέσα Απριλίου, ωστόσο, άρχισε να περιορίζεται η χρηματοδότηση που μέσα σε τέσσερα χρόνια είχε φτάσει περίπου τα 4 δισ. λίρες.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, το PIF επιβεβαίωσε την αλλαγή στρατηγικής, εξηγώντας ότι το ύψος των κεφαλαίων που θα απαιτούσε το LIV Golf σε βάθος χρόνου δεν συμβάδιζε πλέον με τη νέα επενδυτική του κατεύθυνση. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο αθλητισμός εξακολουθεί να αποτελεί τομέα προτεραιότητας για τις διεθνείς επενδύσεις του.
Το τέλος της δεκαετούς συμφωνίας στο σνούκερ
Λίγες ημέρες πριν από την ανακοίνωση του PIF, είχε τερματιστεί και η δεκαετής συμφωνία του World Snooker Tour με το υπουργείο Αθλητισμού της Σαουδικής Αραβίας για το Saudi Arabia Snooker Masters.
Όταν η διοργάνωση έκανε την εμφάνισή της δύο χρόνια νωρίτερα, είχε παρουσιαστεί ως το πλουσιότερο τουρνουά εκτός Παγκοσμίου Πρωταθλήματος, με συνολικό prize money 2,3 εκατ. λιρών και έπαθλο 500.000 λιρών για τον νικητή, ποσό αντίστοιχο με εκείνο που λάμβανε ο πρωταθλητής στο Crucible.
Σύμφωνα με τον Χερν, η σαουδαραβική πλευρά δεν θεωρούσε ότι οι εγχώριοι παίκτες εξελίσσονταν με την επιθυμητή ταχύτητα. Ο ίδιος αποδίδει αυτή τη διαφορά προσέγγισης εν μέρει στην υποτίμηση του χρόνου που απαιτείται για να δημιουργηθούν αθλητές υψηλού επιπέδου. Η συνεργασία ολοκληρώθηκε έπειτα από οικονομικό διακανονισμό μεταξύ των δύο πλευρών.
Τα πρώτα σημάδια της υποχώρησης
Οι ενδείξεις ότι κάτι άλλαζε στη σαουδαραβική στρατηγική είχαν αρχίσει να εμφανίζονται ήδη από το προηγούμενο καλοκαίρι, όταν τέθηκε υπό αμφισβήτηση η διοργάνωση των Χειμερινών Ασιατικών Αγώνων του 2029 στη χώρα.
Οι Αγώνες επρόκειτο να φιλοξενηθούν στην Τροχένα, ένα από τα κεντρικά κομμάτια του Neom, του τεράστιου πρότζεκτ αξίας άνω των 400 δισ. λιρών για τη δημιουργία μιας νέας πόλης. Ωστόσο, εν μέσω αυξανόμενου κόστους και χαμηλών τιμών πετρελαίου, η διοργάνωση μεταφέρθηκε τον Φεβρουάριο στο Καζακστάν.
Στη συνέχεια, η κρίση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος με το Ιράν είχαν άμεσες επιπτώσεις και στον αθλητισμό, οδηγώντας μεταξύ άλλων στην ακύρωση του Grand Prix της Σαουδικής Αραβίας στη Formula 1.
Ο αγώνας προγραμματίζεται να επιστρέψει την επόμενη χρονιά, σε αντίθεση με τα WTA Finals, τα οποία φιλοξενούνταν στο Ριάντ από το 2024 στο πλαίσιο συμφωνίας με το PIF. Η επιλογή της Σαουδικής Αραβίας είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, μεταξύ άλλων από τη Μαρτίνα Ναβρατίλοβα και την Κρις Έβερτ, με επίκεντρο την κατάσταση των δικαιωμάτων των γυναικών στη χώρα.
Τα Next Gen ATP Finals είχαν ήδη αποχωρήσει από την Τζέντα δύο χρόνια μετά την έναρξη μιας πενταετούς συμφωνίας. Παρ’ όλα αυτά, το PIF διατηρεί τις χορηγικές συνεργασίες του με ATP και WTA, ενώ στη Σαουδική Αραβία έχει ανατεθεί και τουρνουά Masters 1000 από το 2028, το οποίο σχεδιάζεται να φιλοξενηθεί σε ένα νέο εθνικό κέντρο τένις.
Από την ταχεία ανάπτυξη στη «δημιουργία αξίας»
Η έκταση της αλλαγής στη στρατηγική του PIF έγινε σαφέστερη στα μέσα Απριλίου, όταν παρουσιάστηκε ένα νέο επενδυτικό πλάνο. Το Ταμείο έκανε λόγο για μια «φυσική εξέλιξη» από μια περίοδο ταχύτατης ανάπτυξης και επιτάχυνσης προς μια νέα εποχή «βιώσιμης δημιουργίας αξίας».
Κατά τον Χερν, το ερώτημα που τίθεται πλέον στη Σαουδική Αραβία είναι πολύ πιο συγκεκριμένο: ποια πραγματική αξία απέφεραν οι τεράστιες επενδύσεις και, κυρίως, με ποιον τρόπο μπορούν να γίνουν κερδοφόρες.
Ακόμη και το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2034 δεν έχει μείνει ανεπηρέαστο. Ο σημερινός σχεδιασμός προβλέπει τη διεξαγωγή του τουρνουά σε 15 γήπεδα, εκ των οποίων τα 11 θα κατασκευαστούν από την αρχή. Πρόκειται σε αρκετές περιπτώσεις για εξαιρετικά φιλόδοξα και δαπανηρά έργα.
Στον κατασκευαστικό κλάδο, ωστόσο, υπήρξε έντονη φημολογία ότι ο αριθμός των γηπέδων ενδέχεται να περιοριστεί, ενώ σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα ζητήθηκε από αρχιτεκτονικά γραφεία να επανυποβάλουν σχέδια, καθώς οι αρχικές προτάσεις κρίθηκαν υπερβολικά ακριβές. Τον Ιούλιο έγινε επίσης γνωστό ότι η Roshn Group, η οποία ανήκει στο PIF, αναζητούσε ιδιώτες επενδυτές για το Aramco Stadium.
Νιούκαστλ και Saudi Pro League
Το PIF παραμένει ο πλειοψηφικός ιδιοκτήτης της Νιούκαστλ. Παρά την τεράστια οικονομική του ισχύ, όμως, οι κανονισμοί οικονομικής διαχείρισης έχουν περιορίσει τη δυνατότητα ανεξέλεγκτων δαπανών στον αγγλικό σύλλογο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το PIF απέκτησε τη Νιούκαστλ έχοντας πλήρη γνώση των συγκεκριμένων περιορισμών και η μακροπρόθεσμη δέσμευσή του στην επένδυση παραμένει ισχυρή. Σε αυτήν εντάσσονται και τα σχέδια μεταμόρφωσης του St James’ Park σε γήπεδο χωρητικότητας 65.000 έως 70.000 θεατών.
Μέχρι τον Απρίλιο, το ποδοσφαιρικό χαρτοφυλάκιο του PIF περιλάμβανε επίσης τέσσερις ομάδες της Saudi Pro League, μεταξύ των οποίων και η Αλ Νασρ του Κριστιάνο Ρονάλντο. Στη συνέχεια ανακοινώθηκε συμφωνία για την πώληση του 70% της Αλ Χιλάλ σε άλλο φορέα, ενώ δεν αποκλείεται να ακολουθήσουν ανάλογες κινήσεις και με άλλους συλλόγους.
Το υπουργείο Αθλητισμού παρουσίασε παράλληλα μια στρατηγική επτά σημείων για τους αθλητικούς συλλόγους, με στόχο την αύξηση των εμπορικών εσόδων τους.
Με το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2034 να αποτελεί την κορυφαία αθλητική προτεραιότητα της χώρας, η αναβάθμιση της Saudi Pro League – και κατ’ επέκταση της εθνικής ομάδας – εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι μεταγραφές του Όλι Γουότκινς και του Γκάμπριελ Μαρτινέλι, αλλά και η διατήρηση περιορισμού στον αριθμό των ξένων ποδοσφαιριστών, ώστε να ενισχυθεί η παρουσία των γηγενών παικτών.
Ο καθοριστικός ρόλος του Τουρκί Αλ-Σέιχ
Σε ένα απόλυτο μοναρχικό σύστημα, οι σημαντικές αποφάσεις προϋποθέτουν την έγκριση του πρίγκιπα διαδόχου. Επικριτές του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει τη Σαουδική Αραβία ότι χρησιμοποιεί τον αθλητισμό για να αποσπά την προσοχή από ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και από τη δολοφονία του αντιφρονούντος δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι το 2018.
Ιδιαίτερη θέση στο αθλητικό οικοσύστημα της χώρας κατέχει η General Entertainment Authority (GEA), επικεφαλής της οποίας είναι ο Τουρκί Αλ-Σέιχ, μία από τις πλέον προβεβλημένες και ισχυρές προσωπικότητες του σαουδαραβικού αθλητισμού.
Η επιρροή του είναι ιδιαίτερα έντονη στην πυγμαχία. Ο Αλ-Σέιχ ήταν εκείνος που ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η πολύχρονη αναμονή για μία αναμέτρηση ανάμεσα στον Άντονι Τζόσουα και τον Τάισον Φιούρι πλησιάζει στο τέλος της. Παράλληλα, έχει συνδεθεί με συζητήσεις για την αγορά ποδοσφαιρικών συλλόγων, από τη Λέστερ μέχρι την Ντέρμπι Κάουντι και την Μπρίστολ Σίτι.
Η παρουσία του στην πυγμαχία έχει ενισχυθεί ακόμη περισσότερο μέσω της Zuffa Boxing, του νέου εγχειρήματος που δημιούργησε μαζί με τον επικεφαλής του UFC, Ντέινα Γουάιτ. Η Zuffa απέκτησε, μεταξύ άλλων, τον Κόνορ Μπεν από τη Matchroom του Έντι Χερν.
Ο Μπάρι Χερν παραδέχεται ότι η Matchroom δεν μπορεί να ανταγωνιστεί οικονομικά τέτοιου μεγέθους προσφορές. Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται απλώς για διαφορές μερικών εκατομμυρίων, αλλά για ποσά που μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ μεγάλες οικονομικές απώλειες για οποιονδήποτε επιχειρήσει να τα ανταγωνιστεί.
Οι επενδύσεις συνεχίζονται
Παρά τις αλλαγές, η συνεργασία της Matchroom με τον Αλ-Σέιχ παραμένει στενή, τόσο στην πυγμαχία όσο και στο σνούκερ και τα βελάκια.
Σε αυτήν εντάσσεται το Riyadh Season Snooker Championship, όπου προβλέφθηκε το πρωτοφανές έπαθλο του ενός εκατομμυρίου δολαρίων για όποιον καταφέρει να βάλει τη νέα «χρυσή μπάλα» αμέσως μετά από ένα μέγιστο break 147 πόντων. Αντίστοιχα, το Saudi Arabia Darts Masters αποτέλεσε μέρος του Riyadh Season, ενώ ο Αλ-Σέιχ βρίσκεται και πίσω από το Six Kings Slam στο τένις, ένα ετήσιο τουρνουά επίδειξης ανδρών που προσφέρει στον νικητή το ποσό-ρεκόρ των έξι εκατομμυρίων δολαρίων.
Την ίδια ώρα, η συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν και οι επιθέσεις που έχει δεχθεί η Σαουδική Αραβία έχουν οδηγήσει ειδικούς διεθνούς ασφάλειας να προειδοποιούν ότι η συνολική κοινωνικοοικονομική στρατηγική της χώρας – και μαζί της οι επενδύσεις στον αθλητισμό – βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προκλήσεις.
Παρά την ιδιαίτερα αυστηρή κριτική του για το LIV Golf, πάντως, ο Μπάρι Χερν δεν θεωρεί ότι υπάρχει ακόμη λόγος πανικού. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, δεν επιθυμεί να παρουσιάσει μια υπερβολικά απαισιόδοξη εικόνα, καθώς οι Σαουδάραβες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς πελάτες της Matchroom.
Πηγή: Newsbeast.gr
