Σε τρεις διαστάσεις συστήνεται στον ξένο επισκέπτη η Καππαδοκία, και σφραγίζει τις ταξιδιωτικές αναμνήσεις του εφ’ όρου ζωής.
Από τον ουρανό, σε γνωστές ανά το παγκόσμιο πτήσεις με αερόστατα, που προσφέρουν πανοραμική θέα στα μοναδικής ομορφιάς τοπία της, κάθε ανατολή του ήλιου.
Δίπλα και μέσα στους εντυπωσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς της, οι οποίοι συνθέτουν ένα γεωλογικό θαύμα και κρύβουν άπειρες ιστορίες λαών, πολιτισμών και θρησκειών από άλλους αιώνες.
Βαθιά στη γη, στις κρυμμένες υπόγειες πόλεις της, όπου επιβίωσαν χιλιάδες άνθρωποι, κατά τις επιδρομές εχθρικών φυλών, διατηρώντας τη ζωή και την πίστη τους με απόλυτη ασφάλεια αλλά και μυστικότητα.
Βουτιά στα βάθη της Ανατολής και μαζί στην ιστορία της Χριστιανικής πίστης και της Ελληνικής φυλής… Πρωτόγνωρη άνοδος σε άγνωστους ουρανούς… Αξέχαστη εμπειρία, με εικόνες από τοπία και ανθρώπους, αλλά και με γεύσεις που διαγείρουν όλες τις αισθήσεις… Όλα αυτά και άλλα τόσα συνέθεσαν το ταξίδι μας στην Καππαδοκία.
Το αποφασίσαμε γιατί «είναι κάποια ταξίδια της ψυχής που πρέπει να γραφτούν στο βιβλίο της ζωής». Και το ταξίδι μάς δικαίωσε.
Πυξίδα και συνοδοιπόρος μας, ο ξεναγός μας, από την Πόλη, άριστος γνώστης της γεωγραφίας και της ιστορίας της περιοχής. Μας καθοδήγησε να σύρουμε τα βήματά μας σε άγνωστους τόπους. Εκεί όπου η ιστορία και οι θρύλοι παίζουν κρυφτό σε σπάνιους γεωλογικούς σχηματισμούς, πλασμένους σε μια άλλη διάσταση, σαν από παραμυθιού κλωστή ανέμης που γυρίζει στον χρόνο…
Η γνωστή άγνωστη Καππαδοκία
Η Καππαδοκία, μια από τις μεγαλύτερες περιοχές της Μικράς Ασίας, εκτείνεται, σήμερα, σε πέντε επαρχίες της κεντρικής Τουρκίας:
Καϊσέρι (η ελληνική Καισάρεια)
Νεβσεχίρ (η Νεάπολη των Ελλήνων)
Κιρσεχίρ (Μώκισσος των αρχαίων Ελλήνων και Ιουστινιανούπολη στα χρόνια των Βυζαντινών)
Ακσαράϊ (Γαρσάουρα στους αρχαίους χρόνους και Κολωνία στο Μεσαίωνα, ως σημαντικός ενδιάμεσος σταθμός στον Δρόμο του Μεταξιού)
Νιγντέ (η ιστορική Νίγδη ανάμεσα στο Ικόνιο δυτικά και στην Μερσίνη ή Μερσίνα στα νότια).
Σε υψόμετρο από 1000 μέχρι και 1300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, η Καππαδοκία έχει ως φυσικά σύνορα στα ανατολικά τον ποταμό Ευφράτη και στα δυτικά τον ποταμό Άλυ (ο μεγαλύτερος ποταμός της Τουρκίας, γνωστός ως ο Νείλος της Μικράς Ασίας, ο κόκκινος ποταμός που βάφει κόκκινο και το χώμα γύρω του, πρώτη ύλη για τα διάσημα κεραμικά της περιοχής), στα βόρεια τις Ποντιακές Άλπεις, που εκτείνονται παράλληλα με τον Εύξεινο Πόντο (Μαύρη Θάλασσα), και στα νότια την οροσειρά του Ταύρου, απροσπέλαστη για πολλούς εχθρούς στη μακραίωνη ιστορία της περιοχής.
Ορατή από κάθε σημείο της Καππαδοκίας η ολόχρονα χιονισμένη βουνοκορφή του Αργαίου (στα τουρκικά Ερτζιγιάς), στα σχεδόν τέσσερις χιλιάδες μέτρα ύψος, στην επαρχία και κοντά στην ομώνυμη πόλη της Καισάρειας. Για την ακρίβεια 3.917 μέτρα είναι το ύψος της κορυφής του βουνού, που αποτελεί και το μεγαλύτερο από τα ηφαίστεια που διαμόρφωσαν τη γεωλογία της περιοχής. Αργαίος στα αρχαία ελληνικά θα πεί «φωτεινός» ή «λευκός». Και από εδώ, κατά πως λένε οι ντόπιοι, στις μέρες με καθαρό ουρανό είναι ορατή η ανατολική Μεσόγειος, μαζί ακόμα και η ανατολικότερη χερσόνησος της Κύπρου.
Καμινάδες και κοιλάδες
Γεωλογικό θαύμα αποκαλούν την Καππαδοκία οι γεωλόγοι.
Εκατομμύρια χρόνια συνεχούς ηφαιστειακής δραστηριότητας, ανεξέλεγκτη ροή τόνων λάβας και στάκτης, και απανωτές τεκτονικές κινήσεις, σε συνδυασμό με τους παγετώνες που ακολούθησαν, έχουν μεταμορφώσει την στέππα σε κωνικούς εδαφικούς σχηματισμούς, τους οποίους η φύση συνεχίζει μέχρι και σήμερα να διαβρώνει και να αναμορφώνει.
Τουφ (Tuf) ή αλλιώς ηφαιστειακό τόφφο, αποκαλούν οι ειδικοί το μοναδικό πέτρωμα της περιοχής.
Το μείγμα της καυτής λάβας και τα θραύσματα των βράχων, σε αλληλεπίδραση με το νερό από τα χιόνια και τους ανέμους, έχουν σμιλέψει στο μαλακό ηφαιστειογενές πέτρωμα ποικίλες μορφές.
Σχηματίστηκαν, έτσι, οι αξιοπερίεργες «κοιλάδες», τα φαράγγια και οι περίφημες γεωπυραμίδες («καμινάδες») της Καππαδοκίας.
Γεωγράφοι και ιστορικοί εξηγούν πως η συνεχής αλλαγή στη φύση της Καππαδοκίας, όπως καταγράφεται στη ροή του χρόνου, δεν επιτρέπει να ταξινομηθούν χρονικά τα κύματα κατοίκησης της περιοχής και να αποσαφηνιστεί πότε σκάφθηκαν για πρώτη φορά οι βράχοι της.
Χέρι ανθρώπινο άφησε, ωστόσο, με τη σειρά του, βαθιά το σημάδι του, αφού σκάλισε στους μαλακούς ηφαιστειακούς βράχους σπίτια, καταφύγια, ορμητήρια, αλλά και εκκλησίες και μοναστικά κελιά.
Οι Καμινάδες των Νεράϊδων αποτελούν το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα της ταυτόχρονης επίδρασης των γεωλογικών διεργασιών και του περιβάλλοντος, και είναι διάσπαρτες σε όλη την Καππαδοκία. Μοναδικά φυσικά γλυπτά. Ψηλές κολονοειδείς δομές, από μαλακό τόφφο, τις οποίες συμπληρώνουν στην κορυφή σκληροί βράχοι. Πάντα εύθραυστες, καταστρέφονται εύκολα, γι’ αυτό και συστήνεται να αποφεύγεται το σκάλισμά τους και το σκαρφάλωμα.
Θρύλοι και παραμύθια έχουν συνδεθεί με τις νεραϊδοκαμινάδες της Καππαδοκίας, η οποία υπήρξε κοιτίδα πολιτισμού και τέχνης πολλών φυλών, από τους Χετταίους της 2ης χιλιετίας π.Χ. στους Καππαδόκες, και στους μετέπειτα κατακτητές της περιοχής, Πέρσες, Έλληνες Μακεδόνες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ρωμαίους.
Άξια αναφοράς και περιηγητικοί σταθμοί, ανάμεσα στους γεωλογικούς σχηματισμούς της Καππαδοκίας:
Το Αμπέλι του Πασά (τουρκικά Πασάμπαγ) κατά άλλους η Κοιλάδα των Μοναχών, στον δρόμο από το Κόραμα (τουρκικά Γκιόρεμε) προς την Άβανο, με τις χαρακτηριστικές γεωπυραμίδες (κάποιες ξεπερνούν σε ύψος τα σαράντα μέτρα), ανάμεσα σε αμπέλια και οπωροφόρα δέντρα.
Γίγαντες Μοναχοί αποκαλούνται σε κάποιους οδηγούς οι εδώ νεραϊδοκαμινάδες, καθώς έχουν συνδεθεί με τον πρώιμο Χριστιανισμό. Κάποιες έχουν μια ή δυο κεφαλές, ενώ σε μία από τις σπάνιες με τις τρεις κεφαλές έστησε το καταφύγιό του ο Άγιος Συμεών, τον 5ο αιώνα μ.Χ.
Ο Ακραίος Πύργος (τουρκικά Ουτσχισάρ), μια μικρή κωμόπολη χτισμένη από πέτρα, όπου δεσπόζει το ομώνυμο κάστρο, σμιλεμένο σε ένα ατόφιο μεγάλο βραχώδη σχηματισμό. Εντυπωσιακή η εικόνα του από κάθε γωνιά της υπόλοιπης Καππαδοκίας, και εντυπωσιακή η θέα που προσφέρει από το υψηλότερο σημείο του. Ιστορικά στρατηγική η θέση του, καθώς βρίσκεται πάνω στους δρόμους των καραβανιών που διέσχιζαν τον Δρόμο του Μεταξιού, ενώ στους βυζαντινούς χρόνους αποτέλεσε ορμητήριο αναχαίτισης των επιδρομών που διενεργούσαν εξ ανατολής φυλές.
Το Φαράγγι Ντερμπέντ αποκαλείται και Ροδόχρωμη Κοιλάδα, κατά άλλους και Κοιλάδα της Φαντασίας, καθώς οι εδώ βράχοι έχουν αξιοπερίεργους σχηματισμούς, στους οποίους θρύλοι και παραδόσεις αποδίδουν διάφορα ονόματα. Μια καμήλα, ένα ζευγάρι που ανταλλάζει ένα ζεστό φιλί, ένας πιγκουίνος, ακόμα και μια Παναγία υψωμένη πάνω από πολλές άλλες ανθρώπινες μορφές. Ένα θαύμα της φύσης, αλλά και ιδανικός προορισμός για influencers που αναζητούν ξεχωριστά τοπία για να φωτογραφηθούν και να αποσπάσουν τις καρδούλες των ακόλουθών τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Κοιλάδα των Περιστεριών με τους άσπρους και ροδόχρωμους βράχους. Τα χρώματα αποδεικνύουν τα διάφορα κύματα καυτής λάβας που δέχθηκαν οι βράχοι από τις ηφαιστειακές εκρήξεις ανά τους αιώνες.
Ιδανικές ώρες για να θαυμάσει κανείς την κοιλάδα, η ανατολή και η δύση του ήλιου. Το δε μονοπάτι για πεζοπόρους, που συνδέει την κοιλάδα με το Ουτσχισάρ, προσφέρεται για βόλτα κυρίως νωρίς το πρωί.
Σκαλισμένοι στους βράχους της κοιλάδας, από ανθρώπινο χέρι, χιλιάδες περιστεριώνες. Περιστέρια αναφέρονται στην περιοχή από τον 9ο αιώνα. Παραδοσιακά αποτελούσαν πηγή τροφής αλλά και λιπάσματος από τα απόβλητά τους στα γύρω περιβόλια και τους αμπελώνες (από το σταφύλι τους, κατά τον ξεναγό μας, φτιάχνονται μερικά από τα πιο διάσημα ανά τον κόσμο κρασιά με γαλλική ετικέτα). Τα δε αβγά των περιστεριών χρησιμοποιήθηκαν και ως υλικό ζωγραφικής για τις τοιχογραφίες στις εκκλησιές των βράχων.
Το Δέντρο για το Κακό Μάτι με φόντο το Ουτσχισάρ, είναι ανάμεσα στα αξιοπερίεργα στην Κοιλάδα των Περιστεριών.
Ο θρύλος θέλει το δέντρο, που μοιάζει ξερό, να ικανοποιεί τις ευχές όσων του κρεμάζουν στολίδια, και ταυτόχρονα να τους προστατεύει από το κακό ματί. Το χαρακτηριστικό κεραμικό σύμβολο για προστασία από το κακό μάτι είναι, άλλωστε, το πιο κοινό από τα στολίδια στα κλαδιά του.
Σε πτήση με αερόστατο
Τις πιο εντυπωσιακές εικόνες προσφέρει η Καππαδοκία στους ξένους επισκέπτες της όταν θαυμάζουν από ψηλά, με την ανατολή του ήλιου, τα σεληνιακά τοπία της.
Έως και 150 αερόστατα πετούσαν ταυτόχρονα στον ουρανό, κατά την πτήση μας, μια αυγή του Ιούνη. Ο χειριστής εύχαρης, αγγίζει υπερήφανα τα 1000 μέτρα πάνω από τη γη και με μαεστρία οδηγεί το αερόστατο σε ομαλή προσγείωση, ενώ οι βοηθοί του πρόθυμοι ανεβοκατεβάζουν τους επιβάτες στο καλάθι χωρητικότητας 25 ατόμων ταυτόχρονα.
Δύο διαφορετικές πτήσεις εκτελούν τα αερόστατα κάθε πρωί με τη χαραυγή του ήλιου, από τον Απρίλιο μέχρι και τον Νοέμβριο. Ο καυτός ήλιος επιβάλλει ολοκλήρωση των πτήσεων μέχρι τις επτά το πρωί, ενώ οι χιονισμένοι χειμώνες της Καππαδοκίας με τους ισχυρούς ανέμους επιβάλλουν διακοπή των πτήσεων από τον Δεκέμβριο ως τον Απρίλιο.
Η πρώτη χρήση αερόστατου καταγράφεται στην περιοχή στα 1794, σε έκθεση στην Καισάρεια, όταν η Καππαδοκία αποτελούσε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (ιστορικά, η πρώτη επανδρωμένη πτήση έγινε από αερόστατο θερμού αέρα, που κατασκεύασαν οι Γάλλοι αδελφοί Μονγκολφιέ το 1783). Δυο αιώνες αργότερα, και συγκεκριμένα το 1991, αναφέρεται ιστορικά στην Καππαδοκία το πρώτο φεστιβάλ χειριστών αερόστατου από όλο τον κόσμο.
Όπως μας εξηγεί ο ξεναγός μας, πτήσεις πρόσφερε πρώτος ένας Τούρκος μετανάστης, ο οποίος επαναπατρίστθηκε φέρνοντας μαζί του τα πρώτα αερόστατά του από τη Γερμανία. Συνέστησε, μάλιστα, και την πρώτη εταιρεία, η οποία κράτησε για χρόνια το μονοπώλιο.
Σήμερα λειτουργούν στην Καππαδοκία 25 εταιρείες που διαθέτουν συνολικά 250 αερόστατα. Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας της Τουρκίας δεν παραχωρεί πλέον νέες άδειες για πτήσεις στη συγκεκριμένη περιοχή.
Ο μεγαλύτερος αριθμός αερόστατων σε ταυτόχρονη πτήση στους αιθέρες της Καππαδοκίας δεν ξεπερνά τα 165, ενώ υπολογίζεται πως κατά μέσο όρο 500 χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο απολαμβάνουν αυτή τη μοναδική εμπειρία στην Καππαδοκία.
Ευχαριστίες για τις μοναδικές εμπειρίες στην Καππαδοκία, τις οποίες μοιράστηκα με εξαίρετους συνταξιδιώτες, στον ξεναγό μας, ιδιαιτέρως δε στην πολύτιμη παρουσία της συνοδού μας, Έλενας Τάνου (Top Kinisis).
Διαβάστε ακόμα >> Καππαδοκία 2: Ιστορίες σε λαξευμένους βράχους
