Όταν ταξιδεύουμε σε μια ξένη χώρα, υπάρχουν μερικές λέξεις που φροντίζουμε να μάθουμε πριν ακόμη ετοιμάσουμε τη βαλίτσα μας. Ένα «γεια», ένα «ευχαριστώ» και, φυσικά, ένα «παρακαλώ» θεωρούνται βασικά εργαλεία επικοινωνίας - ειδικά όταν θέλουμε να δείξουμε σεβασμό στους ανθρώπους που συναντάμε. Τι γίνεται, όμως, όταν ανακαλύπτουμε ότι η τελευταία λέξη δεν έχει αντίστοιχη στην τοπική γλώσσα;
Η ερώτηση δεν είναι υποθετική, αφού σε αρκετές χώρες της Βόρειας Ευρώπης η ευγένεια δεν εκφράζεται απαραίτητα με μία συγκεκριμένη λέξη. Στη Δανία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία, για παράδειγμα, οι κάτοικοι χρησιμοποιούν διαφορετικές διατυπώσεις, άλλο τόνο φωνής και άλλο πλαίσιο συζήτησης, για να εκφράσουν ένα αίτημα με περισσότερη ευγένεια. Προφανώς δεν είναι αγενείς, απλώς αυτοί οι λαοί έχουν διαφορετικούς κοινωνικούς κανόνες και οι γλωσσικές τους συνήθειες διαφέρουν από εκείνους που έχουμε εμείς στην κουλτούρα μας.
Πώς ζητάς στη Σκανδιναβία κάτι ευγενικά χωρίς να πεις «παρακαλώ»;
Όπως εξηγεί ο γλωσσολόγος Τζέιμς Πουχόφσκι, ερευνητής στο Nynorsk Kultursentrum της Νορβηγίας, η αναζήτηση μιας λέξης που να μεταφράζεται ακριβώς ως «παρακαλώ» δεν είναι απαραίτητα ο σωστός τρόπος για να κατανοήσουμε την ευγένεια στις σκανδιναβικές γλώσσες.
Στη Δανία, κάποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη φράση «må jeg bede om», που αποδίδεται περίπου ως «θα μπορούσα να ζητήσω», όταν παραγγέλνει κάτι σε έναν φούρνο. Στη Σουηδία, αντίστοιχα, είναι συνηθισμένο να προστίθεται η λέξη «tack», δηλαδή «ευχαριστώ», ακόμη και σε ένα αίτημα. Στη Νορβηγία, από την άλλη, η ευγένεια μπορεί να φανεί μέσα από τον τρόπο που διατυπώνεται μια πρόταση, τον τόνο της φωνής, αλλά και το χαμόγελο.
Η καθηγήτρια δανικών Ντανιέλα Χούμελγκρεν επισημαίνει, ότι η άμεση επικοινωνία αποτελεί χαρακτηριστικό της καθημερινότητας στη Δανία. Δεν χρειάζεται κανείς να εντυπωσιάσει κανέναν με το λεξιλόγιό του, είτε είναι ντόπιος είτε είναι τουρίστας. Σύμφωνα με τον Τζέιμς Πουχόφσκι, στις σκανδιναβικές κοινωνίες δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ισότητα, με αποτέλεσμα οι διακρίσεις που εκφράζονται μέσω της γλώσσας να έχουν περιοριστεί στην καθημερινή επικοινωνία.
Αν παρ' όλα αυτά, θέλεις να δείξεις την ευγένειά σου στους Σκανδιναβούς συμπολίτες μας, δεν έχεις παρά να θυμάσαι ότι οι λέξεις για το «ευχαριστώ» αποτελούν έναν απλό τρόπο να δείξεις την εκτίμησή σου. Στα δανικά λέγεται «tak», στα νορβηγικά και τα ισλανδικά «takk», ενώ στα σουηδικά χρησιμοποιείται το «tack». Στα φινλανδικά, η αντίστοιχη λέξη είναι «kiitos».
Η ευγένεια, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μία λέξη ούτε μεταφράζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε γλώσσα. Και, όπως συμβαίνει συχνά όταν ταξιδεύουμε, λίγη παρατηρητικότητα, ένα χαμόγελο και η διάθεση να σεβαστούμε τις συνήθειες των άλλων μπορούν πράγματι να κάνουν τη διαφορά. Κι ας μην γνωρίζουμε πώς ακριβώς λέγεται το «παρακαλώ».
Πηγή: jenny.gr
