Σάλος έχει προκληθεί γύρω από την ενδεχόμενη εκ των υστέρων νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών που αφορούν μοναστήρι στο Κάβο Γκρέκο. Το έργο της Ιεράς Μητρόπολης Κωνσταντίας και Αμμοχώστου βρίσκεται εντός της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000. Η Ελεγκτική Υπηρεσία παρεμβαίνει με ανακοίνωση σε αυστηρό τόνο και προειδοποιεί ότι μπορεί να προσφύγει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Δεσμευτική υποχρέωση από το ενωσιακό δίκαιο
Η Υπηρεσία υπενθυμίζει ότι η προστασία των περιοχών Natura 2000 είναι δεσμευτική υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και απορρέει από το ενωσιακό δίκαιο. Όπως τονίζει, η εκ των υστέρων υποβολή τροποποιημένων σχεδίων ή περιβαλλοντικών μελετών δεν μπορεί να λειτουργεί ως τρόπος παράκαμψης της νομοθεσίας ή ως μηχανισμός νομιμοποίησης τετελεσμένων παρανομιών. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να αξιολογήσουν το σύνολο των επεμβάσεων που έχουν ήδη γίνει, τις επιπτώσεις τους στο προστατευόμενο περιβάλλον και τις υποχρεώσεις αποκατάστασης.
Η ίδια η Περιβαλλοντική Αρχή διαπιστώνει επιπτώσεις
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ιδιαίτερη σημασία έχει επιστολή της Περιβαλλοντικής Αρχής προς το Συμβούλιο Μελέτης Παρεκκλίσεων (ΣΥΜΕΠΑ), ημερομηνίας 4 Σεπτεμβρίου 2026. Με αυτήν η Αρχή εκτιμά ότι το έργο έχει ήδη επηρεάσει την ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής. Αναφέρει συγκεκριμένα την όχληση από τις κατασκευαστικές εργασίες, την κατάληψη και σφράγιση του εδάφους και την ανθρώπινη δραστηριότητα. Όλα αυτά έγιναν χωρίς να προηγηθεί η απαιτούμενη περιβαλλοντική αξιολόγηση και χωρίς μέτρα μετριασμού κατά την κατασκευή. Η Περιβαλλοντική Αρχή έχει ήδη εισηγηθεί την απόρριψη της αιτούμενης παρέκκλισης.
Οι ανησυχίες για τη λειτουργία του ΣΥΜΕΠΑ
Η Ελεγκτική Υπηρεσία θυμίζει επίσης τα ευρήματα της Ειδικής Έκθεσής της για τη λειτουργία του ΣΥΜΕΠΑ, ημερομηνίας 21 Οκτωβρίου 2026. Στην έκθεση αναδείχθηκαν σοβαροί κίνδυνοι αποδυνάμωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού μέσω της εκ των υστέρων νομιμοποίησης αυθαίρετων αναπτύξεων. Εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου οι εισηγήσεις διαφοροποιήθηκαν χωρίς επαρκώς καταγεγραμμένη αιτιολόγηση, καθώς και περίπτωση εισήγησης για έγκριση χωρίς προηγούμενη περιβαλλοντική αξιολόγηση.
«Ευρύτερη παθογένεια» του κράτους
Για την Υπηρεσία, η συγκεκριμένη περίπτωση είναι ενδεικτική μιας ευρύτερης παθογένειας στη λειτουργία του κράτους. Πολύτιμος χρόνος και σημαντικοί δημόσιοι πόροι αναλώνονται για τη διαχείριση των συνεπειών μιας οικοδομής που ανεγέρθηκε παράνομα, αντί να είχε διασφαλιστεί εξαρχής η νομιμότητα. Ακόμη πιο ανησυχητική χαρακτηρίζεται η αδυναμία των αρχών να επιβάλουν έγκαιρα και αποτελεσματικά τη νομιμότητα, ακόμη και μετά την έκδοση ειδοποιήσεων επιβολής και την απόρριψη από το Δικαστήριο αιτήματος αναστολής της εκτέλεσής τους. Η παρατεταμένη αυτή κατάσταση, προειδοποιεί, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών επιβολής και ενέχει τον κίνδυνο να εμπεδωθεί η αντίληψη ότι η δημιουργία τετελεσμένων οδηγεί τελικά στη νομιμοποίησή τους.
Προειδοποίηση για καταγγελία στις Βρυξέλλες
Η Ελεγκτική Υπηρεσία καθιστά σαφές ότι, αν διαπιστωθούν ενδείξεις νομιμοποίησης κατά παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο, προτίθεται να υποβάλει τεκμηριωμένη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να ζητήσει τη διερεύνηση ενδεχόμενης παράβασης από την Κυπριακή Δημοκρατία. Παράλληλα εξετάζει, με βάση τις μέχρι σήμερα διαπιστώσεις, κατά πόσο συντρέχουν ήδη λόγοι ενημέρωσης της Κομισιόν, ανεξαρτήτως της τελικής απόφασης για την εκκρεμούσα αίτηση αδειοδότησης.
Η ανακοίνωση κλείνει με σαφές μήνυμα: «η προστασία του περιβάλλοντος, η ισονομία και ο σεβασμός στη νομιμότητα δεν μπορούν να υποχωρούν έναντι τετελεσμένων γεγονότων». Η εφαρμογή της νομοθεσίας, προσθέτει η Υπηρεσία, οφείλει να είναι ενιαία και αμερόληπτη, ανεξαρτήτως της ταυτότητας ή της ιδιότητας του φορέα που προβαίνει στις αυθαίρετες επεμβάσεις.
Διαβάστε αυτούσια την ανακοίνωση εδώ