Σημαντικές αδυναμίες στους μηχανισμούς του Τμήματος Φορολογίας για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση της φορολογικής συμμόρφωσης επαγγελματιών ποδοσφαιριστών στην Κύπρο καταγράφει ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, από στοχευμένο δείγμα 49 ποδοσφαιριστών, οι 14 δεν εντοπίστηκαν στο φορολογικό μητρώο, ενώ από τους υπόλοιπους 35 που ήταν εγγεγραμμένοι, οι 20 δεν φαίνεται να υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις κατά την περίοδο της συμβατικής εργοδότησής τους στην Κύπρο.
Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις διαδικασίες ελέγχου των δηλωθέντων εισοδημάτων, καθώς και στις 10 περιπτώσεις φορολογικών δηλώσεων που εξετάστηκαν από την Ελεγκτική Υπηρεσία δεν τεκμηριώθηκε ουσιώδης εξατομικευμένη επαλήθευση από το Τμήμα Φορολογίας.
Η έκθεση επισημαίνει ότι τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω των χαρακτηριστικών του επαγγέλματος, όπως οι ενδεχομένως υψηλές απολαβές, οι πρόσθετες παροχές, η διεθνής κινητικότητα και οι συχνές μετακινήσεις ποδοσφαιριστών μεταξύ ομάδων και χωρών.
Ποδοσφαιριστές εκτός φορολογικού μητρώου
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι 14 από τους 49 ποδοσφαιριστές του δείγματος, ποσοστό 29%, δεν εντοπίστηκαν στο σύστημα ΤΕΠ του Τμήματος Φορολογίας.
Από την εξέταση των διαθέσιμων στοιχείων για τις ημερομηνίες ένταξης και αποχώρησής τους από κυπριακές ομάδες, προέκυψε ότι σε 13 από τις 14 περιπτώσεις η συμβατική περίοδος εργοδότησης υπερέβαινε τις 183 ημέρες σε τουλάχιστον ένα ημερολογιακό έτος. Στην υπόλοιπη περίπτωση ανερχόταν στις 181 ημέρες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι η διάρκεια της συμβατικής παρουσίας αποτελεί ένδειξη που δικαιολογεί τη διερεύνηση της πραγματικής φυσικής παρουσίας των ποδοσφαιριστών στην Κύπρο και της ενδεχόμενης φορολογικής τους κατοικίας.
Υπογραμμίζει, επίσης, ότι φορολογικές υποχρεώσεις στην Κύπρο μπορεί να προκύπτουν και για πρόσωπα που δεν θεωρούνται φορολογικοί κάτοικοι της Δημοκρατίας, σε σχέση με εισοδήματα που αποκτούν από πηγές εντός της χώρας, περιλαμβανομένων των απολαβών από μισθωτή εργασία.
Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι οι συγκεκριμένοι ποδοσφαιριστές δεν αγωνίζονται πλέον σε κυπριακές ομάδες, αλλά έχουν συνεχίσει την επαγγελματική τους δραστηριότητα στο εξωτερικό. Η αποχώρησή τους, χωρίς να έχουν προηγουμένως διερευνηθεί πιθανές φορολογικές εκκρεμότητες, ενδέχεται να δυσχεραίνει τον μεταγενέστερο έλεγχο και την είσπραξη τυχόν οφειλόμενων φόρων.
Δεν υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις οι 20 από τους 35 εγγεγραμμένους
Ακόμη ένα εύρημα αφορά την υποβολή φορολογικών δηλώσεων. Από τους 35 ποδοσφαιριστές που εντοπίστηκαν ως εγγεγραμμένοι στο φορολογικό μητρώο, οι 20, ποσοστό 57%, δεν φαίνεται να υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις για περίοδο κατά την οποία είχαν συμβατική παρουσία στην Κύπρο.
Σύμφωνα με την έκθεση, για όλους τους συγκεκριμένους ποδοσφαιριστές υπήρχε τουλάχιστον ένα έτος κατά το οποίο η συμβατική περίοδος εργοδότησης ξεπερνούσε τις 183 ημέρες.
Παράλληλα, σε 16 από τις 20 περιπτώσεις οι ποδοσφαιριστές έχουν ήδη αποχωρήσει από την Κύπρο και αγωνίζονται σε ομάδες του εξωτερικού, γεγονός που, όπως επισημαίνεται, δυσχεραίνει το έργο του Τμήματος Φορολογίας ως προς τη διερεύνηση, τη βεβαίωση και την είσπραξη πιθανών φορολογικών οφειλών.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία τονίζει ότι η υποχρέωση υποβολής δήλωσης θα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά για κάθε φορολογικό έτος, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά εισοδήματα και τις συνθήκες εργοδότησης κάθε ποδοσφαιριστή.
Αναφορές σε απολαβές έως και εκατομμύρια ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία δημοσιευμένων απολαβών που περιλαμβάνονται στην έκθεση, τα οποία αφορούν 34 ποδοσφαιριστές του δείγματος.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, σε αρκετές περιπτώσεις οι δημοσιευμένες απολαβές ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονται ποσά που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο ευρώ.
Η έκθεση διευκρινίζει, ωστόσο, ότι τα συγκεκριμένα ποσά προέρχονται από δημοσιεύματα και άλλες διαθέσιμες πληροφορίες και δεν έχουν επαληθευτεί από την Ελεγκτική Υπηρεσία. Επιπλέον, οι χρονικές περίοδοι στις οποίες αναφέρονται δεν συμπίπτουν απαραίτητα με τις περιόδους εργοδότησης των ποδοσφαιριστών στην Κύπρο.
Ως εκ τούτου, τα στοιχεία δεν μπορούν να θεωρηθούν κατ’ ανάγκη ως εισοδήματα που αποκτήθηκαν κατά την παρουσία τους σε κυπριακές ομάδες. Παρατίθενται, σύμφωνα με την έκθεση, για σκοπούς συγκριτικής αξιολόγησης και ενδεχόμενης περαιτέρω διερεύνησης από το Τμήμα Φορολογίας.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι, για τα φορολογικά έτη μέχρι και το 2025, υποχρέωση υποβολής δήλωσης εισοδήματος είχαν μισθωτοί, συνταξιούχοι και αυτοεργοδοτούμενοι των οποίων το μεικτό εισόδημα υπερέβαινε τις €19.500.
Παράλληλα, αναφέρει ότι οι απολαβές ορισμένων επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, ιδιαίτερα όσων αγωνίζονται σε ομάδες της Α΄ Κατηγορίας, εκτιμάται βάσει δημοσιευμένων πληροφοριών ότι ενδέχεται να κυμαίνονται από €150.000 έως €300.000 ετησίως ή και περισσότερο. Τα ποσά αυτά, σημειώνεται, δεν έχουν επαληθευτεί, ωστόσο αποτελούν ενδείξεις που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την αξιολόγηση φορολογικών κινδύνων.
Εντοπίστηκαν περιπτώσεις με σημαντική περιουσία
Στο πλαίσιο του προκαταρκτικού ελέγχου, η Ελεγκτική Υπηρεσία εξέτασε επίσης 24 περιπτώσεις ποδοσφαιριστών, για τους οποίους υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία ταυτοποίησης, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο είχαν στην κατοχή τους κινητή ή ακίνητη περιουσία.
Από την εξέταση προέκυψε ότι σε τρεις περιπτώσεις υπήρχε καταχωρημένη περιουσία σημαντικής αξίας.
Ενδεικτικά, σε μία περίπτωση εντοπίστηκε ακίνητη περιουσία αξίας άνω του €1 εκατομμυρίου και δύο οχήματα συνολικής εκτιμώμενης αξίας €200.000. Σε δεύτερη περίπτωση εντοπίστηκαν δύο οχήματα συνολικής εκτιμώμενης αξίας €300.000, ενώ σε τρίτη περίπτωση όχημα εκτιμώμενης αξίας €125.000.
Η έκθεση διευκρινίζει ότι η κατοχή περιουσίας σημαντικής αξίας δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη φοροδιαφυγής ή αδήλωτου εισοδήματος. Ωστόσο, σε συνδυασμό με άλλες ενδείξεις, όπως η μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων ή η απουσία εγγραφής στο φορολογικό μητρώο, αποτελεί στοιχείο που δικαιολογεί περαιτέρω φορολογική διερεύνηση.
Δεν τεκμηριώθηκε ουσιαστικός έλεγχος στις 10 δηλώσεις που εξετάστηκαν
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά την επαλήθευση των εισοδημάτων που δηλώθηκαν στο Τμήμα Φορολογίας.
Από τους 35 εγγεγραμμένους ποδοσφαιριστές, εντοπίστηκαν φορολογικές δηλώσεις για 15. Η Ελεγκτική Υπηρεσία επέλεξε δείγμα 10 περιπτώσεων, προκειμένου να εξετάσει κατά πόσο είχε πραγματοποιηθεί ουσιαστικός έλεγχος των δηλωθέντων εισοδημάτων.
Όπως διαπιστώθηκε, και στις 10 περιπτώσεις, ποσοστό 100% του δείγματος, δεν τεκμηριώθηκε η διενέργεια ουσιώδους εξατομικευμένης επαλήθευσης από το Τμήμα Φορολογίας.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι φορολογίες φαίνεται να επιβλήθηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου βάσει των δηλώσεων των ίδιων των φορολογουμένων, χωρίς αναπροσαρμογή του φορολογητέου εισοδήματος.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διευκρινίζει ότι δεν είναι απαραίτητο να διενεργείται έλεγχος σε κάθε φορολογική δήλωση, καθώς οι έλεγχοι μπορούν να πραγματοποιούνται δειγματοληπτικά, στη βάση συγκεκριμένων κριτηρίων και της αξιολόγησης φορολογικών κινδύνων.
Το ζήτημα που αναδεικνύεται, όπως σημειώνεται, είναι κατά πόσο οι συγκεκριμένες περιπτώσεις παρουσίαζαν ενδείξεις που θα έπρεπε να ενεργοποιήσουν τους μηχανισμούς επιλογής για περαιτέρω έλεγχο.
Αδήλωτα εισοδήματα από προηγούμενη εργοδότηση στο εξωτερικό
Η έκθεση καταγράφει επίσης περιπτώσεις ξένων ποδοσφαιριστών που εμφανίζονταν ως φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου κατά το έτος ένταξής τους σε κυπριακή ομάδα, χωρίς να δηλώνουν εισοδήματα από προηγούμενη επαγγελματική δραστηριότητα στο εξωτερικό.
Συγκεκριμένα, από τους 15 ποδοσφαιριστές για τους οποίους εντοπίστηκαν φορολογικές δηλώσεις, οι 10 ήταν μη Κύπριοι. Σε οκτώ από αυτές τις περιπτώσεις δηλώθηκαν μόνο οι απολαβές από την κυπριακή ομάδα, παρότι υπήρχε προηγούμενη επαγγελματική παρουσία σε ξένη ομάδα κατά το ίδιο φορολογικό έτος. Εντοπίστηκε, επίσης, περίπτωση κατά την οποία δεν βρέθηκε καθόλου φορολογική δήλωση για το έτος ένταξης στην κυπριακή ομάδα.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι η προηγούμενη επαγγελματική δραστηριότητα στο εξωτερικό αποτελεί ένδειξη ύπαρξης αμοιβής ή άλλου οικονομικού οφέλους, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει το ύψος της αμοιβής ή τη φορολογική της μεταχείριση.
Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι το Τμήμα Φορολογίας θα έπρεπε να επιβεβαιώνει το ύψος των απολαβών, τη χρονική περίοδο στην οποία αφορούν, την προηγούμενη εργοδότηση, τη φορολογική κατοικία και την ενδεχόμενη εφαρμογή συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας.
Μειώσεις απολαβών έως και 81% στις δηλώσεις
Σημαντικές αποκλίσεις εντοπίστηκαν σε δύο περιπτώσεις ξένων επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, μεταξύ των μηνιαίων απολαβών που είχαν δηλώσει στην Κύπρο και εκείνων που δήλωσαν κατά την εργοδότησή τους στην αμέσως προηγούμενη ομάδα τους.
Στην πρώτη περίπτωση, οι δηλωθείσες μηνιαίες απολαβές μειώθηκαν από €40.203 σε €11.480, δηλαδή κατά 71%. Στη δεύτερη περίπτωση, μειώθηκαν από €14.838 σε €2.807, ποσοστό μείωσης 81%.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διευκρινίζει ότι οι αποκλίσεις αυτές δεν συνιστούν αυτομάτως φοροδιαφυγή. Ωστόσο, τις χαρακτηρίζει ως ενδείξεις αυξημένου φορολογικού κινδύνου που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Επισημαίνει, μάλιστα, ότι ο έλεγχος δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στον βασικό μισθό, αλλά να καλύπτει το σύνολο των οικονομικών παροχών που συνδέονται με την εργοδότηση.
Σε αυτές περιλαμβάνονται τα πριμ, οι παροχές σε είδος, οι συμφωνίες καθαρών απολαβών, οι αμοιβές από συνδεδεμένα με τον εργοδότη πρόσωπα ή τρίτους, καθώς και τυχόν συμφωνίες για δικαιώματα εικόνας.
Στην έκθεση γίνεται, επίσης, αναφορά σε περίπτωση Κύπριου ποδοσφαιριστή, ο οποίος μετακινήθηκε το 2019 από ακαδημία σε ομάδα πρώτης κατηγορίας, αλλά υπέβαλε για πρώτη φορά φορολογική δήλωση για το 2021, δηλώνοντας εισόδημα πέραν των €170.000 από τον ίδιο εργοδότη. Η Ελεγκτική Υπηρεσία θεωρεί ότι θα έπρεπε να διερευνηθούν και τα προηγούμενα έτη, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο υπήρχαν εισοδήματα που δεν δηλώθηκαν.
Ενίσχυση των ελέγχων εισηγείται η Ελεγκτική Υπηρεσία
Στα συμπεράσματά της, η Ελεγκτική Υπηρεσία κάνει λόγο για ουσιώδεις αδυναμίες στους μηχανισμούς εντοπισμού, εγγραφής και παρακολούθησης της φορολογικής συμμόρφωσης επαγγελματιών ποδοσφαιριστών.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι τα αποτελέσματα αφορούν το συγκεκριμένο στοχευμένο δείγμα και δεν μπορούν να γενικευθούν στο σύνολο των επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, ούτε τεκμηριώνουν κατ’ ανάγκη την ύπαρξη φορολογικών παραβάσεων.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι ζητούμενο δεν είναι η διενέργεια εξατομικευμένων ελέγχων σε κάθε φορολογούμενο, αλλά η δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού που θα εντοπίζει έγκαιρα περιπτώσεις αυξημένου φορολογικού κινδύνου και θα διασφαλίζει την παρακολούθησή τους μέχρι την ολοκλήρωση της αναγκαίας διερεύνησης.
Προς αυτή την κατεύθυνση, εισηγείται τη συστηματική αξιοποίηση και διασταύρωση πληροφοριών από εργοδότες, την Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου, το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, το Τμήμα Οδικών Μεταφορών, καθώς και τα αρχεία εισόδου και εξόδου από τη Δημοκρατία.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάπτυξη κατάλληλου αυτοματοποιημένου δείκτη φορολογικού κινδύνου, ο οποίος θα επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό περιπτώσεων που χρήζουν στοχευμένου ελέγχου.
Όπως καταλήγει η Ελεγκτική Υπηρεσία, η αποτελεσματική φορολογική εποπτεία θα πρέπει να στηρίζεται στην έγκαιρη πρόληψη και στον στοχευμένο έλεγχο, με στόχο την ίση φορολογική μεταχείριση και την προστασία των δημόσιων εσόδων.
ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ