Έξι χρόνια μετά την τελευταία τους συνάντηση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε στον Λευκό Οίκο τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε ένα τετ-α-τετ διάρκειας δύο ωρών που σημαδεύτηκε από πλήθος διμερών θεμάτων, σημαντικές εμπορικές και ενεργειακές συμφωνίες, αλλά και εκκρεμότητες στα στρατιωτικά ζητήματα.
Η ατμόσφαιρα της συνάντησης ήταν σαφώς πιο ήπια σε σύγκριση με την τελευταία του επίσκεψη το 2019, όταν οι εντάσεις στη Συρία προκαλούσαν ρήγμα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Αυτή τη φορά, η προσέγγιση ήταν πιο εποικοδομητική, αν και οι διαφορές παραμένουν.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το αίτημα της Τουρκίας για άρση των αμερικανικών κυρώσεων και η επανένταξή της στο πρόγραμμα παραγωγής των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο είχε αποκλειστεί το 2019 λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
«Ήταν υπέροχα» είπε ο Τραμπ για τη συνάντηση με τον Ερντογάν - Δείτε τι συζήτησαν και τι υπέγραψαν
Ο Τραμπ, στις δηλώσεις του κατά την υποδοχή του Ερντογάν, εμφανίστηκε θετικός στο ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων, εκφράζοντας την αισιοδοξία πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί «σύντομα», αν οι δύο πλευρές καταλήξουν σε συμφωνία. Τόνισε μάλιστα:
«Ξέρω ότι θέλει τα F-35. Ίσως το κάνουμε. Εξαρτάται. Θα κάνει κάτι για εμάς».
Ωστόσο, καμία δεσμευτική απόφαση δεν ελήφθη για την άρση των κυρώσεων ή την προμήθεια των F-35. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η επανένταξη της Τουρκίας θεωρείται απίθανη όσο παραμένει η παρουσία των S-400, καθώς δημιουργούνται ανησυχίες ασφαλείας για το ίδιο το αμερικανικό μαχητικό.
Κρίσιμο τετ-α-τετ Τραμπ-Ερντογάν στον Λευκό Οίκο
Η Τουρκία, που έχει ήδη καταβάλει 1,4 δισ. δολάρια για τα F-35, πιέζει για επανεξέταση του ζητήματος. Ενώ αρχικά είχε στραφεί προς την αγορά νέων F-16, το τελευταίο διάστημα επικεντρώνεται εκ νέου στα F-35.
Πάντως στις δηλώσεις του στους δημοσιογράφους πριν από το τετ-α-τετ μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ο Τραμπ ενημέρωσε ότι θα συζητήσουν και για τους Patriot, αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό σύστημα πυραυλικής άμυνας. Ένα σύστημα το οποίο αν αποκτήσει η Τουρκία μπορεί εν τέλει να αντικαταστήσει τους S-400, ανοίγοντας έτσι τον «δρόμο» για τα F-35.
Ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε στη συνάντηση φορώντας στο πέτο μια χρυσή καρφίτσα F-22 Raptor, ένα από τα πλέον προηγμένα μαχητικά των ΗΠΑ, που δεν εξάγεται. Μια κίνηση που αναγνώστηκε ως έμμεσο μήνυμα προς τη ρωσική πλευρά και προς την Άγκυρα.
Σήμερα η καθοριστική συνάντηση Τραμπ - Ερντογάν - Τα κύρια θέματα συζήτησης
Ενδεικτική των αντιδράσεων στο εσωτερικό των ΗΠΑ είναι και η τοποθέτηση της Ελληνικής Ομάδας στο Κογκρέσο, η οποία προειδοποίησε κατά της πιθανής πώλησης F-35 στην Τουρκία, επικαλούμενη την αμυντική συνεργασία της με τη Ρωσία αλλά και τις συνεχείς παραβιάσεις στο Αιγαίο.
Παρά τις εκκρεμότητες στο κύριο σκέλος, η συνάντηση των δύο ηγετών οδήγησε σε σειρά σημαντικών οικονομικών και ενεργειακών συμφωνιών, με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ - Τουρκίας:
20ετής συμφωνία για LNG: Η Τουρκία θα εισάγει 4 δισ. κυβικά μέτρα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ετησίως από τις ΗΠΑ, μέχρι το 2045, στο πλαίσιο συμφωνίας ύψους 43 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ερντογάν από τη Ν. Υόρκη: «Κάθε βήμα είναι κρίσιμης σημασίας»
Ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας Αλπασλάν Μπαϊρακτάρ σημείωσε ότι με τη συμφωνία «ξεκινά μια νέα διαδικασία που θα εμβαθύνει την πολυδιάστατη συνεργασία Τουρκίας – Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας», εκφράζοντας την ελπίδα ότι το έργο που θα αναπτυχθεί «θα αποφέρει αμοιβαία οφέλη» στις δύο χώρες.
H τουρκική αεροπορική εταιρία Turkish Airlines ανακοίνωσε σήμερα ότι αποφάσισε να αγοράσει 75 αεροσκάφη από την Boeing, τα 50 από αυτά σε παραγγελία και τα 25 σε καθεστώς εναλλακτικής επιλογής (option) για τους τύπους B787-9 και B-787-10.
Σε μία ανακοίνωση προς το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης η τουρκική αεροπορική εταιρία ανέφερε ότι έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με την Boeing για τη συνολική αγορά 150 αεροσκαφών. Από αυτά, τα 100 σε παραγγελία και τα υπόλοιπα 50 σε καθεστώς εναλλακτικής επιλογής για τους τύπους 737-8/10 MAX.
Φίλος ο Τραμπ σύμμαχος οι ΗΠΑ λέει ο Ερντογάν σε ανάρτησή του
Σύμφωνα με την Turkish Airlines οι παραγγελίες για τα αεροσκάφη 737-8/10 MAX θα γίνουν ανάλογα με την επιτυχή κατάληξη των συζητήσεων που διεξάγονται με την εταιρία παραγωγής κινητήρων CFM International.
Τουρκικά ΜΜΕ σχολιάζουν ότι οι κινήσεις αυτές θεωρούνται πρώτο βήμα για την εφαρμογή του όρου που έθεσε ο Αμερικανός Πρόεδρος στην Άγκυρα για να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Μόσχα, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τα F-35.
Συνεργασία στην Πυρηνική Ενέργεια: Υπογράφηκε Μνημόνιο Κατανόησης για Στρατηγική Συνεργασία στον τομέα της Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας, με στόχο τη συνεργασία σε μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs) αλλά και μεγάλους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, δήλωσε πως το μνημόνιο αποτελεί πλαίσιο συνεργασίας για εμπορική χρήση πυρηνικής τεχνολογίας.
Γαλάζια πατρίδα και όχι μόνο - Μέχρι που φτάνουν τα «πλοκάμια» της Τουρκίας
Αναφερόμενος στα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία στην Ελλάδα και την Κύπρο, ο Αμερικανός πρέσβης σημείωσε ότι «έρχεται μια πολύ καλή πρέσβης στην Αθήνα. Έως τώρα δεν είχαμε με ποιον να τα συζητήσουμε. Έχουμε κοινή κατανόηση να βάλουμε τέλος σε όλα αυτά».
Σε διευκρινιστική ερώτηση εάν ζητείται από την Άγκυρα να σταματήσει τις ενέργειες αυτές, απάντησε «ζητάμε από όλους να τα σταματήσουν όλα αυτά».
Σε σχετική ερώτηση για το αν οι ΗΠΑ ζητούν από την Άγκυρα να σταματήσει τις ενέργειές της, απάντησε: «Ζητάμε από όλους να τα σταματήσουν όλα αυτά».
Απειλεί η Τουρκία με «επικίνδυνες συνέπειες» λόγω εξοπλισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας
Ο Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε τη συνάντηση «εξαιρετική», επισημαίνοντας πως στο τραπέζι τέθηκαν τα ζητήματα των S-400, F-35 και F-16 και ότι υπήρξε πρόοδος.
«Πιστεύω ότι πολλοί θα εκπλαγούν σχετικά με το πόσο συνεργάσιμες ήταν οι πλευρές μεταξύ τους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η συνάντηση Τραμπ - Ερντογάν ολοκληρώθηκε με θετικό κλίμα και ουσιαστικές συμφωνίες σε οικονομικό και ενεργειακό επίπεδο, χωρίς όμως σαφή αποτελέσματα στα στρατιωτικά θέματα που «καίνε» την Άγκυρα.
Ο Τραμπ φάνηκε διατεθειμένος να κινηθεί ευέλικτα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων, αλλά η πολιτική και θεσμική αντίσταση εντός ΗΠΑ καθιστά μια τέτοια απόφαση εξαιρετικά δύσκολη για την ώρα.
