Σε εξέλιξη βρίσκεται στον Λευκό Οίκο η κρίσιμη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με φόντο ένα πυκνό διπλωματικό και οικονομικό παρασκήνιο. Οι δύο ηγέτες συζητούν σειρά διμερών ζητημάτων, με επίκεντρο τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, τις εμπορικές σχέσεις και τις ενεργειακές συνεργασίες.
Κατά την υποδοχή του Τούρκου προέδρου στον Λευκό Οίκο, δημοσιογράφος ρώτησε τον Ντόναλντ Τραμπ για το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία. «Θα το μάθουμε», ήταν η λιτή απάντηση του Αμερικανού προέδρου, αφήνοντας όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
Οι δύο ηγέτες δέχτηκαν ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο με τον Αμερικανό πρόεδρο να λέει ότι θα συζητήσει με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-35.
Τον σεβασμό του προς τον Αμερικανό πρόεδρο εξέφρασε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σημειώνοντας πως στις επερχόμενες συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών «θα τεθούν επί τάπητος όλα τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν τις διμερείς σχέσεις». Όπως δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, οι δύο χώρες προγραμματίζουν την υπογραφή πρόσθετων αμυντικών και εμπορικών συμφωνιών, με την ατζέντα να περιλαμβάνει τόσο το πρόγραμμα των F-16 όσο και αυτό των F-35.
Από την άλλη πλευρά, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κάλεσε τον Ταγίπ Ερντογάν να διακόψει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, τονίζοντας ότι ο πόλεμος έχει ήδη κοστίσει «εκατομμύρια ζωές». «Και για ποιο λόγο; Είναι ντροπή», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «είναι κρίμα αυτό που κάνει η Ρωσία» και ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν «πρέπει να σταματήσει».
Ο Τραμπ, πάντως, εμφανίστηκε αισιόδοξος για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ - Τουρκίας, λέγοντας πως με τον Ερντογάν θα προχωρήσουν σε συζητήσεις για «μερικές εξαιρετικές εμπορικές συμφωνίες προς όφελος και των δύο χωρών».
Θα συζητήσουμε για τους Patriot και τα F-35, είπε ο Ντόναλντ Τραμπ από το Οβάλ Γραφείο, σημειώνοντας ότι «ζητάμε συγκεκριμένα πράγματα και θα φτάσουμε σε ένα συμπέρασμα στο τέλος».
Ο πρόεδρος Τραμπ επαίνεσε τον Τούρκο ομόλογό του, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες διατηρούν μια «εξαιρετική σχέση».
Ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι θα ήθελε να συζητήσει με τον πρόεδρο Τραμπ την αγορά αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 και F-16.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε πως είναι έτοιμος «να κάνει ό,τι χρειαστεί» σχετικά με την Ελληνορθόδοξη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.
Τι επιδιώκει η Άγκυρα από τη συνάντηση
Η Άγκυρα επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο αποβλήθηκε το 2019, μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος S-400. Έκτοτε, το Κογκρέσο έχει μπλοκάρει επανειλημμένα την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, επικαλούμενο την προσέγγισή της με τη Μόσχα, τις στρατιωτικές επεμβάσεις στη Συρία και τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου.
Σύμφωνα με τον νόμο CAATSA, η πώληση F-35 στην Τουρκία απαγορεύεται, εκτός εάν υπάρξει πιστοποίηση από τις ΗΠΑ ότι η Άγκυρα έχει εγκαταλείψει πλήρως τα S-400. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αισιόδοξος για την εξασφάλιση της έγκρισης του Κογκρέσου, ωστόσο ενστάσεις παραμένουν — με την διακομματική Hellenic Caucus να έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για μια τέτοια συμφωνία.
Στη συνάντηση συμμετέχει διευρυμένη τουρκική αποστολή, με επικεφαλής υπουργούς και κορυφαίους αξιωματούχους. Μεταξύ αυτών, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ, καθώς και ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ. Παρόντες είναι επίσης οι υπουργοί Εμπορίου, Υγείας και Ενέργειας, όπως και ο επικεφαλής σύμβουλος του Ερντογάν, Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς.
Από αμερικανικής πλευράς, δεν έχει εκδοθεί επίσημη ανακοίνωση για τη σύνθεση της αντιπροσωπείας, ωστόσο αναμένεται η συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων, ανάλογα με προηγούμενες επισκέψεις.
Πέρα από τα αμυντικά ζητήματα, η ατζέντα της συνάντησης περιλαμβάνει σημαντικές συμφωνίες στους τομείς της ενέργειας και της πολιτικής αεροπορίας.
Σύμφωνα με πρόσφατες ανακοινώσεις, η κρατική τουρκική εταιρεία Botas υπέγραψε συμφωνία διάρκειας 20 ετών με την ελβετική Mercuria για την προμήθεια 70 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Παράλληλα, προχωρά η ολοκλήρωση συμφωνίας για την αγορά περισσότερων από 200 αεροσκαφών Boeing από την Turkish Airlines. Ο πρόεδρος Ερντογάν επιδιώκει, σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Bloomberg, μέρος της παραγωγής εξαρτημάτων να πραγματοποιείται στην Τουρκία. Η τουρκική πλευρά προσδοκά αντισταθμιστικά οφέλη άνω των 10 δισ. δολαρίων.
Σε μια κίνηση καλής θέλησης πριν από τη συνάντηση, η Τουρκία ήρε ορισμένους ανταποδοτικούς δασμούς που είχε επιβάλει στις αμερικανικές εξαγωγές, οι οποίοι είχαν επιβληθεί μετά από κρίση μεταξύ των δύο χωρών την περίοδο 2018–2019. Οι αμερικανικοί δασμοί ύψους 15% εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά η Άγκυρα ελπίζει ότι η άρση των δικών της μέτρων θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων.
Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν άμεσα αμερικανικά προϊόντα όπως τα αυτοκίνητα, τα φρούτα και το ρύζι.
