Χαμηλά είναι τα ποσοστά θυματοποίησης των μαθητών και εκπαιδευτικών στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Κύπρου με μαθητές και εκπαιδευτικούς να βιώνουν θετικό κλίμα στα κυπριακά σχολεία. Την ίδια ώρα ωστόσο, το ποσοστό των μαθητών που δεν νιώθουν ασφάλεια στο σχολείο είναι υψηλό κυρίως στη μέση εκπαίδευση.
Σύμφωνα με την πρώτη Παγκύπρια Έρευνα για το σχολικό κλίμα και τη θυματοποίηση των μαθητών η οποία πραγματοποιήθηκε από το Παρατηρητήριο για τη Βία στο σχολείο, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, και παρουσιάστηκε σήμερα σε Ημερίδα με τίτλο «Βία στο σχολείο και σχολικό κλίμα», όσο πιο θετικό είναι το σχολικό κλίμα τόσο λιγότερες είναι οι συμπεριφορές βίας.
Σκοπός της έρευνας ήταν να διερευνηθεί το φαινόμενο της θυματοποίησης στα σχολεία της Κύπρου, καθώς και το σχολικό κλίμα στη Δημοτική, στη Μέση Γενική και στη Μέση Τεχνική/Επαγγελματική εκπαίδευση και σε αυτήν έλαβαν μέρος, απαντώντας σε σχετικό ερωτηματολόγιο που χορηγήθηκε το Μάρτιο του 2011, 628 μαθητές της δημοτικής, 2985 μαθητές γυμνασίων, λυκείων και τεχνικών σχολών, 748 εκπαιδευτικοί της δημοτικής και 2069 εκπαιδευτικοί της μέσης γενικής και τεχνικής εκπαίδευσης.
Έξαρση της λεκτικής βίας
Ανάμεσα στα ευρήματα της Έρευνας είναι ότι η λεκτική βία εμφανίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό σε σύγκριση με όλες τις άλλες μορφές τόσο στη δημοτική όσο και στη μέση εκπαίδευση, με 11,3% των μαθητών της δημοτικής εκπαίδευσης να έχει πέσει θύμα υβριστικών χαρακτηρισμών πάνω από δέκα φορές, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό ανάμεσα στους μαθητές της μέσης εκπαίδευσης φθάνει το 10,4%. Μεμονωμένες είναι, σύμφωνα με την Έρευνα, οι περιπτώσεις των εκπαιδευτικών της δημοτικής που δέχθηκαν λεκτική βία πάνω από δέκα φορές (0,9%), ποσοστό το οποίο παρουσιάζεται αυξημένο στη μέση εκπαίδευση (2,4%).
Ένας στους δέκα έχει εμπλακεί σε καυγά
Σε ό,τι αφορά τη σωματική βία, η Έρευνα κατέδειξε ότι το «κτύπημα με το χέρι» είναι η μορφή σωματικής βίας η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε δημοτική και μέση εκπαίδευση. Ποσοστό 6,1% των μαθητών της δημοτικής εκπαίδευσης και 3,3% των μαθητών της μέσης εκπαίδευσης δέχθηκαν «κτύπημα στο χέρι» πάνω από δέκα φορές, ενώ ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς της δημοτικής και μέσης εκπαίδευσης τα ποσοστά καταδεικνύουν μεμονωμένα περιστατικά.
Σε χαμηλό, αλλά όχι αμελητέο επίπεδο, βρίσκονται η απόρριψη και περιθωριοποίηση των μαθητών, που επίσης θεωρούνται μορφή βίας, ενώ παράλληλα περίπου ένας στους 10 μαθητές δήλωσε ότι έχει εμπλακεί σε καβγά.
Ικανοποιημένοι οι μαθητές από το κλίμα στο σχολείο τους
Ως προς το σχολικό κλίμα, η Έρευνα κατέδειξε ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι μαθητές δηλώνουν ικανοποιημένοι από το κλίμα στο σχολείο τους, με τον βαθμό ικανοποίησης να μειώνεται καθώς αυξάνεται η βαθμίδα της εκπαίδευσης. Το ποσοστό των μαθητών που δεν νιώθουν ασφάλεια στο σχολείο είναι υψηλό κυρίως στη μέση εκπαίδευση. Παράλληλα οι μαθητές της μέσης εκπαίδευσης νιώθουν σε αρκετά μεγάλο βαθμό ότι υπάρχει επιθετικότητα μεταξύ μαθητών και καθηγητών.
Από πλευράς τους οι καθηγητές δεν φαίνεται να βιώνουν θυματοποίηση από τους μαθητές ή από άλλους, με εξαίρεση τη λεκτική βία η οποία εμφανίζεται σε χαμηλά ποσοστά. Παράλληλα οι εκπαιδευτικοί στη συντριπτική τους πλειοψηφία δηλώνουν ικανοποιημένοι από το κλίμα στο σχολείο τους ενώ θεωρούν ότι ο σεβασμός των μαθητών απέναντί τους είναι σε χαμηλά επίπεδα.
Περιορισμενης έκτασης η βία στα σχολεία λέει ο Υπ. Παιδείας
Χαιρετίζοντας την Ημερίδα, ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Γιώργος Δημοσθένους ανέφερε ότι από τα ευρήματα της Έρευνας διαφαίνεται πως η βία στο σχολείο, ιδιαίτερα ως προς τις σοβαρές μορφές της, έχει περιορισμένη έκταση, ιδιαίτερα αν συγκριθεί με αντίστοιχα αποτελέσματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Σημαντικό εύρημα, είπε, της Έρευνας, «το οποίο θα πρέπει να μας προβληματίσει όλους είναι η συσχέτιση μεταξύ βίας και θυματοποίησης με το σχολικό κλίμα». Όπως ανέφερε ο Υπουργός, «θα πρέπει όλοι οι πρωταγωνιστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας, να φροντίσουμε ώστε η κάθε σχολική μονάδα να καλλιεργήσει ένα θετικό σχολικό κλίμα, ένα εύφορο ψυχοκοινωνικό πλαίσιο, στο οποίο θα ανθίζουν οι προσωπικότητες των μαθητών».
Τα αποτελέσματα και οι εισηγήσεις της Έρευνας θα αξιοποιηθούν δεόντως από το Υπουργείο Παιδείας, είπε ο κ. Δημοσθένους, ο οποίος ανέφερε ακόμα ότι η λειτουργία του Παρατηρητηρίου θα επιτρέψει ακριβή εικονογράφηση του προβλήματος της βίας στα σχολεία, βάσει της οποίας «θα μπορέσουμε να οικοδομήσουμε και να αναπροσαρμόσουμε την προληπτική μας στρατηγική».
Επιβεβλημένη η χρήση παιδαγωγικών μεθόδων
Ο Πρόεδρος του Διεθνούς Παρατηρητηρίου για τη Βία στο Σχολείο Ερίκ Ντεπαρντιέ σχολιάζοντας τα ευρήματα της Έρευνας είπε ότι η βία στα κυπριακά σχολεία δεν βρίσκεται σε επίπεδα ανησυχητικά, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αυτές οι επανειλημμένες μικροβιαιότητες σε βάρος των ίδιων μαθητών, επιβάλλουν τη χρήση παιδαγωγικών εργαλείων.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, τόνισε, «υπάρχουν παιδιά τα οποία δεν μαρτυρούν πάντα όσα βιώνουν και με αυτή την έρευνα προσπαθούμε να άρουμε τον νόμο της σιωπής και να δείξουμε ότι ακόμα κι αν είναι περιορισμένος ο αριθμός, υπάρχουν θύματα που χρειάζονται την προσοχή και τη συμπόνια μας».
Στο ερώτημα τι μπορούμε να κάνουμε, ο κ. Ντεπαρντιέ, απάντησε ότι είναι σημαντικό να γνωρίζουμε την έκταση του προβλήματος για να δράσουμε και ότι η έρευνα θα πρέπει να επαναλαμβάνεται προκειμένου να γνωρίζουμε την εξέλιξη του προβλήματος και να δίνονται κατευθυντήριες γραμμές για δράσεις σε επίπεδο σχολείων, Υπουργείου, Αρχών.
Ο Ερίκ Ντεπαρντιέ είπε επίσης πως για να καταπολεμηθεί η βία στα σχολεία είναι απαραίτητο να υπάρχει καλό σχολικό κλίμα, το οποίο εξαρτάται από την ευημερία των μαθητών, καθώς και των εκπαιδευτικών.
Η Έρευνα του Παρατηρητηρίου για τη Βία στο σχολείο εισηγείται, μεταξύ άλλων, την προώθηση προγραμμάτων μείωσης της βίας και του εκφοβισμού μέσα από ολιστική προσέγγιση στο χώρο του σχολείου, με τη δόμηση των προγραμμάτων να κινείται σε τρία επίπεδα: σε επίπεδο σχολικής μονάδας, τάξης και σε προσωπικό επίπεδο. Η κατάρτιση των εκπαιδευτικών σε τέτοια προγράμματα να περιλαμβάνει εντοπισμό και αναγνώριση των περιπτώσεων εκφοβισμού και βίας, χειρισμό περιπτώσεων εκφοβισμού και εφαρμογή προληπτικών μέτρων σε επίπεδο σχολείου.
