Ανέκαθεν η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούσε την περιοχή παγκοσμίου ενδιαφέροντος και ο έλεγχος της από τις εκάστοτε Μεγάλες Δυνάμεις ήταν βασική επιδίωξη της εξωτερικής τους πολιτικής και ανάπτυξης των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων για επιβολή των επιδιώξεων τους.
Δεν είναι τυχαίο που η Μεγάλη Βρετανία στον απόγειο της δόξας της είχε καταφέρει να έχει υπό τον έλεγχο τα περισσότερα σημεία ελέγχου των θαλασσίων οδών της Μεσογείου και Μέσης Ανατολής ακολουθώντας την στρατηγική του στρατηγιστή Μαχάν ο οποίος είχε διακηρύξει ότι όποια χώρα ελέγχει τα σημεία ελέγχου των θαλασσίων εμπορικών οδών θα ελέγχει τον κόσμο. Ακόμα και σήμερα η Μ. Βρετανία ελέγχει το Γιβραλτάρ (είσοδος στη Μεσόγειο) την Μάλτα και την Κύπρο. (Μετά την απώλεια του ελέγχου του Σουέζ από την Μεγάλη Βρετανία ο Πρωθυπουργός της το 1947 ανέφερε ότι ουδέποτε θα εγκαταλείψει γιατί έτσι θα χαθεί πλήρως ο έλεγχος της Ανατολικής Μεσογείου).
*Ανάλυση από τον υποναύαρχο εν αποστρατεία Κώστα Φυτιρή
Τι συμβαίνει όμως σήμερα;
Η Μεγάλη Βρετανία με τα εσωτερικά της προβλήματα λόγω του BREXIT δεν έχει την δυνατότητα να ασχοληθεί πλέον ενεργά με τα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο και τον ρόλο της όπως διαπιστώνεται ανέλαβαν επιπλέον του δικού τους οι ΗΠΑ χωρίς βέβαια να έχει υποβαθμιστεί ο ρόλος της Μ.Β μέσω των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.
Ιδιαίτερα μετά το άνοιγμα της Τουρκίας προς την Ρωσία και το Ιράν, οι ΗΠΑ, η Γαλλία αλλά και η Γερμανία έχουν συνειδητοποιήσει ότι πέρα από το Ισραήλ χρειάζονται απαραίτητα την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ιορδανία, Αίγυπτο και Ιράκ ώστε να δημιουργήσουν άξονα ασφαλείας από την Ιταλία (Βάση Αβιάνο), Κρήτη (Βάση Σούδας) Κύπρος (Λιμάνια- ΑΔ-ΒΒ ) Ισραήλ, Ιορδανία - Αίγυπτο (Σουεζ) και Ιράκ.
Με αυτό τον άξονα οι ΗΠΑ προσπαθούν να συγκρατήσουν την προσπάθεια της Ρωσίας για επέκταση του άξονα επιρροής και ουσιαστικού ελέγχου κρισίμων περιοχών με ενεργειακές πηγές ή/και σημείων ελέγχου της ναυσιπλοϊας και αεροπλοϊας που ρυθμίζουν την παγκόσμια οικονομία. Ο Ερντογάν έχει αντιληφθεί το νέο παιχνίδι και πήρε το ρίσκο να πιέσει τους Αμερικανούς και Ευρωπαίους με την αναβάθμιση των σχέσεων με την Ρωσία αρχίζοντας με την αγορά των S400. Η Τουρκία -δυστυχώς για μας- αποτελεί και για τις 2 Μεγάλες δυνάμεις ισχυρό παράγοντα για την υλοποίηση των σχεδίων τους στην Μέση Ανατολή. Ο άξονας που επιδιώκει να δημιουργήσει η Ρωσία για αναχαίτηση του αντίστοιχου άξονα που επιδιώκουν οι ΗΠΑ, περνά από την Τουρκία. Αυτό είναι το μεγάλο παιχνίδι. (βλέπε χάρτη υπ’αριθ.1).
Η Τουρκία προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση με κάθε τρόπο για να καθιερωθεί ως ο περιφερειάρχης είτε για την μια είτε για την άλλη πλευρά ανάλογα με τα οφέλη που θα αποκομίσει. Οι πόλεμοι στη Συρία, Ιράκ, Υεμένη και η Αραβική Άνοιξη έχουν πλέον καθορίσει τη νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή ίσως για ολόκληρο τον 21ο αιώνα.
Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Κυπριακής Δημοκρατίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου;
Η στροφή των ΗΠΑ και η αναβάθμιση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία είναι οπωσδήποτε μια πολύ θετική εξέλιξη αλλά δεν θα πρέπει με κανένα τρόπο να εναποθέσουμε τις ελπίδες ανάπτυξης και επιβίωσης μας στις σχέσεις αυτές οι οποίες είναι ρευστές και δεν αποκλείεται να αποτελέσουμε μια από τις παράπλευρες απώλειες σε περίπτωση που η Τουρκία πάρει τα ανταλλάγματα που ζητά και επιστρέψει στη Δύση.
Δεν πρέπει να αποτελέσουμε την γεωγραφική/πολιτική/στρατιωτική εμπροσθοφυλακή οποιασδήποτε δύναμης στη διαμάχη των Μεγάλων Δυνάμεων κυρίως ΗΠΑ-Ρωσίας. Η «θετική ουδετερότητα» αποτελεί τη μοναδική ασφαλή πορεία σε αυτό το παγκόσμιο παίγνιο επέκτασης των περιοχών επιρροής των μεγάλων Δυνάμεων. Πρέπει να αναβαθμίσουμε ότι κτίσαμε μετά το 1974 και η Κύπριακή Δημοκρατία να παραμείνει από πλευράς ασφάλειας «Ελβετία» της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου για όλες τις χώρες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή της Αν. Μεσογείου και να μην μετατραπούμε σε χώρο εξόρμησης για επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός πλαισίου του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο λιμάνι Λεμεσού κατά περιόδους φιλοξενούνται και συνυπάρχουν ταυτόχρονα πάνω σε εμπορική βάση, δυνάμεις από αντίθετα στρατόπεδα χωρίς ποτέ να έχει δημιουργηθεί οποιοδήποτε πρόβλημα. (Πολεμικά πλοία από ΗΠΑ, Ρωσία,Ελλάδα, Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Ισραήλ, Κίνα, Ινδία, Λιβανο, Ολλανδία, Νορβηγία, Ισπανία κλπ ).
Το επιχειρησιακό περιβάλλον και οι διεθνείς συγκυρίες απαιτούν συνεχή μελέτη και ανάλογη τροποποίηση/αναδιαμόρφωση των δικών μας ενεργειών για επίτευξη των εθνικών μας στόχων. Αυτή την περίοδο οι συνθήκες είναι ευνοϊκές και οι εξελίξεις είναι ραγδαίες για την Κυπριακή Δημοκρατία. Ο Πρόεδρος με τον Υπουργό Εξωτερικών συμμετέχουν σε διμερείς, τριμερείς και τετραμερείς συναντήσεις και έχει επιτευχθεί μια πρωτόγνωρη αναβάθμιση των σχέσεων μας με τα γειτονικά κράτη με υπογραφή σημαντικών συμφωνιών/συνεργασιών σε όλους τους τομείς. Όμως αυτές αποτελούν μόνο τα θεμέλια και όχι το οικοδόμημα! Θα πρέπει να εφαρμοστούν στην πράξη και στο πεδίο για να έχουμε ουσιαστικά οφέλη.
Ο ρόλος της Γαλλίας στην Αν. Μεσόγειο και οι σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία
Η Γαλλία έχει οριοθετιμένες επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο (κυρίως λόγω των ιδιαίτερων σχέσεων με τον Λίβανο) και ευνοείται η συνεχής αναβάθμιση των σχέσεων μας. Είναι μια μεγάλη δύναμη μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας που πάντοτε μας στήριζε και στον στρατιωτικό τομέα όταν όλες οι πόρτες ήταν κλειστές για την Κύπρο ιδιαίτερα μετά το 1974. Η στοχευμένη προσκόλληση μας στη Γαλλία σε διμερές επίπεδο αλλά και εντός της Ε.Ε είναι η βέλτιστη υπό τις περιστάσεις επιλογή γιατί μπορεί να αποτελέσει και τον ρυθμιστή στις σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας ώστε να μείνουμε θετικά ουδέτεροι και εκτός του πεδίου αντιπαράθεσης τους. Οι παρεχόμενες όμως διευκολύνσεις πρέπει να παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο και όχι σε εκχώρηση εδάφους για στρατιωτική βάση εξόρμησης για επιθετικές επιχειρήσεις. Νοείται ότι μέσα στο πλαίσιο της PESCO η διάθεση υποδομών εάν και εφόσον αναπτυχθεί ο Ευρωπαϊκός Στρατός είναι εκ των ων ουκ άνευ υποχρέωση μας.
Επιδιώξεις Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και αρκετά χρόνια να «δημιουργεί υποχρεώσεις» στην Ανατολική Μεσόγειο και να τις υλοποιεί με δική της πρωτοβουλία και αυθαιρεσία πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο έχει ουσιαστικό ρόλο και «αποκτά δικαιώματα» σε όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ευτυχώς η προσπάθεια της για να καταστεί ο ηγεμόνας στην Ανατολική Μεσόγειο απέτυχε παταγωδώς και οι σχέσεις της με την Αίγυπτο , Λίβανο, Ισραήλ , Ιορδανία είναι στο χειρότερο σημείο. Για τα θέματα της υφαλοκρηπίδας αφού απέτυχε να ανατρέψει τις συμφωνίες της Κύπρου με την Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο προσπαθεί τώρα προσεγγίσει την Λιβύη για να υπογράψει συμφωνία προκειμένου να δημιουργήσει πρόβλημα στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Ως γνωστό η Τουρκία δεν υπέγραψε τη συνθήκη του δικαίου της Θάλασσας και υποστηρίζει εντελώς παράλογα και παράνομα ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα αλλά μόνο χωρικά ύδατα, οπότε η Κύπρος και τα νησιά του Αιγαίου έχουν μόνο μέχρι τα 12 και 6 μίλια αντίστοιχα υφαλοκρηπίδα. Ως εκ τούτου κυριαρχικό δικαίωμα για γεωτρήσεις και οικονομική
εκμετάλλευση του υπεδάφους του βυθού έχουν μόνο σε αυτή την περιοχή! Πρέπει όμως να αναφερθεί (δυστυχώς για μας) ότι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια ταυτίζονται οι απόψεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της Τουρκίας μετά την τοποθέτηση του Στρατηγού Χουλουσί Ακάρ ως Υπουργού Άμυνας. Ερντογάν και Ακάρ αποτελούν πλέον ένα δίδυμο που εκφράζει την υποβόσκουσα για πολλές δεκαετίες επεκτατική πολιτική της νεοοθωμανικής Τουρκίας. Για το λόγο αυτό απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και προληπτικές ενέργειες (πολιτικές) από την πλευρά μας για αντιμετώπιση των Τουρκικών επιδιώξεων σε πλήρη συνεργασία πάντοτε με την Ελλάδα που αποτελεί τον μόνιμο και δεδομένο συμπαραστάτη μας.
Συμπεράσματα-προτάσεις
Πέρα από τον πάγιο εθνικό στόχο επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος (ανκαι με τον Ερντογάν και την Τουρκική πολιτική αυτό είναι πάρα πολύ απομακρυσμένο), δύο βασικοί μας εθνικοί στόχοι αυτή την περίοδο που θα συμβάλουν στην ευημερία του λαού μας είναι η αξιοποίηση της ΑΟΖ μας με εξόρυξη στα οικοπέδα που έχουν διαπιστωθεί σημαντικές ποσότητες υδρογονανθράκων και η καθιέρωση της Κύπρου ως πυλώνας παροχής ασφάλειας στην περιοχή της για αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, λαθρομετανάστευσης, λαθρεμπορίου κλπ.
Ποιά λοιπόν είναι η ασφαλής πορεία μας στην τρικυμία της Ανατολικής Μεσογείου;
Μακριά από οποιεσδήποτε πολιτικές σκοπιμότητες και δογματισμούς αλλά με γνώμονα μόνο το Εθνικό Συμφέρον και με βάση τις συγκυρίες και συνθήκες που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο αυτή την περίοδο, είναι αναγκαίο η πλευρά μας να αναλάβει πρωτοβουλίες και ενέργειες για:
- Πρακτική εφαρμογή των διμερών ,τριμερών και τετραμερών συμφωνιών που έχουν ήδη υπογραφεί , για αποκόμιση ουσιαστικού οφέλους για τα Εθνικά μας συμφέροντα με θεμέλιο τις υπογραφείσες συμφωνίες.
- Διατήρηση της Κύπρου ως κόμβου υποστήριξης ειρηνευτικών και ανθρωπιστικών επιχειρήσεων και παροχής ασφάλειας για την Ανατολική Μεσόγειο ακολουθώντας την αρχή της «θετικής ουδετερότητας» όσον αφορά στην προσπάθεια των Μεγάλων Δυνάμεων ΗΠΑ-Ρωσίας να επεκτείνουν τις ζώνες επιρροής τους στην περιοχή.
- Ενεργός συμμετοχή της Κύπρου σε επιχειρήσεις και/ή υποστήριξης αυτών με παροχή υποδομών ΜΟΝΟ όταν εκτελούνται με βάση αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συμφωνιών με τις γειτονικές και άλλες φίλιες χώρες (κυρίως με τη Γαλλία) που αφορούν στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και προφανώς όχι σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον άλλου κράτους. Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση θα μετατρέψει το πλεονέκτημα της γεωγραφικής μας θέσης ως πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή σε μόνιμα απειλούμενη περιοχή από την οποιαδήποτε άλλη αντιμαχόμενη πλευρά.
Τα πάντα είναι ρευστά στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και για να επιβιώσουμε σε αυτό τον ευλογημένο αλλά ταλαιπωρημένο τόπο, είμαστε υποχρεωμένοι να παρακολουθούμε, αναλύουμε, αξιολογούμε, αποφασίζουμε και εκτελούμε με γνώμονα το βέλτιστο υπό τις εκάστοτε περιστάσεις αποτέλεσμα που ικανοποιεί τα Εθνικά μας Συμφέροντα.
Επιβάλλεται δε να συνεργαζόμαστε με εκείνους που εφαρμόζουν πλήρως το αρχαίο ρητό «Αμ΄έπος Αμ΄έργον» και όχι μόνο κατά το πρώτο ήμισυ...
