Με τον φωτορεπόρτερ Ανδρέα Μανώλη, το ant1iwo βρέθηκε στον Λουβαρά και στο Καλό Χωριό και κατέγραψε στιγμές από τον τρύγο μέχρι την εμφιάλωση.
Ο Νίκος Καλλής, πρόεδρος των Κουμανταροχωριών, της κοινότητας Ζωοπηγής, και πρόεδρος της συνεργατικής εταιρείας Κουμανταρίας, ένας άνθρωπος που όπως μάθαμε, αφιέρωσε τη ζωή του για την κουμανταρία, μας πηγαίνει πίσω στο χρόνο και μας εξηγεί από πού πήρε το όνομά της.
"Η Κουμανταρία ονομαζόταν γλυκό κρασί της Κύπρου, ή κυπριακό νάμα, από τα ομηρικά χρόνια. Ο τρόπος παραγωγής της είναι ο ίδιος από τότε μέχρι σήμερα. Υπάρχουν μάλιστα, μαρτυρίες από τον Ησίοδο, ο οποίος περιγράφει τον τρόπο παραγωγής της κουμανταρίας, συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας".
"Η περίοδος, κατά την οποία ονομάστηκε έτσι, ήταν με την κάθοδο των Ιωαννιτων Ιπποτών, οι οποίοι γνώριζαν από κρασιά και εμπορεύθηκαν το γλυκό κρασί της Κύπρου ή κυπριακό νάμα όπως ονομαζόταν τότε. Οι Γάλλοι είδαν ότι υπήρχαν πολλά περιθώρια εμπορίας, και ασχολήθηκαν με το κρασί, το βελτίωσαν αποτέλεσμα να πάρει και το όνομά του τάγματός τους: Grand Commandaria, (Μεγάλη Διοίκηση). Το όνομα παρέμεινε το ίδιο από τότε, ενώ την περίοδο της βυζαντινής αυτοκρατορίας, η κουμανταρία καθορίστηκε και ως οίνος της θείας κοινωνίας.
Υπό αυστηρούς κανονισμούς
Όπως μας είπε ο κ. Καλλής, κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, λόγω της θρησκείας και των υψηλών φόρων στο αλκοόλ η κουμανταρία παρουσίασε φθίνουσα πορεία αφού ο κόσμος είχε απονθαρρυνθεί. Ηταν τότε, που αναπτύχθηκαν κάτω από τις οικίες τα κρυφά οινοποιία.
Κατά την περίοδο της αγγλοκρατίας όμως τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν, αφού θεσπίστηκαν οι πρώτοι νόμοι και κανονισμοί για την κουμανταρία ενώ καθορίστηκαν τα 14 χωριά που θα παράγουν κουμανταρία, με βάση τα εδαφοκλιματολογικά στοιχεία. Και είναι τα ίδια από τότε μέχρι σήμερα, όπως μας είπε ο κ. Καλλής, ενώ βελτιώθηκαν οι κανονισμοί και οι διατάξεις.
Σημειώνεται πως, η κουμανταρία είναι το μοναδικό κρασί παγκοσμίως, που από τη φύτευση του αμπελιού μέχρι την εμφιάλωση υπόκειται σε νομοθεσία, η οποία καθορίζει τα φυτά που θα μπουν στο στρέμμα, το σχήμα, την απόδοση, το κλάδεμα. Μια προδιαγραφή να παραβλέψεις, αποκλείεσαι από το να παραδώσεις τα σταφύλια σου για παραγωγή, σημειώνει ο κ. Καλλής.
Παλιό πιεστήριο
Πιθάρι ζύμωσης
Ο τρυγητός
Σύμφωνα με τον πρόεδρος των Κουμανταροχωριών, δεν μπορεί ο καθένας να τρυγήσει όποτε θέλει. Ο τρυγητός όπως μας εξήγησε, καθορίζεται από το αρμόδιο Τμήμα, βάσει της συγκέντρωσης ζαχάρου, και ξεκινά ομαδικά. Στη συνέχεια απλώνονται στα δίκτυα μέχρι να αυξηθεί η περιεκτικότητα σε ζάκχαρο, από 12 με 13 βαθμούς σε 19 με 21. Τότε μαζεύονται, παραδίδονται στα οινοποιοία, όπου γίνεται η επεξεργασία και ακολουθούν, η ζύμωση, οι ανακυκλώσεις, οι απολασπώσεις. Αυτή η διαδικασία, όπως μας εξήγησε, διαρκεί 3 με 4 μήνες, οπόταν και γίνονται συνεχώς αναλύσεις για να παρακολουθείται η πορεία της οινοποίησης. Όταν αυτά τελειώσουν και τηρούνται οι διατάξεις, της βάσης οίνου κουμανταρίας, παραδίδεται στα εργοστάσια ή στα οινοποιεία για παλαίωση τουλάχιστον για 2 χρόνια.
Αποφασισμένοι να το παλέψουν
Τα πράγματα δεν ήταν εύκολα για τους κατοίκους των 14 κουμανταροχωρίων. Αποφάσισαν όμως να το παλέψουν, αφού έβλεπαν σιγά-σιγά την κουμανταρία να εγκαταλείπεται στη μοίρα της.
Κάτι που ήταν φυσιολογικό, αφού η παραγωγή της κουμανταρίας, ήταν και επίπονη και ασύμφορη."Ο κόσμος δεν αμοιβόταν, απονθαρρύνθηκε και άρχισε να εγκαταλείπει τις εκτάσεις τους. Εμείς είπαμε, ότι θα κρατήσουμε αυτό το προϊόν, το οποίο αποτελεί εθνικό προϊόν και το οποίο έχει πάρει την ονομασία προέλευσης πολύ πριν η Κύπρος μπει στην ΕΕ. Εμείς μείναμε μόνοι μας για να παλέψουμε, όμως είμαστε ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα γιατί αφενός μεν η συνεργασία των 14 κουμανταροχωριών οδήγησε στη συνένωση των οινοποιητικών εταιρειών των κοινοτήτων και δημιούργησαν τη συνεργατική εταιρεία ομάδας παραγωγής κουμανταρίας, η οποία ανέλαβε την οινοποίηση και τη διάθεση", λέει με ικανοποίηση ο πρόεδρος των Κουνανταροχωρίων.
Αυτή η προσπάθεια έχει αποτελέσματα, με την ομάδα να χειρίζεται πλέον το 80% της παραγωγής της κουμανταρίας. "Τέσσερα χρόνια δουλειάς του συμπλέγματος των κουμανταροχωρίων και τρία χρονια δουλείας της συνεργατικής ομάδας παραγωγών νιώθουμε ικανοποιημένοι. Οι παραγωγοί πληρώνονταν 0,90 με 0,95 σεντ το κιλό το αφυδατωμένο σταφύλι, ενώ μέσα σε δύο χρόνια πληρώνονται 1,30 σεντ και αναμένουμε ότι μελλοντικά τα αποτελέσματα θα είναι πιο θετικά", μας λέει.
Διαθέσιμες εκτάσεις για ενοικίαση
Επιδίωξη, σύμφωνα με τον κ. Καλλή, είναι ο παραγωγός να πληρώνεται 2 ευρώ το κιλο για να μπορεί να ασχοληθεί επαγγελματικά με την καλλιέργεια του αμπελιού για κουμανταρία. Ήδη, ανέφερε, έχουν αρχίσει να αλλάζουν τα πράγματα και στόχος είναι να προσελκύσουν και νέους, και στην καλλιέργεια και στις επιτροπές. Όποιος θέλει να δουλεψει, μπορεί να έρθει σε μας να ζητήσει πληροφορίες και να ξεικινήσει μας λέει ο κ. Καλλής, αφού υπάρχουν αρκετές εκτάσεις προς ενοικίαση για καλλιέργεια αμπελιών.
Ο μούστος
Στόχος μας, καταλήγει ο κ. Καλλής, είναι να εξεύρουμε κάποιες αγορές, και να εμφιαλώσουμε η ίδια η ομάδα την κουμανταρία. Φυσικά, διευκρινίζει, επειδή διαχειριζόμαστε το μεγαλύτερο όγκο παραγωγής δεν μπορούμε να μην δίνουμε και στους άλλους να εμφιαλώνουν. Η εμφιάλωση, επεξηγεί, θα είναι για μας μια διέξοδος σε δύσκολες στιγμές να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα και για να πειστούν και οι άλλοι που ασχολούνται, να πληρώσουν τους παραγωγούς στις σωστές τιμές, έτσι ώστε αυτό το προϊόν μα 'εχει και συνέχεια.
