Την προσοχή και προτεραιότητα που αξίζει στο εξαιρετικό σημαντικό θέμα της στήριξης της μητρότητας και ιδιαίτερα της μητρικής ψυχικής υγείας, φιλοδοξεί να δώσει μια Ευρωπαϊκή συμμαχία με επικεφαλής το ΤΕΠΑΚ και Επιστημονική Συντονίστρια τη Δρ. Ελένη Χατζηγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μαιευτικής.
Από το 2024 μέχρι και το 2027, το έργο Mind the Mum (ref. 101161382— EU4H-2023-PJ), συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος EU4Health, συλλέγει σε εθνικό επίπεδο δεδομένα για την περιγεννητική ψυχική υγεία από μητέρες σε Κύπρο και Σλοβενία, διαμορφώνει προγράμματα στήριξης και ενδυνάμωσης μητέρων και επαγγελματιών υγείας και παρέχει συστάσεις για προάσπιση και προώθηση βέλτιστων πρακτικών για την υποστήριξη της μητρότητας σε εγχώριο και Ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στο Σιακόλειο Εκπαιδευτικό Κέντρο Ιατρικής, στις 14-15 Οκτωβρίου 2026, σε συνεργασία με την Επιτροπή Μαιών του Παγκυπρίου Συνδέσμου Νοσηλευτών και Μαιών και με την υποστήριξη της Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού του Υπουργείου Υγείας, μαζεύτηκαν 80 επαγγελματίες υγείας, όπως μαίες, νοσηλευτές/ριες, επισκέπτες/ριες υγείας, ψυχολόγοι παγκύπρια, για ένα εξαιρετικά σημαντικό και απαραίτητο συνέδριο και μια καινοτόμα εκπαίδευση σε θέματα περιγεννητικής ψυχικής υγείας.
Χαιρετώντας την έναρξη της συνάντησης, η Επιστημονική Συντονίστρια και Επικεφαλής του έργου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο ΤΕΠΑΚ Δρ. Ελένη Χατζηγεωργίου εξέφρασε την “ακράδαντη δέσμευση της ομάδας του έργου για την προαγωγή της υγείας των εγκύων, εμβρύων, μητέρων, νεογνών , οικογενειών και την ενδυνάμωση των επαγγελματιών υγείας με διαδραστικά εργαστήρια και στοχευμένες εκπαιδεύσεις”.
Εκπροσωπώντας το Υπουργείο Υγείας, η Χρύσω Γρηγοριάδου, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού τόνισε το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η συνεχιζόμενη εκπαίδευση στην παροχή ποιοτικής περιγεννητικής φροντίδας αλλά και τη σημασία της ψυχολογικής στήριξης της μητέρας κατά το θηλασμό.
Εκ μέρους της Επιτροπής Μαιών του ΠΑΣΥΝΜ, η Δρ. Μαρία Παναγιώτου τόνισε ότι “η περιγεννητική ψυχική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μαιευτικής φροντίδας και αξίζει να αντιμετωπίζεται με την ίδια βαρύτητα και προτεραιότητα όπως κάθε άλλη πτυχή της υγείας της γυναίκας και της
οικογένειάς της”, ενώ επεσήμανε ότι ευελπιστεί σε περαιτέρω συνεργασίες προς την κατεύθυνση αυτή.
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν αποτελέσματα από την πρώτη παγκύπρια έρευνα για τη μητρική ψυχική υγεία που διενεργήθηκε από το ΤΕΠΑΚ στο πλαίσιο του έργου, με ποσοτικά και ποιοτικά ευρήματα από ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν 474 νέες μητέρες στην Κύπρο και ομάδες εστίασης για την εμπειρία της μητρότητας. Από τα ευρήματα προκύπτουν προβληματισμοί για τα ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους που αναφέρουν οι μητέρες. Στην Κύπρο συγκεκριμένα, μία στις δύο γυναίκες αναφέρουν συμπτώματα που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης ενώ επίσης μια στις δύο περιέγραψαν την εμπειρία του τοκετού τους ως “οδυνηρή”. Προκύπτει επίσης η ανάγκη για συστηματικά προγράμματα ανίχνευσης και παραπομπών/στήριξης, την τήρηση στατιστικών δεικτών και πρώιμης παρέμβασης/στήριξης και τη σημασία της συστημικής και πολυεπίπεδης υποστήριξης της μητρότητας με κατάλληλα προγράμματα, δομές, επιμόρφωση και ενδυνάμωση των επαγγελματιών, των γυναικών και του υποστηρικτικού τους δικτύου.
Στην εκπαίδευση συνέβαλαν καταξιωμένοι εμπειρογνώμονες στον τομέα της μαιευτικής/νοσηλευτικής, ψυχιατρικής, ψυχολογίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο από την Κύπρο, όσο και από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Gdansk στην Πολωνία (Dr. Maria Kazmierczak, Dr. Paulina Pawlicka, Dr. Magdalena Chrzan-Dętkoś), και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Περιγεννητικής Ψυχικής Υγείας, με έδρα στην Ισπανία και παγκόσμια εμβέλεια (περιγεννητικός ψυχολόγος κ. Javier de Domingo). Η εκπαίδευση κάλυψε σημαντικά και ευαίσθητα θέματα που αφορούν την φροντίδα της ψυχικής υγείας κατά την περιγεννητική περίοδο, όπως βέλτιστες πρακτικές και διαθέσιμα εργαλεία ανίχνευσης δυσκολιών κατά την περίοδο τόσο της εγκυμοσύνης όσο και της λοχείας, τη σημασία της διαθεματικής συνεργασίας ανάμεσα σε επαγγελματίες υγείας και γονείς, δεξιότητες επικοινωνίας, διαχείριση ευαίσθητων θεμάτων όπως περιγεννητική απώλεια, καθώς και ανάγκες ψυχολογικής και θεσμικής υποστήριξης των επαγγελματιών περιγεννητικής υγείας.
Έγινε παρουσίαση βέλτιστων πρακτικών όπως οι δράσεις της οργάνωσης Birth with Dignity (Fundacja Rodzić po Ludzku) και το πρόγραμμα Next Stop Mum στην Πολωνία που έφεραν σημαντικές αλλαγές στα δεδομένα της υποστήριξης της μητρότητας στη χώρα, μέσα από εκστρατείες για θέματα όπως συναίνεση σε ιατρικές παρεμβάσεις, υποστήριξη του θηλασμού, διασφάλιση του δικαιώματος επαφής δέρμα-με-δέρμα μητέρας και νεογνού και επίτευξη της νομικής διασφάλισης της ποιοτικής μαιευτικής φροντίδας και των δικαιωμάτων της γυναίκας κατά τη μαιευτική φροντίδα. Οι συμμετέχουσες εξέφρασαν την ιδιαίτερη ικανοποίησή τους για τα διαδραστικά εργαστήρια και ομάδες αντανάκλασης, που σημείωσαν, τις βοήθησαν να επανεξετάσουν τις πρακτικές τους, να εντοπίσουν τομείς βελτίωσης στην παρεχόμενη φροντίδα και να ενισχύσουν την υποστήριξη που προσφέρουν στις νέες μητέρες και τις οικογένειές τους. Ταυτόχρονα επισημάνθηκαν και θεσμικά κενά και έγιναν εισηγήσεις για βελτίωση της εκπαίδευσης και υποστήριξης των επαγγελματιών περιγεννητικής φροντίδας.
Το έργο Mind the MUM συνεχίζει να προσφέρει επίσης δωρεάν πρόγραμμα ενδυνάμωσης και προετοιμασίας για μέλλουσες μητέρες μέσα από παγκύπριες συναντήσεις που διοργανώνονται από το ΤΕΠΑΚ σε συνεργασία με τον εταίρο Birth Forward στην Κύπρο καθώς και με τον εταίρο Institut
Umbilica στη Σλοβενία. Οι ενδιαφερόμενες μέλλουσες μητέρες, και/ή επαγγελματίες υγείας, μπορούν να επικοινωνήσουν με την ομάδα του έργου για περισσότερες πληροφορίες και εξασφάλιση συμμετοχής. Το πρόγραμμα φιλοδοξεί, αφότου ολοκληρωθεί η πιλοτική φάση στο πλαίσιο του έργου, να διατεθεί ως εργαλείο που να μπορούν να αξιοποιούν επαγγελματίες περιγεννητικής και ψυχικής υγείας παγκύπρια ως εργαλείο πρόληψης, για τη βέλτιστη ενδυνάμωση των μητέρων κατά την περιγεννητική περίοδο.
Μέσα από το έργο, το οποίο βρίσκει τόσο το Υπουργείο Υγείας όσο και επαγγελματικά σώματα ως συμμάχους, θα κατατεθούν επίσης τεκμηριωμένες προτάσεις για τη μεταρρύθμιση υπηρεσιών φροντίδας υγείας, ώστε η περιγεννητική ψυχική υγεία να ενσωματωθεί ουσιαστικά στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα, με έμφαση στη διασύνδεση, την πρόληψη και τη διεπιστημονική συνεργασία.
Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του 2027, ενώ το τελικό διεθνές συνέδριο θα πραγματοποιηθεί και πάλι στη Λευκωσία, στο Σιακόλειο Εκπαιδευτικό Κέντρο Ιατρικής, στις 10 Ιουνίου 2027, με διακεκριμένους εμπειρογνώμονες από Κύπρο, Ελλάδα και Ευρώπη.
Δρ. Ελένη Χατζηγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μαιευτικής,
Τμήμα Νοσηλευτικής ΤΕΠΑΚ, Επιστημονική Υπεύθυνη Έργου Mind the Mum, [email protected] | www.mindthemum.cy
Για το έργο:
Mind the Mum: Φέρνοντας την Ψυχική Υγεία και τη Φροντίδα των Mητέρων στο Προσκήνιο
Το έργο Mind the Mum επικεντρώνεται στη βελτίωση της ψυχικής υγείας κατά την περιγεννητική περίοδο και απευθύνεται σε δύο βασικά κενά: την ανάγκη για κατανόηση των πραγματικών βιωμάτων κατά την περιγεννητική περίοδο και για τη συνδιαμόρφωση εργαλείων στήριξης για τις μητέρες.
Η πρωτοβουλία, με χρηματοδότηση από την Ε.Ε., ενώνει εμπειρογνώμονες και ακτιβιστές από Ευρωπαϊκές χώρες με στόχο τη συστημική αλλαγή και την ενδυνάμωση των νέων μητέρων.
