Απογοήτευση για την κοινωνική πολιτική του κράτους προς τα άτομα με βαριές κινητικές αναπηρίες εξέφρασε ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Παραπληγικών Κύπρου (ΟΠΑΚ), Δημήτρης Λαμπριανίδης, σε διάσκεψη Τύπου στα γραφεία της Ομοσπονδίας στη Λευκωσία, λέγοντας ότι ζητούν μια δίκαιη και σύγχρονη προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη τις σημερινές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, ώστε η ισότητα, η αυτονομία και η αξιοπρέπεια να μην αποτελούν μόνο διακηρύξεις αρχών, αλλά καθημερινή πραγματικότητα για όλους.
Ο κ. Λαμπριανίδης είπε ότι το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει βήματα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία χωρίς όμως να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ΑμεΑ. «Μετά από χρόνια στασιμότητας στις κοινωνικές παροχές προς τα άτομα με αναπηρίες και μετά από 3 συνεχόμενα χρόνια όπου η οικονομία της χώρας μας σημείωσε πλεονάσματα πέραν των €3 δις, το κράτος δεν εξυπηρέτησε βασικές υποχρεώσεις του προς τα άτομα με αναπηρίες μέσα από τις πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας αλλά και ούτε τις προσδοκίες που δημιούργησε».
Η πρόοδος, συνέχισε, δεν μετριέται μόνο από τις προθέσεις αλλά και από το κατά πόσον οι πολιτικές στήριξης ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης και στις οικονομικές απαιτήσεις της σύγχρονης καθημερινότητας και όπως ακούμε συχνά, δεν είναι αρκετό να ευημερούν οι αριθμοί, αλλά πρέπει να μεριμνούμε να ευημερούν οι άνθρωποι.
Ο κ. Λαμπριανίδης είπε ότι φιλοσοφία διαχρονικά της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου είναι ότι ένα υπεύθυνο κράτος οφείλει να καλύπτει το κόστος αναπηρίας σε κάθε άτομο και κάθε οικογένεια ανάλογα με το ύψος του και ασχέτως του τύπου της αναπηρίας. «Για περίπου 2,500 άτομα που ζουν με παραπληγία ή τετραπληγία και βασίζονται καθημερινά στη χρήση αμαξιδίου, το κόστος διαβίωσης, φροντίδας και ανεξάρτητης διαβίωσης αυξάνεται διαρκώς. Είτε η αναπηρία προέρχεται από κάκωση του νωτιαίου μυελού, σκλήρυνση κατά πλάκας, μυοπάθειες ή άλλες νευρολογικές και κινητικές παθήσεις, οι ανάγκες παραμένουν ουσιαστικές και συχνά ιδιαίτερα δαπανηρές».
Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας σημείωσε ότι το δικαίωμα της ανεξάρτητης και αξιοπρεπούς διαβίωσης είναι από τις σημαντικότερες πρόνοιες της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ΑμεΑ, η οποία έχει κυρωθεί σε νόμο και στην Κύπρο. «Την ίδια στιγμή που το κόστος διαβίωσης, προσωπικής φροντίδας και υποστήριξης, ιατροφαρμακευτικής κάλυψης πέραν των παροχών του ΓεΣΥ, αγοράς εξειδικευμένου εξοπλισμού και κόστους διακίνησης έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, εντούτοις τα χαμηλά επιδόματα φροντίδας παραπληγίας & τετραπληγίας παραμένουν αμετάβλητα εδώ και 7 χρόνια, παρά το γεγονός ότι το συνολικό κόστος ζωής έχει αυξηθεί πέραν του 17% μέχρι πέρσι και ακόμα 3.5% φέτος, δημιουργώντας ένα ολοένα μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των πραγματικών αναγκών και της παρεχόμενης στήριξης».
Η στασιμότητα των κοινωνικών παροχών δεν αποτελεί απλώς ένα οικονομικό ζήτημα πρόσθεσε, σημαίνει ότι ολοένα και περισσότερα άτομα με βαριές κινητικές αναπηρίες αδυνατούν να καλύψουν το πραγματικό κόστος φροντίδας, προσωπικής υποστήριξης, εξειδικευμένου εξοπλισμού και μετακίνησης.
Ο κ. Λαμπριανίδης δήλωσε ότι δεν στρέφονται απέναντι σε οποιαδήποτε άλλη ομάδα ατόμων με αναπηρία, ούτε επιδιώκουν συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών μορφών αναπηρίας, αλλά στηρίζουν την ισότιμη μεταχείριση και την ουσιαστική στήριξη όλων των ατόμων με αναπηρία, με βάση τις πραγματικές ανάγκες που αντιμετωπίζει η κάθε ομάδα με στόχο τη διασφάλιση ψηλής ποιότητας ζωής, αξιοπρεπούς στήριξης και πραγματικά ανεξάρτητης διαβίωσης.
Χρειάζεται, είπε, υπεύθυνη κρατική κοινωνική πολιτική με διάθεση επαρκών οικονομικών πόρων, σημειώνοντας ότι ως οργάνωση έχουν αγωνιστεί διαχρονικά για τα σημαντικότερα επιδόματα που αφορούν τα μέλη τους και τα απολαμβάνουν δεκαπλάσιος αριθμός δικαιούχων οι οποίοι παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα και έτσι πρέπει φέρνοντας ως παράδειγμα το επίδομα βαριάς κινητικής αναπηρίας, τα επιδόματα φροντίδας ατόμων με παραπληγία και τετραπληγία, η ειδική διατίμηση ηλεκτρισμού κ.α.
«Δικαιοσύνη σημαίνει ότι όλοι έχουμε τη δυνατότητα να φτάσουμε στον ίδιο προορισμό, ότι όλοι έχουμε πρόσβαση στις ίδιες ευκαιρίες συμμετοχής στη ζωή», σημείωσε.
Παρουσιάζοντας έναν πίνακα με τα επιδόματα, ο κ. Λαμπριανίδης είπε ότι το πρώτο επίδομα βαριάς κινητικής αναπηρίας δόθηκε το 1990 και ήταν 100 λίρες τότε – 171 ερώ – αφορά γύρω στα 2500 άτομα και σήμερα είναι 408 ευρώ, μετά από 36 χρόνια. Το επίδομα φροντίδας παραπληγικών ατόμων, συνέχισε, με δικαιούχους 1500 άτομα περίπου, το 2019 από 350 ευρώ αυξήθηκε στα 400 και στα 500 για άτομα με αυξημένες ανάγκες φροντίδας και μέχρι σήμερα δεν έχει αλλάξει.
Για το επίδομα φροντίδας τετραπληγικών είπε ότι οι δικαιούχοι είναι περίπου 1400 άτομα, το 2019 από 850 ευρώ αυξήθηκε στα 900 και στα 1100 για άτομα με αυξημένες ανάγκες φροντίδας και παραμένει στα ίδια επίπεδα μέχρι σήμερα.
Εξήγησε ότι δικαιούχοι ενισχυμένης φροντίδας είναι όσα άτομα έχουν ανάγκη για εξιδεικευμένη και αυξημένη φροντίδα λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας, τα οποία προκάλεσε η αναπηρία, είναι μόνιμα και θέτουν σε κίνδυνο την ζωή τους, όπως άτομα κάνουν χρήση αναπνευστήρα ή ουροκαθετήρων σε μόνιμη βάση. Τα επιδόματα αυτά είναι εδώ και 7 χρόνια στάσιμα, σημείωσε.
Η ετήσια κρατική δαπάνη για τα επιδόματα αυτά το 2025 ήταν συνολικά 33 εκ ευρώ, ανέφερε ο κ. Λαμπριανίδης λέγοντας ότι ζητούν αύξηση τουλάχιστον 30% που θα φέρει επιπλέον δαπάνη μόλις 11 εκ ευρώ.
Αυξήσεις χρειάζονται, πρόσθεσε και σε άλλα επιδόματα όπως η οικονομική βοήθεια για απόκτηση αυτοκινήτου και τα επιδόματα διακίνησης σε παραπληγικά άτομα τα οποία δεν εργάζονται και αυτή η διάκριση πρέπει τερματιστεί. Ειδικά για την αγορά αυτοκινήτων όπου μπορούν να μπαίνουν άτομα με τροχοκάθισμα, είπε ότι το φθηνότερο αυτοκίνητο είναι 25.000 και το κράτος δίνει 9000 ευρώ. «Είναι πραγματικά παράξενο πώς αυτό το κονδύλι παραμένει μόλις 1,5 εκ ευρώ» σημείωσε, λέγοντας ότι και πολλές οικογένειες με παιδιά αναγκάζονται ν’ αγοράσουν τέτοιο όχημα.
Το επίδομα διακίνησης ανέφερε, το 2024 λάμβαναν 4300 άτομα με δαπάνη 6,3 εκ ευρώ, όμως λόγω της τιμής των καυσίμων είναι αυξημένο.
Για το κόστος φροντίδας ατόμων με αναπηρίες ο κ. Λαμπριανίδης ανέφερε ότι για έναν φροντιστή Κύπριο ή ξένο είναι πάνω από 1500 ευρώ το μήνα για τις 40 από τις 168 ώρες της εβδομάδας. Για άτομα που χρειάζονται συνεχή υποστήριξή, είπε το κόστος είναι τεράστιο.
Οι αυξήσεις μέσω της νέας νομοθεσίας, είπε είναι μηδαμινές, ενώ σε συνάντηση που είχαν πρόσφατα με την Υφυπουργό Πρόνοιας τους ενημέρωσε ότι ακόμα δεν αποφάσισαν να δοθούν αυξήσεις. «Και εύλογα διερωτόμαστε, αν όχι μετά από πλεονάσματα 3 δις ευρώ, τότε πότε;»
Ο Πρόεδρος της ομοσπονδίας επικαλέστηκε επίσης στοιχεία της Eurostat για πολίτες σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, λέγοντας ότι τα άτομα χωρίς αναπηρίες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αυτό κατά 18%, τα άτομα με αναπηρίες γενικά κατά 29%, 61% περισσότερο από τα άτομα χωρίς αναπηρίες. Για τα άτομα με βαριές μορφές αναπηρίες, σημείωσε ,το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 43,4% στην Κύπρο, ενώ στη Ευρώπη είναι στο 36,5%. Η φτώχεια και η αναπηρία, είπε, δυστυχώς συχνά συνυπάρχουν και ειδικά στα άτομα με βαριές αναπηρίες.
Για τα θέματα εργοδότησης, επικαλούμενος πάλι τη Eurostat, ο κ. Λαμπριανίδης είπε ότι είναι μειωμένη κατά 24,2% η εργοδότηση ενός ατόμου με αναπηρία σε σχέση με αρτιμελές, ενώ ένας νέος με αναπηρία αντιμετωπίζει τρεις φορές περισσότερο τον κίνδυνο να μην εργάζεται να μην μπορεί να μορφωθεί ή να καταρτιστεί.
«Καλούμε το κράτος άμεσα να προχωρήσει σε αυξήσεις τουλάχιστον κατά 30% στα επιδόματα βαριάς κινητικής αναπηρίας και να δεσμευτεί ότι κάθε χρόνο θα παραχωρείται μικρή αύξηση για να πετύχουμε σε λίγα χρόνια επαρκή οικονομική στήριξη που σε συνδυασμό με υπηρεσίες, θα διασφαλίσουμε καλύτερη ποιότητα ζωής για τα άτομα με βαριές κινητικές αναπηρίες και υποστήριξη με αξιοπρέπεια», τόνισε.
Επιπλέον, συνέχισε, ζητούν την τροποποίηση του ΕΕΕ για να σταματήσει να λαμβάνει τον χαμηλό μισθό συζύγου ή οποιαδήποτε εισοδήματα άγαμου τέκνου ηλικίας μέχρι 28 ετών, ως εισόδημα του γονέα με αναπηρία ο οποίος αιτείται ΕΕΕ. Αυτή η πολιτική σπρώχνει άτομα και οικογένειες στη φτώχια επειδή το κράτος μεταφέρει την ευθύνη συντήρησης του ανάπηρου γονέα στην οικογένεια, πρόσθεσε. «Μέχρι πότε θα συνεχίσει αυτό; Ο πρόσφατος διαχωρισμός του αναπηρικού επιδόματος από το ΕΕΕ για όλα τα άτομα με σοβαρές αναπηρίες θα δώσει σε αυτές τις οικογένειες μόνο τα €368 αλλά όχι το επίδομα ενοικίου ή άλλες παροχές του ΕΕΕ».
Χρειαζόμαστε, είπε, ένα πιο δυνατό δίχτυ κοινωνικής προστασίας για τα άτομα με αναπηρίες και ειδικά τους πιο ευάλωτους για να πετύχουμε καλύτερους δείκτες ευημερίας και αξιοπρεπούς διαβίωσης. «Η κοινωνική πρόνοια χρειάζεται πράξεις άμεσα και σας καλούμε να μας στηρίξετε σε αυτή την προσπάθεια για πιο υπεύθυνο κοινωνικό κράτος προς τα άτομα με βαριές κινητικές αναπηρίες».
Η Κατερίνα Παναγιώτου, Γραμματέας της ΟΠΑΚ με υψηλή τετραπληγία λαμβάνοντας τον λόγο εξήγησε ότι η φροντίδα τους εξαρτάται 24 ώρες λέγοντας ότι το κόστος είναι πολύ υψηλό κι αναγκάζονται να φέρουν άτομα από τρίτες χώρες με διαφορετική κουλτούρα και γλώσσα που χρειάζονται μήνες μέχρι να μάθουν τα βασικά για να τους φροντίσουν. «Και όλα αυτά επειδή το κράτος δείχνει αδιαφορία προς εμάς».
Ατομα, είπε έχουν χάσει τη ζωή τους γιατί δεν είχαν μια αξιοπρεπή φροντίδα και «είναι πάρα πολύ κρίμα».
Για την αγορά αυτοκινήτου, η κ. Παναγιώτου, σημείωσε επίσης ότι οι τράπεζες δεν δίνουν δάνεια σε άτομα με βαριά αναπηρία και είναι μέλη των οικογενειών τους που κάνουν δάνειο για να έχουν το δικαίωμα στη διακίνηση που όλοι έχουν.
Ο κ. Λαμπριανίδης υπενθύμισε το αίτημα για δανειοδότηση με χαμηλό επιτόκιο για αγορά αυτοκινήτου το οποίο θα αποπληρώνεται από τα επιδόματα που παίρνουν τα άτομα με αναπηρίες, αλλά αυτό αγνοήθηκε, όπως είπε.
Απαντώντας δε σε ερώτηση, ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας είπε ότι δεν υπάρχει εξατομικευμένη μελέτη των αναγκών των ατόμων με αναπηρίες μηνιαίως κι ανάλογα με το είδος και τη σοβαρότητα της αναπηρίας.
