Γυναίκα και άνδρας. Τα δύο φύλα βρίσκονται σε συνεχή ρίξη μεταξύ τους. Όχι επειδή έχουν κάτι να χωρίσουν. Η ισότητα υπάρχει εκ γενετής. Η ρίξη έρχεται μετέπειτα. Τα στερεότυπα μιας πατριαρχικής κοινωνίας, η οποία βασίζεται σε φανταστικά γεγονότα, αναγκάζουν και πιέζουν τα δύο φύλα να αποδέχονται πραγματικότητες που δεν υπάρχουν.
Ο άνδρας «πρέπει» να κάνει αυτό. Η γυναίκα «πρέπει» να κάνει εκείνο.
Στο οικογενειακό περιβάλλον, τα παραπάνω «πρέπει», σύμφωνα με τους πατέρες του σήμερα και τους μελλοντικούς πατέρες, έχουν λίγο-πολύ εξαλειφθεί. Ωστόσο, φαίνεται ότι άνδρας και γυναίκα έχουν ο καθένας τον δικό του ρόλο στην οικογένεια.
Το ant1live, στο πλαίσιο σχετικού ρεπορτάζ για την ισότητα των φύλων, επικοινώνησε με άνδρες από τρεις διαφορετικές γενιές και τους ρώτησε για την ισότητα των φύλων στην οικογένεια.
Πώς βλέπουν οι άνδρες την ισότητα των φύλων: Πρόοδος και αλλαγή νοοτροπιών
Για τον 43χρονο Ανδρέα, η ισότητα δύο ανθρώπων δεν καθορίζεται ούτε από το φύλο, ούτε από την ηλικία αλλά ούτε από το χρώμα. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο παρατηρούνται τρομακτικές ανισότητες που δεν προκύπτουν μόνο από παλαιότερες αγκυλώσεις αλλά και από την ίδια την κοινωνία. Μία κοινωνία, αναφέρει ο Ανδρέας που εμποδίζει την γυναίκα να εξελιχθεί και να έχει πραγματικά ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Την ίδια άποψη περίπου έχει και ο 32χρονος Ραφαήλ, λέγοντας ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Για τον Ραφαήλ η ισότητα δεν βασίζεται στο φύλο, αλλά στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Πλέον, «υπάρχουν άνδρες που θα κάνουν δουλειές του σπιτιού, υπάρχουν και γυναίκες που κάνουν θεωρητικά ανδρικές δουλειές, όπως να πλύνουν το αυτοκίνητό τους ή να αλλάξουν το λάδι του αυτοκινήτου τους».
Ο Ραφαήλ πιστεύει ότι η γυναίκα έχει στο μυαλό της περισσότερο, τα όσα έχουν να κάνουν με την οικογένεια και το σπίτι ενώ ο άνδρας είναι περισσότερο το οικονομικό μυαλό της υπόθεσης που λέγεται οικογένεια. Επιπρόσθετα ο Ραφαήλ είπε ότι «ο άνδρας πρέπει να έχει μέσα στο σπίτι μια πυγμή, πρέπει να είναι ο “προστάτης” του σπιτιού».
Υπάρχουν άνδρες που θα κάνουν δουλειές του σπιτιού, υπάρχουν και γυναίκες που κάνουν θεωρητικά είναι ανδρικές δουλειές, όπως να πλύνουν το αυτοκίνητό τους ή να αλλάξουν το λάδι του αυτοκινήτου τους, Ραφαήλ [32 ετών]
Εν συνεχεία ο Ραφαήλ σημείωσε ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να διεκδικεί ισότιμο ρόλο στην οικογένεια ο πατέρας γιατί υπάρχει καλύτερη «συνεννόηση μεταξύ άνδρα και γυναίκας για τις ανάγκες της καθημερινότητας, όπως τα ψώνια, δουλειές και φροντίδα των παιδιών. Όταν υπάρχει σωστή εξήγηση και από τους δύο και μοιράζονται κάποιες δουλειές, αποφεύγονται νεύρα και τσακωμοί και αντιλαμβάνεστε τι έρχεται μετά από αυτά. Εμείς ως παιδιά της δεκαετίας του '90, τα πλείστα αγόρια, οι μητέρες μας μας είχαν στα ώπα-ώπα. Έπρεπε να περάσουν κάποια χρόνια και να έχουμε κάποιες εμπειρίες για να καταλάβουμε τι περνά η γυναίκα. Πρέπει να υπάρχει υπομονή και από άνδρα και από γυναίκα για να μην υπάρχουν καν προκλήσεις».
Ο πιο νεαρός από τους ερωτηθέντες, ο 21χρονος Γιώργος ήταν μπορούμε να πούμε απόλυτος. Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «Πλέον υπάρχει ισότητα μεταξύ άνδρα και γυναίκας. Η γυναίκα έχει τα δικά της δικαιώματα και αν θέλει μπορεί να τα διεκδικήσει. Τον παλιό καιρό οι συνθήκες ήταν διαφορετικές, ήταν απλά μία νοικοκυρά, πλέον άλλαξε, έχουν όλα τα δικαιώματα όσα έχει και ένας άντρας, κάνουν την δουλεία που θέλουν».
Ρόλος του πατέρα στην οικογένεια. Διαφορές με παλαιότερα πρότυπα. Διεκδίκηση ισότιμου ρόλου.
Ο κ. Ανδρέας αν και παρατηρεί ότι η γυναίκα σήμερα έχει φωνή και μπορεί να επιλέξει σε μεγάλο βαθμό και πώς θα χρησιμοποιεί τη φωνή της αλλά και το σώμα και τη ζωή της, την ίδια στιγμή αυτή η φωνή, επειδή «ενοχλεί», αναφέρει πως, «πολλές φορές χαρακτηρίζεται με διάφορα επίθετα σε μία προσπάθεια περιθωριοποίησης και επιστροφής της γυναίκας στην σιωπή και στην υποταγή». «Πραγματική πρόοδος θα υπάρξει μόνο όταν η συμπεριφορά μιας γυναίκας είναι το ίδιο αποδεκτή ή και αναμενόμενη όσο αυτή ενός άντρα σε κάθε επίπεδο», αναφέρει ο κ. Ανδρέας.
Σε ερώτηση για τον ρόλο του πατέρα στην οικογένεια, ο κ. Ανδρέας ήταν απόλυτος και ξεκάθαρος: «Ο πατέρας οφείλει να είναι παρών σε κάθε στιγμή και σε κάθε ανάγκη, όχι μόνο πρακτική, αλλά κυρίως ψυχολογική και πνευματική».
Πιστεύω πως πολλοί άντρες και γυναίκες δεν τολμούν να δοκιμάσουν να μοιράσουν ευθύνες εκτός της «νόρμας» επειδή φοβούνται την κριτική [...] Είναι δύσκολο να αποβάλλεις από πάνω σου μία κουλτούρα που διατρέχει αιώνες το DNA μας, Ανδρέας [43 ετών]
Πολλοί γονείς αντιλαμβάνονται διαφορετικά τους ρόλους και το μοίρασμα φαίνεται να είναι πιο δίκαιο και πιο σωστό από ότι παλαιότερα, είπε ο 43χρονος Ανδρέας: «Βλέπω πολλούς πατεράδες να ασχολούνται επί της ουσίας με τα παιδιά τους, να μην φοβούνται να μένουν μόνοι τους μαζί τους, να βοηθούν, αλλά και να συμμετέχουν ενεργά στην όλη διαδικασία και κυρίως χωρίς να ντρέπονται ή να νιώθουν ότι θα τους αποβάλλει το περιβάλλον ή η κοινωνία. Ακόμη καλύτερα, να μην τους νοιάζει τι θα πουν».
Για το αν οι άνδρες πρέπει να διεκδικούν ισότιμο μερίδιο στις δουλειές του σπιτιού και στην φροντίδα των παιδιών, ο κ. Ανδρέας είπε ότι δεν είναι θέμα διεκδίκησης αλλά ικανοτήτων και θέλησης εμπλοκής σε αυτές τις δουλειές, με τον ίδιο να δίνει ως παράδειγμα τη δική του περίπτωση: «Το κομμάτι των δουλειών του σπιτιού, το μαγείρεμα και γενικότερα τις διάφορες υποχρεώσεις, το ανέλαβα εγώ γιατί εγώ μπορώ και θέλω. Από την άλλη η σύντροφός μου, ασχολείται με άλλες υποχρεώσεις που προκύπτουν. Πιστεύω πως πολλοί άντρες και φυσικά γυναίκες, δεν τολμούν να δοκιμάσουν να μοιράσουν ευθύνες εκτός της «νόρμας» επειδή φοβούνται την κριτική της ευρύτερης οικογένειας και του φιλικού τους περιβάλλοντος ή γιατί πολύ απλά έτσι έχουν μάθει και θεωρούν πως αυτό πρέπει να γίνεται. Και είναι δύσκολο να αποβάλλεις από πάνω σου μία κουλτούρα που διατρέχει αιώνες το DNA μας».
Ο Ραφαήλ μάς περιγράφει τη δική του εμπειρία και πώς ξεκίνησε να κάνει δουλειές του σπιτιού και βοηθά καταλυτικά, όταν γέννησε η γυναίκα του. «Οι δουλειές που ξεκίνησα να κάνω πριν από κάποια χρόνια, ο άνδρας δεν τις έκανε» λέει ο Ραφαήλ. Από αυτό βγαίνει το συμπέρασμα, ότι κάποτε η γύναικα ήταν απολύτως μόνη, ακόμα και σε κάποιες δουλειές που είναι βασικές για την λειτουργία μίας οικογένεας. Ενώ σήμερα κάπως έχει αλλάξει η κατάσταση με τον καταμερισμό των ρόλων και των ευθύνων που φαίνεται πως πλέον είναι κοινές.
Την οικειότητα που αποκτά ο πατέρας με το παιδί του, αναφέρει ο Ραφαήλ ως μία σημαντική εξέλιξη στην πορεία της σχεσής μεταξύ των μελών της οικογένειας και αυτή είναι αποτέλεσμα του ισότιμου ρόλου που διεκδικεί ο πατέρας στην οικογένειας.
Είναι πολύ σημαντικό, για τον 21χρονο Γιώργο, να πηγαίνει και η γυναίκα δουλειά. Όπως είπε «έχει κι αυτή τις δικές της ασχολίες και για να υπάρχει ειρήνη και αρμονία στην οικογένεια δεν είναι κακό ένας άντρας να κάνει τις δουλειές που κάνει και η γυναίκα. Ένας άντρας θεωρώ είναι σωστό να το κάνει διότι δεν είναι ένα ρομπότ η γυναικά, θέλει κι αυτή ξεκούραση». Ο Γιώργος αναφερόμενος στον ρόλο που θέλει να έχει ο ίδιος ως άνδρας του σπιτιού χαρακτηριστικά είπε ότι θέλει να κάνει «κουμάντο» στη «διαχείριση του σπιτιού, των οικονομικών και στην ανάπτυξη των παιδιών του». Εν συνεχεία, αν και είχε δηλώσει ότι υπάρχει ισότητα μεταξύ των δύο φύλων, είπε ότι δεν θέλει να αφήνει τη γυναίκα «ανεξέλεγκτη» και τον ίδιο να θεωρεί ότι πρέπει η οικογένεια να βασίζεται πάνω του. Επιχειρώντας να αντιληφθούμε τι εννοεί, μάς ανέφερε τις διαφορές που πιστεύει ότι είχαν οι πατεράδες του χθες. Ο Γιώργος είπε ότι διαφέρει ο άνδρας του χθες και του σήμερα: «Δεν θα είμαι ο άντρας που θα αφήνω την γυναίκα σπίτι, να είναι νοικοκυρά όπως παλιά, αλλά ταυτόχρονα δεν θα την αφήνω ανεξέλεγκτη, μπορεί αυτό που λέω να θυμίζει κάτι παλιό αλλά δεν είναι το ίδιο».
Στερεότυπο «ιδανικός άνδρας» - Επιβάρυνση ψυχικής υγείας, αυτοεκτίμηση και απελευθέρωση
Όσον αφορά τα στερεότυπα που ακολουθούν το πρότυπο του «ιδανικού άνδρα», τα οποία εξακολουθούν να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία του και την αυτοεκτίμηση του, ο κ. Ανδρέας τα ανέφερε απλά και περιεκτικά. Δηλαδή όπως είναι: να φέρνει τα λεφτά στο σπίτι ή περισσότερα λεφτά από τη γυναίκα, ότι δεν πρέπει να είναι συναισθηματικός, κάτι που ο ίδιος θεωρεί ως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Και εξηγεί ότι η έλλειψη ενσυναίσθησης από τον άνδρα του απαγορεύει να «ακούει» τα συναισθήματά του, «δικαιούται να απατά, δικαιούται να χτυπά, δικαιούται να επιβάλλει τα θέλω του χωρίς ίχνος μεταμέλειας».
«Το 95% των πατεράδων της γενιάς μας, δεν ακολουθούν τα στερεότυπα που ακολουθούσαν οι πατεράδες μας», είπε ο Ραφαήλ απαντώντας σε σχετική ερώτηση. «Πιστεύω τα στερεότυπα σιγά σιγά εξαφανίζονται διότι πριν 30-40 χρόνια οι γυναίκες δεν δούλευαν. Είχαν την πλήρη φροντίδα των παιδιών ενώ σήμερα οι γυναίκες πλέον, πηγαίνουν για σπουδές και είναι ανεξάρτητες. Τα στερεότυπα πλέον πιστεύω έχουν σπάσει κατά πολύ» πρόσθεσε.
Αντίθετα από τον Ανδρέα και τον Ραφαήλ, ο Γιώργος πιστεύει ότι τις περισσότερες ευθύνες μέσα στο σπίτι πρέπει να τις έχει ο άνδρας. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα, αναφέρει ο Γιώργος, «πρέπει να έχει μία καλή γυναίκα δίπλα του έτσι ώστε να τον στηρίζει και να μην τον κάνει να νιώθει πιο μειονεκτικά ή να του δημιουργεί περισσότερη πίεση». Ακόμα, ο Γιώργος πίστευει ότι ο άνδρας πρέπει να «φέρει τα πιο πολλά λεφτά στο σπίτι και αυτό είναι το πιο αγχωτικό διότι πιστεύουμε ότι πρέπει να συντηρήσουμε ολόκληρη την οικογένεια. Ο Γιώργος δε φαίνεται να θέλει να απελευθερωθεί από την πίεση του "ιδανικού άνδρα" και της απόψης ότι "πρέπει να είναι πάντα δυνατός". Δείχνει να θέλει να συνεχίσει να υπάρχει το συγκεκριμένο στερεότυπο.
Η γονική άδεια αποτελεί καθρέφτη αντιμετώπισης της κοινωνίας της πυρηνικής οικογένειας αλλά και βασικό κενό που δημιουργεί τις ανισότητες, Ανδρέας [43 ετών]
Γονική άδεια
Μπαίνοντας στο θέμα της γονικής άδειας να αναφέρουμε ότι η κάθε γυναίκα δικαιούται το πολύ 5 μήνες ενώ ο πατέρας το πολύ 15 ημέρες. Με όσους πατέρες έχουμε μιλήσει, συμφωνούν ότι και για την μητέρα και για τον πατέρα, η περίοδος της γονικής άδειας είναι υπερβολικά λίγη, τόσο για κοινωνικούς όσο και για ψυχολογικούς λόγους.
Τη γονική άδεια ο κ. Ανδρέας χαρακτήρισε ως καθρέφτη της αντιμετώπισης της κοινωνίας της πυρηνικής οικογένειας αλλά και ως βασικό κενό που δημιουργεί τις ανισότητες. Το γεγονός ότι φτάσαμε στο 2025 για να αυξηθεί η άδεια μητρότητας και παράλληλα να δοθεί και άδεια πατρότητας, διαλύει «κάθε ιστό καθώς μία γυναίκα την εξοντώνει όταν την υποχρεώνει να γεννά και στους 4 μήνες να επιστρέφει στην εργασία της ενώ αν αποφασίσει να μην επιστρέψει αυτό να της στερεί την ανέλιξη που πιθανόν να είχε διαφορετικά, ενώ την ίδια στιγμή αφαιρεί από τον πατέρα να εμπλακεί ενεργά στους πρώτους μήνες γέννησης του παιδιού του και να είναι απών ή επίσης εξαντλημένος στην προσπάθειά του να τα καλύψει όλα». Ο κ. Ανδρέας ανέφερε τέλος ότι «αν πραγματικά θέλουμε τα νέα ζευγάρια να γίνονται γονείς – οφείλει να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο που δεν θα αποκλείει, δεν θα εξοντώνει, δεν θα αποτρέπει. Και βέβαια δεν σταματά μόνο εκεί, αφού το κράτος οφείλει να στηρίξει και στη συνέχεια, όταν πλέον οι γονείς επιστρέψουν στην εργασία τους με κέντρα φροντίδας των παιδιών».
Για το θέμα ο Ραφαήλ έκανε νήξη στις κινήσεις της Κυβέρνησης, η οποία όπως είπε «πρέπει να δει λίγο διαφορετικά τους πατεράδες». Θέλοντας να εξηγήσει την άποψή του αυτή ανέφερε ότι «μετά από δύο εβδομάδες που είναι η άδεια πατρότητας, η γυναίκα μπορεί να έχει κάποια προβλήματα, άρα πρέπει να έχει κάποιο στήριγμα και ο σύντροφός της θα πρέπει να είναι δίπλα της περισσότερο χρόνο». Ο Ραφαήλ προτείνει ακόμα, το ιδανικότερο σενάριο που πιστεύει ο ίδιος για την γονική άδεια: «Η άδεια της μητρότητας, το ιδανικότερο θα έπρεπε να ήταν εννιά μήνες για μία μητέρα. Μέχρι την ηλικία των εννιά μηνών το παιδί έχει την ανάγκη να θηλάσει και εκτός αυτού, η ψυχολογία μίας γυναίκας δεν είναι έτοιμη να πάει πίσω στη δουλειά της για πολλούς και διάφορους λόγους. Επίσης χρειάζεται χρόνο να περάσει με το παιδί της. Ο πατέρας θα έπρεπε να έπαιρνε περισσότερες μέρες άδεια όπως υπονόησα και πιο πριν. Ένας μήνας είναι κάπως καλύτερος».
Μερικές φορές ακούω που λένε ότι είναι δουλεία της γυναίκας να μεγαλώνει ένα μωρό, αλλά αυτό δεν ισχύει. Η νοοτροπία αυτή πρέπει να αλλάξει κάποτε. Η γνώμη μου για την γονική άδεια είναι ότι πρέπει να δίνεται και στους δύο με τον ίδιο τρόπο, Γιώργος [21 ετών]
Η γονική άδεια για τον Γιώργο πρέπει να είναι η ίδια καθώς όπως αναφέρει «και οι δύο συνέλαβαν για να γεννηθεί αυτό το μωρό, οπόταν πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα. Θεωρώ ότι από την στιγμή που μεγαλώνει ένα ζευγάρι ένα παιδί πρέπει να συμβάλουν και οι δύο πλευρές. Μερικές φορές ακούω που λένε ότι είναι δουλεία της γυναίκας να μεγαλώνει ένα μωρό, αλλά αυτό δεν ισχύει. Η νοοτροπία αυτή πρέπει να αλλάξει κάποτε. Η γνώμη μου για την γονική άδεια είναι ότι πρέπει να δίνεται και στους δύο με τον ίδιο τρόπο, είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος του πατέρα στο μεγάλωμα του παιδιού».
Οι πιο πάνω απόψεις διατυπώνουν μία πλατιά συζήτηση που αφορά ένα σημαντικό αριθμό ανθρώπων που πιέζονται καθημερινά από στερεότυπα που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. Ωστόσο, στο οικογενειακό περιβάλλον, τα πράγματα μοιάζουν να είναι αισιόδοξα. Ο νέος άνδρας επιδιώκει ισότιμο ρόλο στην οικογένεια και στην ανάθρεψη των παιδιών του και δείχνει ενδεικτικό ενδιαφέρον και αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες. Βέβαια υπάρχουν περιπτώσεις οι οποίες παραμένουν σε κάποια επίπεδα στάσιμα.
