Ανισότητα των φύλων. Ένα φαινόμενο που διαπερνά όλους τους τομείς της καθημερινότητας και που άλλοτε εμφανίζεται σε μεγαλύτερο κι άλλοτε σε μικρότερο βαθμό. Αν και βρισκόμαστε στο 2025 και σε πολλούς χώρους εργασίας το χάσμα μεταξύ άνδρα και γυναίκας έχει μειωθεί σημαντικά, δεν υπάρχει περιθώριο για εφησυχασμό. Αντιθέτως, χρειάζεται συνεχής διεκδίκηση για ίση μεταχείριση των δύο φύλων.
Ένας από τους τομείς όπου η ανισότητα των φύλων παραμένει εμφανής είναι ο αθλητισμός. Το φαινόμενο αυτό διαφαίνεται στην προσέλευση του κοινού σε πρωταθλήματα και αγωνίσματα όπου συμμετέχουν γυναίκες, στην περιορισμένη κάλυψη των αθλητικών γεγονότων τους από τα μέσα ενημέρωσης, αλλά και στις μικρότερες χορηγίες που λαμβάνουν οι γυναίκες αθλήτριες. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν μια πραγματικότητα που μπορεί κανείς να διαπιστώσει εύκολα με μια απλή παρατήρηση.
Το ant1live απευθύνθηκε στην πρώην Πρόεδρο του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού, Κλέα Χατζηστεφάνου-Παπαέλληνα, ζητώντας, με βάση τη δική της εμπειρία στον χώρο του αθλητισμού, να καταθέσει τη γνώμη της για το αν και σε ποιο βαθμό έχει εντοπίσει φαινόμενα ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων. Παράλληλα, της ζητήθηκε να εκφράσει τις απόψεις της για το πώς μπορούν να εξαλειφθούν τα στερεότυπα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τόσο τη στάση των ιθυνόντων όσο και την κοινή γνώμη.
* Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η κα. Παπαέλληνα υπήρξε η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος του ΚΟΑ από το έτος ίδρυσης του Οργανισμού.
Από την εμπειρία σας στο χώρο του αθλητισμού και γενικότερα της φυσικής αγωγής, σε ποιο βαθμό παρατηρείτε ότι η ανισότητα των φύλων κυριαρχεί στον χώρο αυτό;
Σε προσωπικό επίπεδο δεν ένιωσα ότι βρέθηκα σε μειονεκτική θέση λόγω του φύλου μου. Δεν βίωσα ανισότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπήρξαν άλλες γυναίκες που ίσως το βίωσαν. Αναφέρομαι πάντα στην προσωπική μου εμπειρία στη φυσική αγωγή και στον αθλητισμό. Στο μάθημα της φυσικής αγωγής σήμερα, αγόρια και κορίτσια έχουν ισότιμες ευκαιρίες συμμετοχής σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Από την εμπειρία μου σε θέσεις διοίκησης του αθλητισμού, δεν αισθάνθηκα ότι το φύλο μου έκλεισε δρόμους. Αντίθετα, στα πρώτα μου βήματα ωφελήθηκα από πολιτικές συμπερίληψης που υιοθέτησε η Κυπριακή Ολυμπιακή Επιτροπή, μετά από παρότρυνση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Με αυτόν τον τρόπο μου δόθηκε η ευκαιρία να αποκτήσω πολύτιμες εμπειρίες, οι οποίες αποτέλεσαν εφαλτήριο για την μετέπειτα πορεία μου.
Σήμερα βλέπουμε περισσότερα κορίτσια και γυναίκες να ασχολούνται ενεργά με τον αθλητισμό σε όλες τις εκφάνσεις του. Παρ' όλα αυτά, το βασικό «μοντέλο αναφοράς» εξακολουθεί συχνά να είναι ανδροκεντρικό
Στον επαγγελματικό αθλητισμό παραμένει γεγονός ότι οι άνδρες αθλητές απολαμβάνουν περισσότερη προβολή, τηλεοπτική κάλυψη και χορηγική στήριξη. Αυτό όμως δεν αναιρεί την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, αφού σήμερα βλέπουμε περισσότερα κορίτσια και γυναίκες να ασχολούνται ενεργά με τον αθλητισμό σε όλες τις εκφάνσεις του. Παρ' όλα αυτά, το βασικό «μοντέλο αναφοράς» εξακολουθεί συχνά να είναι ανδροκεντρικό, κάτι που επηρεάζει την πορεία των γυναικών.
Όσον αφορά τη διοίκηση, οι γυναίκες παραμένουν υποεκπροσωπούμενες στα Διοικητικά Συμβούλια, τις Επιτροπές των Αθλητικών Ομοσπονδιών, Σωματείων και Ομίλων αφού δεν βλέπουμε να συμπεριλαμβάνονται πολλές γυναίκες μεταξύ των υποψηφίων. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν βλέπουμε καμία υποψήφια. Θα ήταν ωφέλιμο οι ομοσπονδίες να ενθαρρύνουν μεγαλύτερη συμμετοχή, γιατί η οπτική μιας γυναίκας συμπληρώνει ουσιαστικά αυτή ενός άνδρα και εξασφαλίζει πιο ολιστική λήψη αποφάσεων.
Θα ήταν ωφέλιμο οι ομοσπονδίες να ενθαρρύνουν μεγαλύτερη συμμετοχή, γιατί η οπτική μιας γυναίκας συμπληρώνει ουσιαστικά αυτή ενός άνδρα και εξασφαλίζει πιο ολιστική λήψη αποφάσεων
Γιατί συμβαίνει αυτό το 2025;
Παρά την πρόοδο, τα κοινωνικά στερεότυπα διατηρούνται ακόμη. Υπάρχει η αντίληψη ότι κάποια αθλήματα «ταιριάζουν» περισσότερο στους άντρες. Έτσι δημιουργείται μια αλληλουχία που περιορίζει τις ευκαιρίες: λιγότερη στήριξη, λιγότερα αποτελέσματα, μικρότερη προβολή. Οι μεγαλύτερες ιστορικές επενδύσεις στους ανδρικούς αγώνες έχουν ήδη δημιουργήσει πιστό κοινό και εμπορικές συμφωνίες που συνεχίζουν να προσελκύουν κεφάλαια.
Επίσης, άξιο αναφοράς αποτελεί το γεγονός πως η νοοτροπία αλλάζει πιο αργά από τους θεσμούς. Παράδειγμα αποτελεί η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, που έχει θέσει ξεκάθαρους στόχους ισότητας, και η ΕΕ που προωθεί ανάλογες πολιτικές. Εκεί όπου εφαρμόστηκαν συγκεκριμένοι στόχοι- όπως η αύξηση της γυναικείας συμμετοχής στους Ολυμπιακούς Αγώνες- τα αποτελέσματα ήταν εμφανή και γρήγορα.
Εκεί όπου εφαρμόστηκαν συγκεκριμένοι στόχοι- όπως η αύξηση της γυναικείας συμμετοχής στους Ολυμπιακούς Αγώνες- τα αποτελέσματα ήταν εμφανή και γρήγορα
Σε ποιους τομείς κυριαρχεί αυτό το φαινόμενο; Για παράδειγμα, κυριαρχεί στην απασχόληση και τις αμοιβές των αθλητριών; Στη συμπεριφορά απέναντί τους; Στις ευκαιρίες για απασχόληση και ανέλιξη;
Να ξεκαθαρίσουμε ότι τα κίνητρα σε εθνικούς σχεδιασμούς και στα πριμ εφαρμόζονται ισότιμα. Οι άνδρες, όμως, στον επαγγελματικό αθλητισμό και ειδικά στα ομαδικά αθλήματα, εξακολουθούν να έχουν πλεονέκτημα σε χορηγίες, μπόνους και στις συνολικές αμοιβές τους.
Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε τεχνικές θέσεις, προπονητικά επιτελεία και Διοικητικά Συμβούλια. Αν και η συμμετοχή τους στον αγωνιστικό αθλητισμό στην Κύπρο αυξάνεται, τα ποσοστά παραμένουν χαμηλότερα.
Δίνονται περισσότερα ποσά στους άνδρες αθλητές;
Όσον αφορά τα κίνητρα, στους εθνικούς σχεδιασμούς του ΚΟΑ και στις χαριστικές παροχές (πριμ) δεν υπάρχει καμία διάκριση όπως έχω ήδη αναφέρει. Τα κριτήρια είναι ενιαία και εφαρμόζονται με διαφάνεια για όλους.
Ο σύγχρονος αθλητισμός οφείλει να λειτουργεί με αξιοκρατία και δικαιοσύνη. Όπου εφαρμόστηκαν πολιτικές με σαφή κριτήρια και δείκτες ισότητας παρατηρήθηκε μείωση των διαφορών. Αυτό επιτυγχάνεται με διαφάνεια κριτηρίων και κατανομή πόρων με μετρήσιμους δείκτες.
Η εξάλειψη ξεκινά με ισότητα στις συνθήκες -όχι στις αμοιβές- αλλά και σε όλα τα επίπεδα που επηρεάζουν την πορεία ενός αθλητή από την βάση μέχρι την κορυφή
Πώς εξαλείφουμε την ανισότητα;
Η εξάλειψη ξεκινά με ισότητα στις συνθήκες -όχι μόνο στις αμοιβές- αλλά και σε όλα τα επίπεδα που επηρεάζουν την πορεία ενός αθλητή από την βάση μέχρι την κορυφή. Απαραίτητη είναι η κατάρτιση προϋπολογισμών χωρίς διάκριση φύλου. Χρειάζεται επίσης συνεχής επένδυση στην έρευνα για την υγεία αθλητριών. Τα ΜΜΕ μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, προβάλλοντας συστηματικά τα γυναικεία πρότυπα. Ως παιδαγωγός της φυσικής αγωγής, θεωρώ ότι το θεμέλιο βρίσκεται στην αύξηση των ωρών της Φυσικής Αγωγής από την προσχολική ηλικία. Η Φυσική Αγωγή καλλιεργεί αξίες, μειώνει τις διακρίσεις και δημιουργεί νέες νοοτροπίες.
Σε επίπεδο ηγεσίας, είναι απαραίτητη η αύξηση της παρουσίας γυναικών σε Διοικητικά Συμβούλια και τεχνικές θέσεις. Η συζήτηση για ποσοστώσεις, μπορεί να λειτουργήσει ως μεταβατικό μέτρο, με σεβασμό πάντα στο αυτοδιοίκητο των αθλητικών ομοσπονδιών.
Ο αθλητισμός ανήκει σε όλους, χωρίς διακρίσεις. Η ισότητα δεν είναι παραχώρηση, είναι δικαίωμα και δύναμη προόδου
Ποιο είναι το μήνυμά σας για την ισότητα των φύλων στον αθλητισμό, ως γυναίκα με όραμα στην Κύπρο;
Πιστεύω βαθιά ότι ο αθλητισμός ανήκει σε όλους, χωρίς διακρίσεις. Από τις πρωτοπόρες μορφές της Κύπρου μέχρι τις σημερινές πρωταθλήτριες μας που μας εμπνέουν, βλέπω την πορεία που έχει διανυθεί με αισιοδοξία. Η ισότητα δεν είναι παραχώρηση, είναι δικαίωμα και δύναμη προόδου.
