Η έννοια της ισότητας των φύλων δεν καλλιεργείται μόνο μέσα από θεσμούς και πολιτικές αποφάσεις. Η σχολική αίθουσα, εκεί όπου τα παιδιά διαμορφώνουν τις πρώτες τους αντιλήψεις για τον κόσμο διαδραματίζει τον δικό της ξεχωριστό ρόλο.
Το ant1live απευθύνθηκε στη δασκάλα δημοτικού κ. Μαρία Αργυρού Παντζιαρά, για να μας μεταφέρει την εμπειρία της από την τάξη. Πώς η ίδια αντιμετωπίζει τα στερεότυπα που εκφράζουν τα παιδιά, με ποιους τρόπους προσπαθεί να τα ευαισθητοποιήσει σε θέματα ισότητας και ποιο ρόλο θεωρεί ότι διαδραματίζει το σχολείο στη διαμόρφωση αντιλήψεων χωρίς έμφυλες προκαταλήψεις.
Ως δασκάλα, με ποιους τρόπους παρεμβαίνετε μέσα στην τάξη ώστε να σπάσετε τα έμφυλα στερεότυπα και να καλλιεργήσετε κουλτούρα ισότητας;
Σε αρκετές περιπτώσεις, κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής, τα παιδιά κάνουν χρήση διαφόρων στερεοτυπικών φράσεων όπως: "Εν κορίτσια κυρία, εν ηξέρουν να παίζουν μάππα" ή "Τα αγόρια είναι πιο δυνατά στο τρέξιμο". Σε αυτές τις περιπτώσεις πάντα παρεμβαίνω και ξεκινώ μία συζήτηση προβληματισμού. Πολλές είναι οι φορές που επικαλέστηκα συγκεκριμένα ονόματα π.χ. την Aitana Bonmati της Barcelona ή τεκμηριωμένες καταστάσεις για να τους αποδείξω ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
Ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες εκφράσεις ή συμπεριφορές στερεοτύπων που συναντάτε στα παιδιά;
Κυρίως σε ό,τι αφορά αθλήματα και θέματα δύναμης. "Εν μπορεί να το σηκώσει κυρία, άσε με εμένα που είμαι αγόρι" ή "Μα πώς να της πασάρω κυρία; Αφού εν κορίτσι και θα χάσει την μπάλα!". Σε αυτές τις περιπτώσεις πάλι παρεμβαίνω για να δείξω ότι δεν είναι θέμα φύλου η δύναμη και η ικανότητα αλλά θέμα ατόμου. Πολλά κορίτσια έχουν μεγάλη μυική δύναμη, αλλά και σε πολλά αγόρια δεν αρέσει το ποδόσφαιρο.
Πώς αντιδρούν τα παιδιά όταν τους ενθαρρύνετε να ξεπεράσουν τα στερεότυπα;
Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη. Παλαιότερα, τα ίδια τα βιβλία προωθούσαν στερεότυπα μέσα από εικόνες ή λεκτικό προβλημάτων. Για παράδειγμα "Η μητέρα μαγειρεύει ένα νόστιμο και κέικ και χρειάζεται 4 αυγά...", "Ο κύριος Γιάννης είναι πατατοπαραγωγός και φέτος καλλιέργησε...". Επειδή πλέον χρησιμοποιούνται και τα δύο φύλα για όλες τις δουλειές, κυρίως στα προβλήματα των μαθηματικών, τα παιδιά είναι και πιο δεκτικά να υποδυθούν οποιονδήποτε ρόλο τους αναθέσω. Παλαιότερα μπορούσαν να αντιδράσουν ακόμη και σε ανάγνωση διαλόγων ή θεατρικών κειμένων εάν ο αφηγητής ήταν του αντίθετου τους φύλου. Και αυτό αφορούσε κυρίως τα... αγόρια.
Πιστεύετε ότι το σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα συμβάλλει αρκετά στην καλλιέργεια ισότητας των φύλων ή χρειάζονται περαιτέρω παρεμβάσεις;
Πλέον ναι, το πιστεύω. Ειδικά μέσα από τα ανανεωμένα βιβλία μαθηματικών και επιστήμης που πλέον η αναφορά ενεργειών κι επαγγελμάτων γίνεται και για τα δύο φύλα. Για παράδειγμα, έχουμε και άντρες και γυναίκες επιστήμονες ή παρουσιάζονται άντρες και γυναίκες που κάνουν τις δουλειές στο σπίτι.
Ένα άλλο μάθημα του αναλυτικού που βοήθησε πολύ στην καλλιέργεια ισότητας των φύλων είναι το μάθημα Αγωγή Ζωής (για Δ' τάξη) και Αγωγή Υγείας (για Ε' και Στ' τάξεις). Μέσα από τα μαθήματα αυτά, χρησιμοποιούνται αρκετά λογοτεχνικά βιβλία και γίνονται πολλές συζητήσεις για καταρριψη των φυλετικών στερεοτύπων.
Πιστεύετε ότι το σχολείο μπορεί να διαμορφώσει στάσεις ζωής ή η οικογένεια παραμένει ο πιο καθοριστικός παράγοντας;
Το σχολείο επιτελεί έναν ρόλο στη διαμόρφωση κουλτούρας και αξιών στα παιδιά, όμως τον μεγαλύτερο ρόλο διαδραματίζει η οικογενειακή κατάσταση του κάθε παιδιού, αφού οι γονείς θεωρούνται πρότυπα για τα μικρά παιδιά. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχής αγώνας και διαρκείς παρεμβάσεις από το σχολείο, όταν στο σπίτι υπάρχουν έμφυλα στερεότυπα.
