"Αν ο Δίας ήθελε νησί (την Πελοπόνησο) θα την έκανε ο ίδιος. Μην φτιάξετε Ισθμό!". Η Πυθία ήταν κατηγορηματική όταν γύρω στο 602 π.Χ. ο βασιλιάς της Κορίνθου Περίανδρος ζήτησε τον χρησμό της για κατασκευή διώρυγας ανάμεσα στη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησσο. Ήταν αυτός όμως ο λόγος που τον απέτρεψε ή μήπως οι τεράστιες τεχνικές δυσκολίες για ένα τέτοιο έργο στην τότε εποχή; Ποιος ξέρει; Πάντως ο Περίανδρος βρήκε άλλη λύση, όχι μόνο να αποφεύγεται ο δύσκολος και μερικές φορές επικίνδυνος περίπλους της Πελοποννήσου αλλά και για να αυξήσει τα έσοδα της πόλης του.
Κατασκεύασε έναν λιθόστρωτο δρόμο με αυλακώσεις, τον Δίολκο, πάνω στον οποίο μεταφέρονταν πλοία δια ξηράς από τον Σαρωνικό στον Κορινθιακό κόλπο. Ο Δίολκος λειτούργησε επί αιώνες ως μια ιδιοφυής λύση στην απουσία διώρυγας. Βεβαίως για τη χρήση του Δίολκου, τα διερχόμενα πλοία πλήρωναν τέλος στο κράτος-πόλη της Κορίνθου. Να σημειώσουμε ότι τα τελευταία χρόνια ξεκίνησαν εργασίες αποκατάστασης και μετατροπής σε αρχαιολογικό χώρο του αρχαίου Διόλκου.
Πάντως και παρά την ύπαρξη του Διόλκου, τον 4ο αιώνα π.Χ., ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, ένας από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εξέτασε σοβαρά το ενδεχόμενο διάνοιξης διώρυγας. Σύμφωνα με τον Στράβωνα, συμβουλεύτηκε αστρονόμους και μηχανικούς, οι οποίοι τον απέτρεψαν φοβούμενοι καταστροφές από τη διαφορά στάθμης των δύο θαλασσών. Η εκτίμηση αυτή ήταν λανθασμένη, αλλά ενδεικτική της τεχνογνωσίας και των φόβων της εποχής.
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, η ιδέα επανήλθε στο προσκήνιο. Ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Καλιγούλας φέρονται να εξέτασαν το ενδεχόμενο, αλλά δεν προχώρησαν. Ο Νέρων το 67 μ.Χ. εγκαινίασε ο ίδιος τις εργασίες, αφαιρώντας με χρυσή αξίνα το πρώτο καλάθι χώματος. Περίπου 6.000 Ιουδαίοι αιχμάλωτοι πολέμου επιστρατεύτηκαν για το έργο, το οποίο όμως εγκαταλείφθηκε μετά τη δολοφονία του αυτοκράτορα.
Η υλοποίηση τον 19ο αιώνα
Το όραμα που κυοφορούνταν επί αιώνες έγινε πραγματικότητα τον 19ο αιώνα, χάρη στην επιμονή και την πολιτική βούληση του Χαρίλαου Τρικούπη. Το έργο ξεκίνησε το 1881 με αυστριακή χρηματοδότηση, ενώ την τελική φάση ανέλαβαν Ούγγροι μηχανικοί υπό την επίβλεψη του Ίστβαν Τουρ και του Μπέλα Γκέρστερ. Ο Ανδρέας Συγγρός ανέλαβε τη χρηματοδότηση της ολοκλήρωσης όταν το αρχικό σχήμα κατέρρευσε οικονομικά. Η διώρυγα εγκαινιάστηκε επίσημα στις 25 Ιουλίου 1893.
Η Διώρυγα της Κορίνθου έχει μήκος 6,4 χιλιόμετρα, πλάτος 24,6 μέτρα στην επιφάνεια και βάθος περίπου 8 μέτρα. Παρά την τεράστια σημασία της την εποχή εκείνη, σύντομα περιορίστηκε η εμπορική της χρήση λόγω του μικρού πλάτους που δεν επιτρέπει τη διέλευση των σύγχρονων μεγάλων πλοίων.
Σύγχρονη σημασία και πολιτιστική κληρονομιά
Σήμερα, η Διώρυγα εξυπηρετεί κυρίως τουριστικά σκάφη και μικρότερα εμπορικά πλοία. Παράλληλα, αποτελεί αξιοθέατο διεθνούς εμβέλειας, προσελκύοντας επισκέπτες για τη μοναδικότητα και την ιστορικότητα του τοπίου.
Η ιστορία της Διώρυγας της Κορίνθου είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαχρονικής ελληνικής επινοητικότητας αλλά και των περιορισμών κάθε εποχής. Από τον Περίανδρο και τον Δημήτριο ως τον Τρικούπη, η επιμονή στο όραμα καταδεικνύει τη διαχρονική σημασία του Ισθμού ως στρατηγικού και οικονομικού κόμβου.
Το τεχνολογικό αυτό κατόρθωμα παραμένει ζωντανό σύμβολο της σύνδεσης του χθες με το σήμερα.
Στο πιο κάτω βίντεο μπορείτε να μάθετε περισσότερα για το θέμα:
