Είχε προηγηθεί η συζήτηση επί της έκθεσης, χθες Τρίτη, στην παρουσία του Ευρωπαίου Επιτρόπου για τη Διεύρυνση Στέφαν Φούλε και του Υφυπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας Δημήτρη Κούρκουλα, εκ μέρους της Ελληνικής Προεδρίας.
Η έκθεση χαιρετίζει, μεταξύ άλλων, την κοινή διακήρυξη των ηγετών των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο και ζητά από την Τουρκία να υποστηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις. Καλεί επίσης για συναίνεση στο εσωτερικό της χώρας, με στόχο την προώθηση μεταρρυθμίσεων και την εκπόνηση νέου συντάγματος.
Ζητά ακόμη από το Συμβούλιο να εντείνει τις προσπάθειες για το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων 23 για το δικαστικό σώμα και τα θεμελιώδη δικαιώματα και 24 για τη δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια.
Επικρίσεις εναντίον της Άγκυρας κατά τη συζήτηση της έκθεσης στο ΕΚ
Η χθεσινή συζήτηση για την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, διεξήχθη με επικρίσεις για την έλλειψη σεβασμού στα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, αλλά και με αναφορές στο ρόλο της Άγκυρας στην επίλυση του Κυπριακού.
Πολλοί Ευρωβουλευτές έκαναν κατά την διάρκεια της παρέμβασής τους στην ολομέλεια, αναφορές στην είδηση του θανάτου του 14χρονου Μπερκίν Ελβάν, που τραυματίστηκε κατά τα επεισόδια στο πάρκο Γκεζί της Κωνσταντινούπολης το περασμένο καλοκαίρι.
Ο Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Δημήτρης Κούρκουλας, μιλώντας εκ μέρους της Ελληνικής Προεδρίας, είπε ότι η ΕΕ πρέπει να παραμείνει ο καταλύτης για τις μεταρρυθμίσεις στη Τουρκία, αναφορικά με το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Αναφέρθηκε στην υπερβολική χρήση βίας κατά διαδηλωτών από όργανα επιβολής του νόμου, στις διώξεις κατά δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και στις απαγορεύσεις στο διαδίκτυο, για τα οποία είπε ότι εγείρονται σοβαρές ανησυχίες.
Χαιρέτισε επίσης την υπογραφή της συμφωνίας επανεισδοχής και της έναρξης του διαλόγου για το καθεστώς των θεωρήσεων, ενώ αναφερόμενος στις σχέσεις καλής γειτονίας, επανέλαβε ότι το Συμβούλιο προτρέπει στην αποφυγή απειλής ή ενέργειας κατά κράτους μέλους της ΕΕ.
Τόνισε ακόμη τη σημασία του σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών, κάτι που όπως είπε, περιλαμβάνει και την έρευνα και αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών τους.
Χαιρέτισε την επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, λέγοντας ότι αναμένει από την Τουρκία να στηρίξει ενεργά τη διαδικασία.
Κατά τη δευτερολογία του, ο κ. Κούρκουλας είπε εξάλλου ότι το άνοιγμα διαπραγματευτικών κεφαλαίων δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το επιστέγασμα μιας διαδικασίας.
Σε θετικές εξελίξεις αναφέρεται ο Φούλε
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τη διεύρυνση Στέφαν Φούλε αναφέρθηκε σε θετικές εξελίξεις, αλλά και ανησυχίες που καταγράφονται στην έκθεση για την Τουρκία.
Είπε ότι η Άγκυρα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην επανέναρξη των συνομιλιών στην Κύπρο, ενώ παρότρυνε το Συμβούλιο να διατυπώσει έναν οδικό χάρτη για το άνοιγμα του κεφαλαίου 23.
Στη δευτερολογία του, εξάλλου, ο κ. Φούλε είπε ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος για συνολική επίλυση του Κυπριακού, παρά μόνο με βάση τις ευρωπαϊκές αξίες και αναφέρθηκε στις συναντήσεις των διαπραγματευτών των δύο πλευρών αλλά και στην επικείμενη συνάντηση των δύο ηγετών στην Κύπρο, στα τέλη του μήνα.
Εξέφρασε τέλος λύπη για την είδηση του θανάτου του 14χρονου Μπερκίν Ελβάν.
Η εισηγήτρια της έκθεσης και Ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Ria Oomen-Ruijten ανέφερε ότι η καλή σχέση ΕΕ-Τουρκίας είναι σημαντική, καθώς η χώρα αποτελεί στρατηγικό εταίρο. Συμπλήρωσε ότι από το 2005 έγιναν πολλές μεταρρυθμίσεις, όμως εξέφρασε ανησυχία, τόσο για τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί, όσο και για τις εξελίξεις σχετικά με το σκάνδαλο διαφθοράς στη χώρα.
Αναφέρθηκε στην ανάγκη για δέσμευση της Τουρκίας σε ένα κράτος δικαίου με ανεξάρτητη και αμερόληπτη δικαιοσύνη και διάκριση των εξουσιών.
Αντίθετοι οι Κύπριοι και Έλλαδιτες ευρωβουλευτές
Η Ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ και του ΕΛΚ Ελένη Θεοχάρους είπε ότι η έκθεση του Σώματος είναι «εκτός τόπου και χρόνου». Έκανε λόγο για γενικευμένη εξέγερση που συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην Τουρκία, λόγω του θανάτου του Ελβάν, τη στιγμή που, όπως είπε, περιπολούν στις ακτές της Κύπρου η φρεγάτα «Ίμβρος» και το σκάφος «Μπαρμπαρός».
Ανέφερε επίσης ότι ο κυπριακός λαός περιμένει ότι το Ευρωκοινοβούλιο να θέσει τις βασικές αρχές και αξίες της ΕΕ για το Κυπριακό κατά παρόμοιο τρόπο με το μανιφέστο του ΕΛΚ, που υιοθετήθηκε στο συνέδριο του κόμματος στο Δουβλίνο.
Ο Ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ και της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς Τάκης Χατζηγεωργίου είπε ότι ο ρόλος του ΕΚ πρέπει να είναι θετικός και για να γίνει αυτό, θα πρέπει να υπάρχει αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων.
Χαρακτήρισε απαράδεκτο το άνοιγμα των κεφαλαίων 15, 23 και 24, τη στιγμή που η Τουρκία επιμένει στην μη ομαλοποίηση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Εξέφρασε υποστήριξη στην επανέναρξη των συνομιλιών, λέγοντας ότι «θέλουμε να καταλήξουν» καθώς «εμείς υποφέρουμε πρώτιστα», ενώ είπε ότι αναμένει από την ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα να σταθούν αλληλέγγυες στον τερματισμό του στάτους κβο στο νησί.
Η Ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ και των Σοσιαλιστών Αντιγόνη Παπαδοπούλου είπε ότι η έκθεση επιχειρεί να επιβραβεύσει την Τουρκία με το άνοιγμα κεφαλαίων, όπως το 15 για την ενέργεια, αγνοώντας τις τουρκικές απειλές στην κυπριακή ΑΟΖ.
Αναφέρθηκε ακόμη στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων και την συνέχιση του παράνομου εποικισμού, λέγοντας ότι η Τουρκία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο αλλά παραμένει ατιμώρητη, κάτι που εξευτελίζει τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες.
Ο Ευρωβουλευτής της ΕΔΕΚ και των Σοσιαλιστών Σοφοκλής Σοφοκλέους είπε ότι η έκθεση δεν είναι ισορροπημένη, ενώ δεν καταγραφεί προτάσεις για τον εκδημοκρατισμό της χώρας.
Πρόσθεσε ότι η Άγκυρα συνεχίζει να ασκεί αντιευρωπαϊκή πολιτική, δεν σέβεται την έννομη τάξη και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και δεν βοήθα στην επίλυση του Κυπριακού.
Η Ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Μαριέτα Γιαννακου είπε ότι η Τουρκία θέλει να γίνει κράτος μέλος της ΕΕ, χωρίς να αλλάξει τίποτα, κάτι που πρέπει να αντιμετωπιστεί πολιτικά από την Ένωση.
Ο Ευρωβουλευτής Νίκος Σαλαβράκος της ομάδας «Ευρώπη ελευθερίας και δημοκρατίας» (EFD) είπε ότι η Τουρκία δεν αναγνωρίζει κράτος μέλος της ΕΕ και πρόσθεσε ότι χρειάζεται καθαρός λόγος προς τη χώρα αυτή.
Πολλοί Ευρωβουλευτές έκαναν αναφορές στην ελευθερία του Τύπου, με τον Alexander Graf Lambsdorff εκ μέρους των Φιλελευθέρων, να λέει ότι οι φυλακισμένοι δημοσιογράφοι είναι περισσότεροι απ’ ότι στην Κίνα και στο Ιράν.
Ο Ευρωβουλευτής του EFD William Dartmouth είπε τέλος ότι η Τουρκία βρίσκεται κατά 97% στην Ασία, αλλά η πολιτική της Κυβέρνησης της την θέτει 100% στη Μέση Ανατολή, σε θέματα όπως ο νόμος για το διαδίκτυο και οι φυλακίσεις δημοσιογράφων.
Έντονη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην επανένωση της Κύπρου
Η έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου επαναλαμβάνει την έντονη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην επανένωση της Κύπρου, ενώ χαιρετίζει την Κοινή Διακήρυξη των δύο ηγετών για επανέναρξη των συνομιλιών και τη δέσμευσή τους σε έναν διακανονισμό με βάση μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία και ενιαία ιθαγένεια.
Σύμφωνα με το τελικό κείμενο της πρότασης ψηφίσματος , η Ευρωβουλή επαινεί τη δέσμευση των δύο πλευρών για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης για την υποστήριξη της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων, ενώ ζητά από την Τουρκία να υποστηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις ,σύμφωνα με τα συναφή ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ.
Το Ευρωκοινοβούλιο υπενθυμίζει ακόμη ότι η αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι «απολύτως νόμιμη» και καλεί την Τουρκία να σέβεται τα κυρίαρχα δικαιώματα όλων των κρατών μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της εξερεύνησης και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων σε εδάφη ή ύδατα που βρίσκονται υπό την κυριαρχία τους. Επίσης καλεί την Άγκυρα να υπογράψει και να κυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας.
Ζητά από την Τουρκία να αποσύρει τα τουρκικά στρατεύματα από την Κύπρο και να μεταβιβάσει την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου στη διοίκηση των ΗΕ, ζητώντας παράλληλα από τη Λευκωσία να ανοίξει το λιμάνι της Αμμοχώστου υπό την εποπτεία των τελωνειακών αρχών της ΕΕ για το εμπόριο των Τ/κ με νόμιμο και αποδεκτό από όλους τρόπο.
Ζητά ακόμη από την Τουρκία να άρει το βέτο της στη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με τη συμμετοχή της Κύπρου, ενώ σε σχέση με τους αγνοούμενους, χαιρετίζει την απόφαση της Άγκυρας για πρόσβαση της Επιτροπής Αγνοουμένων σε περιφραγμένη στρατιωτική περιοχή στα κατεχόμενα, ενθαρρύνοντας παράλληλα την τουρκική Κυβέρνηση να δώσει πρόσβαση στα συναφή αρχεία και σε άλλες στρατιωτικές ζώνες.
Εκφράζει παράλληλα δυσαρέσκεια για την άρνηση της Τουρκίας να εφαρμόσει το πρόσθετο πρωτόκολλο της συμφωνίας σύνδεσης ΕΚ-Τουρκίας έναντι όλων των κρατών μελών.
Ως προς τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας, η έκθεση εκφράζει βαθιά ανησυχία αναφορικά με τις κατηγορίες για διαφθορά σε υψηλό επίπεδο και ζητά «επιμόνως» από την Άγκυρα «απόλυτη δέσμευση στις δημοκρατικές αρχές» και να απέχει από παρεμβάσεις στο έργο της δικαιοσύνης.
Λύπη για τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί
Για τα γεγονότα του περασμένου καλοκαιριού στο πάρκο Γκεζί της Κωνσταντινούπολης, το Ευρωκοινοβούλιο εκφράζει βαθιά λύπη για την απώλεια ανθρώπινων ζωών μεταξύ των διαδηλωτών και των δυνάμεων της αστυνομίας, για την υπερβολική χρήση βίας από την αστυνομία και τις βιαιοπραγίες ορισμένων διαδηλωτών.
Αναφέρει επίσης ότι ο νόμος για το διαδίκτυο και ο νόμος για το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων απομακρύνουν την Τουρκία από την οδό της εκπλήρωσης των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. ζητώντας την αναθεώρησή τους.
Αναφορικά με την ελληνική μειονότητα, η έκθεση ζητά άρση εμποδίων για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και τη δημόσια χρήση του εκκλησιαστικού τίτλου του Οικουμενικού Πατριάρχη, ενώ καλωσορίζει και αναμένει την υλοποίηση της δήλωσης της τουρκικής Κυβέρνησης σχετικά με την επαναλειτουργία του ελληνικού σχολείου στην Ίμβρο.
Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκφράζει τέλος ικανοποίηση για το άνοιγμα του κεφαλαίου 22, ενώ αναφέρεται στη σημασία του ανοίγματος των κεφαλαίων 23 για τον δικαστικό τομέα και τα θεμελιώδη δικαιώματα και του κεφαλαίου 24, αναφορικά με τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις, εφόσον εκπληρωθούν τα κριτήρια που έχουν τεθεί.
