Του Λούκα Φέσια
Με μονόλεπτη σιγή στη μνήμη του Πρώην Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκου Κληρίδη, άρχισε τις εργασίες της, η τριακοστή ετήσια γενική συνέλευση της Ένωσης Δήμων. Από το βήμα της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, επισήμανε την ανάγκη μεταρρύθμισης και εκσυγχρονισμού των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, με στόχο την αποτελεσματική λειτουργία τους.
Αναγνώρισε παράλληλα, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα Δήμοι και κοινότητες, λόγω των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης:
«Ομως, δεν θα χρησιμοποιήσουμε την κρίση ως δικαιολογία για να αποφύγουμε την αποκέντρωση και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική Κυβέρνηση προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, όταν θα μας δοθεί η δυνατότητα να το πράξουμε.»
Την προσδοκία οι τοπικές αρχές να μετεξελιχθούν σε πραγματικούς εταίρους και όχι σε απλούς μεσάζοντες, εξέφρασε ο Υπουργός Εσωτερικών Σωκράτης Χάσικος. Πρότεινε μάλιστα, τη δημιουργία δευτεροβάθμιων οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενδεχόμενο το οποίο ήδη μελετάται από ξένους εμπειρογνώμονες:
«Συμβούλια Αποχετεύσεως, Υδατοπρομήθειας, Διαχείρισης Στερεών Απορριμμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να ενσωματωθούν δημιουργικά στη νέα δευτεροβάθμια περιφερειακή δομή.»
Από τη πλευρά του, ο Πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Αλέξης Γαλανός έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου λέγοντας ότι υπάρχουν Δήμοι που κινδυνεύουν να βάλουν λουκέτο λόγω της μειωμένης κρατικής χορηγίας που λαμβάνουν και εξέφρασε ανησυχία για τη σύσταση δευτεροβάθμιων οργάνων τοπικής αυτοδιοίκησης:
«Μήπως, με την εκχώρηση εξουσιών από τους Δήμους προς αυτά τα όργανα, οι Δήμοι θα μετατραπούν σε διακοσμητικές καταστάσεις χωρίς εξουσίες και αρμοδιότητες?»
Η Τριακοστή Ετήσια Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δήμων, ολοκληρώθηκε με την απονομή τιμητικών διπλωμάτων σε πρώην Δημάρχους.
Νωρίτερα σήμερα.
Το κυπριακό μοντέλο Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιβάλλεται να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα, αν θέλουμε πραγματικά να επιβιώσει, επεσήμανε σήμερα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης.
Όπως είπε, η Κυβέρνηση θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος που καθιστά την οικονομία μη ανταγωνιστική και πρόσθεσε ότι «η επιχειρούμενη μεταρρύθμιση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ανεξάρτητη από εκείνη του δημόσιου τομέα».
Χαιρετίζοντας την ετήσια Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δήμων Κύπρου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι η Κυβέρνηση στοχεύει στον εκσυγχρονισμό και την αποτελεσματικότερη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προσθέτοντας παράλληλα ότι υπάρχει πλήρης συνείδηση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στις τοπικές Αρχές.
Πρόσθεσε ότι όταν δοθεί η δυνατότητα στην Κυβέρνηση να το πράξει, η κρίση δεν θα αποτελέσει δικαιολογία για να αποφευχθεί η αποκέντρωση και μεταφορά αρμοδιοτήτων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Συμπλήρωσε επίσης ότι δεν θα επιχειρηθεί, στο μέλλον, μεταφορά ευθυνών και αρμοδιοτήτων χωρίς την παράλληλη διασφάλιση των δυνατοτήτων για ανάληψή τους από μέρους των τοπικών Αρχών, περιλαμβανομένων των αναγκαίων οικονομικών πόρων.
Ανέφερε επίσης ότι οι όποιες αλλαγές και αναδιαρθρώσεις, θα σέβονται απόλυτα τις πρόνοιες της Ευρωπαϊκής Χάρτας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το αντίστοιχο Πρωτόκολλο αναφορικά με τη συμμετοχή των πολιτών στις υποθέσεις των τοπικών αρχών.
Απευθυνόμενος στους Δημάρχους, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι η παρουσία του στη Γενική Συνέλευση αντικατοπτρίζει «την κοινή θέληση για μια ανανεωμένη και ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση», η προωθούμενη αναδιάρθρωση της οποίας θα αποτελέσει την απαρχή μιας νέας πορείας στην ανασύνταξη των δυνάμεων της χώρας.
Μοιραζόμαστε την ίδια φιλοδοξία, πώς, δηλαδή, θα εξυπηρετήσουμε καλύτερα τους συμπολίτες μας, αλλά και την ίδια διάθεση να δράσουμε μαζί, στα πλαίσια μιας εταιρικής σχέσης, είπε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης.
Στόχος, είπε, είναι η χάραξη κοινών πολιτικών για ένα καλύτερο αύριο, ενώ πρόσθεσε ότι μια εταιρική σχέση δεν γεννιέται, αλλά κτίζεται.
Διαβεβαίωσε, εξάλλου, ότι πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης θα προηγείται ο αναγκαίος προβληματισμός, ως προς τις ενδεχόμενες συνέπειες και τις δυνατότητες πρακτικής εφαρμογής της.
«Τα προβλήματα και οι προβληματισμοί των Δήμων είναι και προβλήματα και προβληματισμοί της κεντρικής διοίκησης» είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ενώ αναφέρθηκε και στις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους Δήμους.
«Γνωρίζουμε ότι έχουν σήμερα να αντιμετωπίσουν τη μείωση των Προϋπολογισμών τους, που οφείλεται τόσο στη μείωση της κρατικής χορηγίας, όσο και στη μείωση των εσόδων που προκύπτουν από τέλη και φορολογίες, αφού οι οικονομικές δραστηριότητες έχουν μειωθεί, επιχειρήσεις έχουν τερματίσει τη λειτουργία τους, ενώ πολίτες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις» είπε.
Συνέχισε, λέγοντας ότι «το κυπριακό μοντέλο τοπικής αυτοδιοίκησης επιβάλλεται να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα, αν θέλουμε πραγματικά να επιβιώσει. Αυτή είναι μια αναντίλεκτη διαπίστωση και όχι έκφραση κριτικής για οτιδήποτε και οποιονδήποτε».
Είπε ότι η επιχειρούμενη μεταρρύθμιση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ανεξάρτητη από εκείνη του δημόσιου τομέα, αλλά θα συνιστά μια ολοκληρωμένη δέσμη αλληλοσυμπληρούμενων παρεμβάσεων με τις οποίες προσδοκάται ότι θα αντιμετωπισθούν οι βασικές δυσλειτουργίες της ευρύτερης Δημόσιας Διοίκησης.
Πρόσθεσε ότι οι όποιες αλλαγές θα σέβονται απόλυτα τις πρόνοιες της Ευρωπαϊκής Χάρτας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το αντίστοιχο Πρωτόκολλο, τα οποία η Κυπριακή Δημοκρατία έχει θέσει σε ισχύ, καθώς και άλλα ευρωπαϊκά πρότυπα, όπως οι σχετικές Συστάσεις του Συμβουλίου Υπουργών.
Κλείνοντας το χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι τα τεράστια σημερινά προβλήματα δεν μας αποπροσανατολίζουν από την ανάγκη να στηρίξουμε πρωτοβουλίες και δράσεις που ενδυναμώνουν τις σχέσεις κεντρικής και τοπικής διοίκησης και αναβαθμίζουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Υπουργος Εσωτερικων
«Προσδοκούμε στη μετεξέλιξη των Τοπικών Αρχών σε πραγματικούς εταίρους και όχι σε απλούς μεσάζοντες», ανέφερε ο Υπουργός Εσωτερικών Σωκράτης Χάσικος.Απευθύνοντας χαιρετισμό στην Ετήσια Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δήμων, ο κ. Χάσικος αναφέρθηκε στην εισήγηση του Υπουργείου για το ενδεχόμενο δημιουργίας δευτεροβάθμιων οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε επίπεδο περιφέρειας, με ιδιαίτερη έμφαση στον αναπτυξιακό χαρακτήρα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Όπως είπε, «η καθιέρωση περιφερειακής αυτοδιοίκησης δημιουργεί εντελώς νέους όρους και για την άσκηση της αποκεντρωμένης διοίκησης».
Συμπλήρωσε ότι με την προωθούμενη μεταρρύθμιση, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δώσει ραντεβού με την ιστορία των θεσμών της και ανέφερε ότι στόχος είναι η προσαρμογή των τοπικών αρχών στις προκλήσεις της νέας εποχής.
Πρόσθεσε ότι η επιβαλλόμενη μεταρρύθμιση, πιθανό να ήταν σκόπιμο να συνδυαστεί με την αξιοποίηση υφιστάμενων θεσμών, όπως τα διάφορα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου - Συμβούλια Αποχετεύσεως, Υδατοπρομήθειας, Διαχείρισης Στερεών Απορριμμάτων - τα οποία θα μπορούσαν να ενσωματωθούν δημιουργικά στη νέα δευτεροβάθμια περιφερειακή δομή.
Το Υπουργείο Εσωτερικών, συνέχισε ο κ. Χάσικος, συζητά με άλλα συναρμόδια Υπουργεία την απόδοση και άλλων εξουσιών προς το δευτεροβάθμιο επίπεδο, για να το ενδυναμώσει.
Ταυτόχρονα, είπε, αυτό θα επιφέρει τη μείωση του λειτουργικού κόστους μέσα από συνέργειες και άλλες δράσεις, που αποσκοπούν στο να καταστούν οι Δήμοι και οι Κοινότητες πιο αποτελεσματικοί και συνάμα οικονομικά βιώσιμοι.
Ανέφερε ότι αφού προσδιορισθούν με σαφήνεια οι αρμοδιότητες της περιφερειακής αυτοδιοίκησης, στις οποίες θα μπορούσαν να περιληφθούν και αρμοδιότητες που αφορούν την πολεοδομική και οικοδομική ανάπτυξη, η περιφερειακή διοίκηση θα κληθεί εκ των πραγμάτων να οργανώσει τις υπηρεσίες που θα αποδοθούν σε αυτήν.
Ο Υπουργός είπε εξάλλου ότι κοινή συνισταμένη των προσπαθειών είναι η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός του θεσμού. Οι προσπάθειες αυτές, συμπλήρωσε, φιλοδοξούν να ισχυροποιήσουν της να δώσουν μια νέα πνοή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητά της.
«Προϋπόθεση για οποιαδήποτε βιώσιμη ανάπτυξη, είναι η εφαρμογή συγκεκριμένων δράσεων σε τοπικό επίπεδο» είπε και πρόσθεσε ότι «οι Τοπικές Αρχές είναι και θα παραμείνουν οι κύριοι πρωταγωνιστές στην προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης».
Είπε ωστόσο ότι για μια σωστή και επιτυχημένη αποκέντρωση, δεν είναι αρκετή η εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε άλλα επίπεδα, αλλά θα πρέπει να μελετηθούν οι διάφορες δομές και ο ρόλος τους, έτσι ώστε να προωθηθεί και η αναγκαία αναδιοργάνωση.
Ακόμη, ο κ. Χάσικος είπε ότι τα Διαρθρωτικά Ταμεία αποτελούν το κύριο εργαλείο της Περιφερειακής Πολιτικής, που σκοπό έχουν τη μείωση των ανισοτήτων στην Ευρώπη.
Χρειαζόμαστε, συμπλήρωσε, Τοπικές Αρχές, που να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρονται για άντληση κονδυλίων.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της άσκησης της αναγκαίας εποπτείας και ελέγχου. «Πρέπει να διασφαλίσουμε το κύρος και την αξιοπιστία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς και διαπλοκής» είπε.
Πρόσθεσε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να πρωτοστατήσει στην λήψη μέτρων αυτοκάθαρσης και να αποδεχθεί έναν αποτελεσματικό μηχανισμό εποπτείας και ελέγχου, που θα υποκαταστήσει το σημερινό, που έχει αποδειχθεί απρόσφορος.
Εξάλλου είπε ότι το κράτος, παρά τις αντίξοες οικονομικές συνθήκες, θα παραμείνει αλληλέγγυο προς τις Τοπικές Αρχές, ενώ κάλεσε τους εμπλεκόμενους φορείς - κράτος, τοπική αυτοδιοίκηση και κοινωνία των πολιτών - να εργαστούν για ένα ικανοποιητικό επίπεδο συμβιβασμού, με ξεκάθαρους στόχους για τις επερχόμενες αλλαγές. ΄
