Ελπίδες για έξοδο της παγκόσμιας κοινότητας από μια κρίση που διαρκεί για πάνω από δέκα χρόνια δημιουργεί η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των «μεγάλων δυνάμεων» για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των έξι μεγάλων δυνάμεων, που ήρθε έπειτα από τέσσερις ημέρες σκληρών διαπραγματεύσεων, σταματά την «πρόοδο» του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, συμπεριλαμβανομένου και του αντιδραστήρα στο Αράκ.
Όπως σημείωνε αμερικανική πηγή, η συμφωνία θα μπορούσε να εξουδετερώσει το απόθεμα του Ιράν από το 20% του εμπλουτισμένου ουρανίου και προβλέπει επίσης συχνές επιθεωρήσεις. Η συμφωνία, που επετεύχθη στη Γενεύη, δεν προβλέπει επίσης καμία αναγνώριση ιρανικού δικαιώματος να εμπλουτίζει ουράνιο και οι κυρώσεις θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται. Όπως ανακοίνωσε δε ο Λευκός Οίκος μετά τη συμφωνία δεν θα επιβληθούν νέες κυρώσεις στο Ιράν για χρονικό διάστημα έξι μηνών.
Ουσιαστικά μετά από αρκετές ώρες διαπραγματεύσεων σχετικά με την ιρανική απαίτηση να «κλειδώσει» το «δικαίωμα » στην Τεχεράνη στον εμπλουτισμό ουρανίου, η συμφωνία τελικά έγινε πράξη.
Λίγο μετά την ανακοίνωση η Κάθριν Άστον έχοντας δίπλα της εξ αριστερών και δεξιών, τους υπουργούς Εξωτερικών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις διάβασε την κοινή δήλωση ανακοινώνοντας «μια συμφωνία σχετικά με ένα σχέδιο δράσης».
Οι υπουργοί της ομάδας 5 +1 αμέσως μετά συνεχάρησαν θερμά τον κ.Ζαρίφ ο οποίος απέφυγε την χειραψία με την κα Άστον για θρησκευτικούς λόγους.
Η ομάδα των 5 +1, (Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία και Γερμανία) διαπραγματεύονταν από την περασμένη Τετάρτη με το Ιράν σε αναζήτηση μιας ενδιάμεσης συμφωνίας έξι μηνών, η οποία θα φέρει εγγυήσεις για την ειρηνική φύση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν σε αντάλλαγμα για «περιορισμό» των κυρώσεων που θα φέρει ανακούφιση στην ιρανική οικονομία.
Παρά ταύτα τις τελευταίες ώρες οι συζητήσεις βρέθηκαν σε αδιέξοδο εξ αιτίας του «δικαιώματος» εμπλουτισμού ουρανίου στο Ιράν.
Η Τεχεράνη ήθελε ρητή αναφορά στο κείμενο της συμφωνίας για το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο. Το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο όμως δεν αναφέρεται στη συνθήκη της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων (NPT ) , στην οποία το Ιράν είναι συμβαλλόμενο μέρος.
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων οι διπλωμάτες της ομάδας 5 +1 τήρησαν σιγή ιχθύος. Οι υπουργοί Εξωτερικών συναντήθηκαν πολλές φορές το Σάββατο, με κάποια διαλείμματα. Υπήρξε επίσης το βράδυ μια δεύτερη τριμερής συνάντηση μεταξύ του Τζον Κέρι και των ομολόγων του από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ιράν Κάθριν Άστον και Μοχάμεντ Ζαρίφ.
Τελικά επήλθε η συμφωνία και ο Μάικλ Μάν εκπρόσωπος της επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων με εντολή από τον ΟΗΕ έγραψε στο Twitter «έχουμε φτάσει σε μια συμφωνία ». Αλλά και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Μοχάμεντ Ζαρίφ, φανατικός οπαδός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ανακοίνωσε επίσης τη συμφωνία στο Twitter : «Έχουμε καταλήξει σε μια συμφωνία », έγραψε.
Ικανοποίηση για τη συμφωνία από Ροχανί
Ο πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ροχανί χαιρέτισε τη συμφωνία, λέγοντας ότι θα ανοίξει νέους ορίζοντες.
«Η ψήφος του λαού υπέρ της μετριοπάθειας και της εποικοδομητικής εμπλοκής με τις άοκνες προσπάθειες της διαπραγματευτικής μας ομάδας θα ανοίξει νέους ορίζοντες», ανέφερε μέσω του λογαριασμού του στο Twitter.
Ο πρόεδρος Ροχανί θεωρείται μετριοπαθής σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και με την ανάληψη των καθηκόντων ξεκίνησε μια πολιτική ανοίγματος προς η Δύση. Στο πλαίσιο αυτού του ανοίγματος ήρθε η προσέγγιση με τις δυτικές δυνάμεις που κατέληξε στη συμφωνία της Γενεύης.
Ικανοποίηση Ομπάμα για το "πρώτο σημαντικό βήμα"
O πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα χαρακτήρισε "πρώτο σημαντικό βήμα" προς μια συνολική επίλυση του θέματος που αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, την προσωρινή συμφωνία που επετεύχθη με το Ιράν επισημαίνοντας ωστόσο ότι "τεράστια προσκόμματα" παραμένουν στο θέμα αυτό και κάλεσε το αμερικανικό Κονγκρέσο να μην υιοθετήσει νέες κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης.
Σε επίσημη παρέμβασή του από τον Λευκό Οίκο ο αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι αν το Ιράν δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις του κατά την εξάμηνη αυτή περίοδο, οι ΗΠΑ θα αναστείλουν τα μέτρα χαλάρωσης επί των κυρώσεων και θα αυξήσουν την πίεση".
Ο Ομπάμα δήλωσε ότι το Ιράν δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τις συσκευές φυγοκέντρησης επόμενης γενιάς στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής και ότι βασικοί περιορισμοί "φράσσουν την πιο προφανή πορεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας για την κατασκευή ατομικής βόμβας".
Με τον επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία Χάρι Ριντ να προειδοποιεί ότι η Γερουσία θα εισηγηθεί τη λήψη πρόσθετων κυρώσεων κατά του Ιράν, ο Ομπάμα δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα έχει διαβουλεύσεις με το Κονγκρέσο αλλά "τώρα δεν είναι η ώρα να προχωρήσουμε σε επιβολή νέων κυρώσεων".
Συγκρατημένος ο Φαμπιούς για την συμφωνία
Η συμφωνία είναι ένα σημαντικό βήμα για την διατήρηση της «ειρήνης και της ασφάλειας», αλλά θα πρέπει να παρακολουθείται στενά ώστε να διασφαλίζεται η εφαρμογή της, ανέφερε ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών Λοράντ Φαμπιούς την Κυριακή.
«Μετά από χρόνια μπλοκαρίσματος, η συμφωνία στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη διατήρηση της ασφάλειας και της ειρήνης», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας.
Όπως είπε η συμφωνία επιβεβαιώνει μόνο το δικαίωμα του Ιράν για την πυρηνική ενέργεια. «Ο μηχανισμός προβλέπει τον αυστηρό έλεγχο των δεσμεύσεων που ελήφθησαν και θα απαιτείται επαγρύπνηση για να διασφαλιστεί ότι εφαρμόζονται αυτές οι δεσμεύσεις» συμπλήρωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας.
