Στη λογική των ίσων αποστάσεων, σε σχέση με τις απειλές της Τουρκίας για το φυσικό αέριο, κινείται ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Μπαν Γκι Μουν, στο προσχέδιο της έκθεσής του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας για την ανανέωση της θητείας της UNFICYP.
Του Γιάννη Σελινόπουλου
Την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης στην Κύπρο, για ακόμη έξι μήνες, εισηγείται με την έκθεσή του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Μπαν Γκι Μουν.
Το προσχέδιο της έκθεσης δόθηκε άτυπα χθες στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, θα κυκλοφορήσει επίσημα στις αρχές της εβδομάδας, και σε αυτή ο Γενικός Γραμματέας κρατά σαφείς αποστάσεις από τις νέες απειλές που εκτόξευσε η Τουρκία για το Φυσικό Αέριο.
Περιορίζεται σε μια γενική αναφορά σε εντάσεις οι οποίες σχετίστηκαν με τις δοκιμαστικές γεωτρήσεις για τους υδρογονάνθρακες εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, και σημειώνει ότι η Τουρκία συνεχίζει να διαμαρτύρεται για την εξέλιξη.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναφορά του στο κομμάτι των παρατηρήσεων όπου καλεί όλα τα μέλη να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για αποφυγή αύξησης των εντάσεων:
"Είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε πως κάθε νέος πλούτος, που ανήκει σε όλους τους Κυπρίους, θα είναι προς όφελος και των δύο κοινοτήτων. Χωρίς αμφιβολία, η ανακάλυψη υπεράκτιων αποθεμάτων φυσικού αερίου αποτελεί ένα ισχυρό κίνητρο για όλα τα μέρη για την εξεύρεση μιας διαρκούς λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Ελπίδα μου είναι πως η ανακάλυψη θα γεννήσει βαθύτερη συνεργασία προς όφελος όλων όσων έχουν συμφέρον στην περιοχή".
Στο τμήμα τον παρατηρήσεων ο Μπαν Γκι Μουν εκφράζει, επίσης, ανησυχία, γιατί η οικονομική κρίση που επηρεάζει την Κύπρο έχει, όπως σημειώνει, τη δυνατότητα να επιδράσει αρνητικά τις διακοινοτικές επαφές και σχέσεις, ενώ εκφράζει και λύπη για την πτώση στη διακίνηση προσώπων και στο εμπόριο αγαθών.
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρεται και στην εκλογή Νίκου Αναστασιάδη στην Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας: "Εφερε νέα ελπίδα και επιφυλακτική αισιοδοξία για εποικοδομητικές συνομιλίες στο Κυπριακό. Ο κύριος Αναστασιάδης, ως ο νέος Ελληνοκύπριος ηγέτης, επαναβεβαίωσε τη δέσμευσή του στην επίλυση του κυπριακού προβλήματος και επίσης υποδήλωσε ότι θα αφιερώσει χρόνο και προσπάθεια στην πλήρη προετοιμασία της έναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας".
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρεται επίσης στις τουρκικές παραβιάσεις του status quo στην Αυλώνα και στα Στροβίλια.
Ο Υπουργός Εξωτερικών, Ιωάννης Κασουλίδης, ερωτηθείς σχετικά από τον ΑΝΤ1 είπε ότι η Κυβέρνηση δεν θα σχολιάσει το σχέδιο της έκθεσης, διότι ακόμη μπορεί να υποστεί αλλαγές.
Παρόμοια ήταν η απάντηση του Δημοκρατικού Συναγερμού, όπως και του ΑΚΕΛ, το οποίο απέφυγε να σχολιάσει χωρίς να έχει πλήρη ενημέρωση.
Επικριτικός για τον Γενικό Γραμματέα εμφανίσθηκε ο Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Γιαννάκης Ομήρου, και κάλεσε την κυβέρνηση να ενεργήσει ενόψει του τελικού κειμένου της έκθεσης:
"Η στάση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στο προσχέδιο της έκθεσης του για την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης στην Κύπρο αναφορικά με την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων εντός της ΑΟΖ της Κύπρου αποτελεί στάση Πόντιου Πιλάτου. Είναι ανεπίτρεπτη η τήρηση ίσων αποστάσεων μεταξύ παρανομίας και νομιμότητας από τον εντολοδόχο τήρησης της διεθνούς νομιμότητας".
Ο εκπρόσωπος Τύπου του Ευρωπαϊκού Κόμματος, Μιχάλης Γεωργάλλας σημείωσε ότι ο Γενικός Γραμματέας υποβαθμίζει την προσπάθεια της Τουρκίας να στήσει σκηνικό πολέμου για να εμποδίσει τις έρευνες για φυσικό αέριο:
"Η τήρηση ίσων αποστάσεων μεταξύ της νομιμότητας και της παρανομίας ενοχλεί και δεν τιμά τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να γίνει αποδεχτή η εξίσωση των παράνομων προκλητικών ενεργειών της Αγκυρας με τις νόμιμες ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας εντός της Κυπριακής ΑΟΖ".
Ανησυχία για τις πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας για την έκθεση Μπαν Γκι Μουν, εξέφρασε ο Γενικός Γραμματέας των Οικολόγων, Γιώργος Περδίκης: "Αναμένουμε από την Κυπριακή ηγεσία να εγκαταλείψει τον μακάριο ύπνο και να επεξεργαστεί επιτέλους ένα σχέδιο αποτροπής των Βρετανικών και Τουρκικών σχεδιασμών που οδηγούν στη σύνδεση κυπριακού, οικονομικής κρίσης και διαχείρισης υδρογονανθράκων".
Οι Οικολόγοι θα καταθέσουν σχέδιο προτάσεων στην προσεχή διήμερη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου.
Νωρίτερα σήμερα.
Στο προσχέδιο της έκθεσης το οποίο διανεμήθηκε άτυπα στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και θα κυκλοφορήσει επίσημα στις αρχές της εβδομάδας ο κ. Μπαν εισηγείται την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης στην Κύπρο για άλλους έξι μήνες και αναφέρεται σε εντάσεις με αφορμή την έναρξη των γεωτρήσεων στην Κυπριακή ΑΟΖ και καταγράφει τις τουρκικές αντιδράσεις και τις θέσεις της Λευκωσίας.
Καλεί μάλιστα όλες τις πλευρές να καταβάλουν όλες τις προσπάθειες για αποφυγή αύξησης των εντάσεων που μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στον τομέα της ασφάλειας ακόμα και στην ουδέτερη ζώνη.
Ο κ. Μπαν προσθέτει ότι η ανακάλυψη αποθεμάτων φυσικού αερίου αποτελεί αναμφίβολα ισχυρό κίνητρο για εξεύρεση διαρκούς λύσης στο κυπριακό και εκφράζει την ελπίδα ότι η εξέλιξη αυτή θα εμβαθύνει τη συνεργασία όσων έχουν συμφέρον στην περιοχή. Όσον αφορά την οικονομική κρίση ο ΓΓ του ΟΗΕ εκφράζει ανησυχία ότι ενδεχομένως να επιδράσει αρνητικά στις επαφές των δυο κοινοτήτων.
Ο κ. Μπάν αναφέρεται και στην εκλογή του Νίκου Αναστασιάδη στην προεδρία της Δημοκρατίας εκφράζοντας την εκτίμηση ότι εφερε νέα ελπίδα και συγκρατημένη αισιοδοξία για επικοδομητικές συνομιλίες μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Διπλωματική πηγή ανέφερε ότι η εκθεση είναι προσεκτικά διατυπωμένη ιδιαίτερα στα ζητήματα που αναφέρονται στις καλές υπηρεσίες του ΓΓ, επισημαίνοντας ότι δεν αφήνεται η αίσθηση της επιτακτικής ανάγκης για επανέναρξη των συνομιλιών.
Αναλυτικότερα, η έκθεση καλύπτει σε τρεις παραγράφους τις εξελίξεις στην αποστολή των καλών υπηρεσιών του Γενικού Γραμματέα και αναφέρει πως δεν υπήρξαν διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο ηγετών από το Μάρτιο του 2012.
«Από τον Απρίλιο του 2012 και σ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου μέχρι τις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στην Κυπριακή Δημοκρατία το Φεβρουάριο του 2013, οι πλευρές συναντιόνταν, αντί στο επίπεδο των αντιπροσώπων, σε μία διαδικασία που είχε σκοπό να ξαναδυναμώσει τις τεχνικές επιτροπές που δημιουργήθηκαν το 2008 για να βελτιώσουν τις καθημερινές των Κυπρίων μέσω μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης».
Η έκθεση διαπιστώνει ότι σημειώθηκε «σημαντική πρόοδος στην τεχνική επιτροπή πολιτιστικής κληρονομιάς, στην εφαρμογή μέτρων έκτακτης ανάγκης για την προστασία τοποθεσιών πολιτιστικής κληρονομιάς και στις δύο πλευρές της νήσου. Σ’ αυτές συμπεριλαμβάνεται η εγκαθίδρυση το Φεβρουάριο συνεταιρισμού δωρητών για την αποκατάσταση της Μονής Αποστόλου Ανδρέα, υπό την αιγίδα της UNDP”.
Χαρακτηρίζει επίσης «σημαντικό ορόσημο στη συνεργασία μεταξύ Ε/Κ και Τ/Κ για τη διατήρηση της κοινής τους πολιτιστικής κληρονομιάς» τα δύο πρωτόκολλα που υπέγραψαν εκ μέρους των δύο κοινοτήτων, η Εκκλησία της Κύπρου κι ο ΕΒΚΑΦ.
Στα υπόλοιπα θετικά βήματα που αναφέρει συμπεριλαμβάνοντα η εφαρμογή εκστρατείας για την πρόληψη πυρκαγιών και η ενεργοποίηση μηχανισμού επικοινωνίας στην περίπτωση που ξεσπάσει επιδημία μεταδοτικής ασθένειας.
«Ενώ η ενίσχυση των τεχνικών επιτροπών στον δεύτερο ήμισυ του 2012 αποτελεί καλοδεχούμενη εξέλιξη, το έργο τους δεν αποτελεί υποκατάστατο των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων», επισημαίνει ο γενικός γραμματέας.
Για τις τελευταίες εξελίξεις γράφει πως η εκλογή του Νίκου Αναστασιάδη στην Κυπριακή Δημοκρατία στις 24 Φεβρουαρίου, έφερε νέα ελπίδα και επιφυλακτική αισιοδοξία για εποικοδομητικές συνομιλίες μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
«Ο κ. Αναστασιάδης, ως ο νέος Ελληνοκύπριος ηγέτης, επαναβεβαίωσε τη δέσμευσή του στην επίλυση του κυπριακού προβλήματος και επίσης υποδήλωσε ότι θα αφιερώσει χρόνο και προσπάθεια στην πλήρη προετοιμασία της έναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας».
Γράφει επίσης πως μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου «ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ντερβίς Ερογλου επίσης επαναβεβαίωσε την ετοιμότητά του να αρχίσει τις διαπραγματεύσεις το συντομότερο δυνατό και υποδήλωσε ότι η ομάδα του άρχισε λεπτομερείς προετοιμασίες για να εμπλακεί με τους Ε/Κ ομολόγους της».
Σχετικά με το δείπνο των δύο ηγετών, ο γενικός γραμματέας γράφει πως «στις 30 Μαΐου, οι κ.κ. Αναστασιάδης και Ερογλου συναντήθηκαν για πρώτη φορά ως ηγέτες των αντιστοίχων κοινοτήτων τους σε μία κοινωνική ατμόσφαιρα σε δείπνο που παρετέθη από τον ειδικό μου σύμβουλο στο κυπριακό Αλεξάντερ Ντάουνερ και την ειδική μου αντιπρόσωπο και επικεφαλής της αποστολής, Λίζα Μπάτενχάιμ».
Ο γενικός γραμματέας απαριθμεί συγκεκριμένα περιστατικά στα οποία «αντιπαρατιθέμενες δυνάμεις και ειδικά οι τουρκικές δυνάμεις, αμφισβήτησαν την οριοθέτηση των γραμμών κατάπαυσης του πυρός των Ηνωμένων Εθνών και συνεπώς την ουδέτερη ζώνη σε συγκεκριμένες περιοχές», παραθέτοντας τις παραβιάσεις από τις τουρκικές δυνάμεις στην Αυλώνα και στα Στροβίλια.
Στο θέμα των αγνοουμένων, επισημαίνει ότι η μεγάλη αύξηση στην επιστροφή λειψάνων οφείλεται ως επί το πλείστον στην επιτυχή μετάβαση στο Ινστιτούτο Γενετικής (ICPM) στη Βοσνία, για τη δειγματοληπτική ανάλυση DNA. Θεωρεί επίσης θετική εξέλιξη ότι «η Επιτροπή για πρώτη φορά ζήτησε πρόσβαση σε περιφραγμένη περιοχή στο βορά και έλαβε την άδεια».
Αναφορές υπάρχουν και στις έρευνες για υδρογονάνθρακες εντός της κυπριακής ΑΟΖ.
«Εντάσεις που σχετίζονται με τις έρευνες για φυσικούς πόρους εντός της ΑΟΖ της Κύπρου συνεχίστηκαν στην ίδια περίοδο. Συνεχίστηκαν οι δοκιμαστικές γεωτρήσεις για τη διακρίβωση της παρουσίας και του μεγέθους των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων σε καθορισμένα τεμάχια νοτίως και νοτιοανατολικώς της νήσου. Η Τουρκία συνέχισε να διαμαρτύρεται για την εξέλιξη».
Γράφει πως μετά τη δεύτερη φάση των δοκιμαστικών γεωτρήσεων, η Τουρκία εξέδωσε στις 14 Ιουνίου ανακοίνωση «επιβεβαιώνοντας τη θέση της σε υποστήριξη των τουρκοκυπριακών ενστάσεων, ότι παρόμοιες πράξεις προδικάζουν τα δικαιώματα της τ/κ κοινότητας» και υποδήλωνε την πρόθεση της Τουρκίας να παράσχει βοήθεια στους Τ/κ για έρευνα φυσικών πόρων.
Αναφορά επίσης γίνεται στην ανακοίνωση της Κύπρου όπου επισημαίνονται τα κυριαρχικά δικαιώματα για έρευνα και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων εντός της ΑΟΖ της.
Στο κομμάτι των παρατηρήσεων, ο γενικός γραμματέας καλεί όλα τα μέρη να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για αποφυγή αύξησης των εντάσεων, η οποία πιθανόν να έχει αρνητικό αποτέλεσμα στον τομέα της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης και της ουδέτερης ζώνη.
«Είναι σημαντικό, γράφει, να διασφαλίσουμε πως κάθε νέος πλούτος, που ανήκει σ’ όλους τους Κυπρίους, θα είναι προς όφελος και των δύο κοινοτήτων. Χωρίς αμφιβολία, η ανακάλυψη υπεράκτιων αποθεμάτων φυσικού αερίου αποτελεί ένα ισχυρό κίνητρο για όλα τα μέρη για την εξεύρεση μιας διαρκούς λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Ελπίδα μου είναι πως η ανακάλυψη θα γεννήσει βαθύτερη συνεργασία προς όφελος όλων όσων έχουν συμφέρον στην περιοχή».
Στο τμήμα τον παρατηρήσεων ο Μπαν Κι-Μουν επίσης εκφράζει ανησυχία, γιατί η οικονομική κρίση που επηρεάζει στην Κύπρο «έχει τη δυνατότητα να επιδράσει αρνητικά τις διακοινοτικές επαφές και σχέσεις» και εκφράζει τη λύπη του για την πτώση στη διακίνηση προσώπων και στο εμπόριο αγαθών. .
«Καλώ και τους δύο ηγέτες να καταβάλουν προσπάθειες, με λόγια και έργα, στην κατεύθυνση της δημιουργίας υποβοηθητικού κλίματος για τη διεύρυνση και εμβάθυνση παρομοίων επαφών, συμπεριλαμβανομένης της ενθάρρυνσης του εμπορίου, όπου είναι δυνατόν, που είναι σημαντικό στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης».
Χαιρετίζει επίσης ως σημαντικό βήμα προς τα εμπρός την πρόσφατη δημιουργία δικοινοτικού ραδιοφωνικού σταθμού.
Τέλος ο γενικός γραμματέας υπογραμμίζει τη στενή συνεργασία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ με την αποστολή των καλών υπηρεσιών, ενώ επαναλαμβάνει πως σε ευθυγράμμιση με τα σχετικά ψηφίσματα του Σ.Α. και πλέον πρόσφατα το ψήφισμα 2089/2013, «η αποστολή θα παραμείνει εμπλεγμένη σε σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης σε σχέση με τη διευθέτηση.
Ο σχεδιασμός θα συνεχίσει να καθοδηγείται από τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις και τις απόψεις των πλευρών για τον πιθανό ρόλο των Ηνωμένων Εθνών».
Επαναλαμβάνει επίσης την ίδια αναφορά με προηγούμενες εκθέσεις για ανασκόπηση των επιχειρήσεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις επί του εδάφους και τις απόψεις των πλευρών και θα απευθυνθεί στο Σ.Α. με τις κατάλληλες εισηγήσεις, για περαιτέρω τροποποιήσεις στην εντολή της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, στα επίπεδα της δύναμης και στην έννοια των επιχειρήσεων, όσο σύντομα επιβάλλεται.
