Ιδεολόγος, πατριώτης, αγωνιστής. Ένας παγκόσμιος Έλληνας, που αγάπησε και συνέδεσε την ζωή και την δημιουργία του και με το πολύπαθο νησί της Κύπρου, το οποίο αγάπησε βαθιά, δημιουργώντας με αυτό και τους ανθρώπους του, δεσμούς ζωής.
Αμέτρητες συναυλίες στην Κύπρο και για την Κύπρο, πορείες για ειρήνη και δικαίωση της μεγαλονήσου. Υπογράφει την μουσική του άσματος Χρυσοπράσινο Φύλλο, σε στίχους του Λεωνίδα Μαλένη.
Δική του και η μουσική του Ύμνου της Εθνικής Φρουράς. «Το 1945 αρραβωνιάστηκα την Κύπρο» είχε πει, αναφερόμενος στην σύλληψή του επειδή συμμετείχε σε μια διαδήλωση στην Αθήνα για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Την δεκαετία του 1960, ταξιδεύει πολλές φορές στο νησί, για εκδηλώσεις, πορείες ειρήνης και συναυλίες. Μάλιστα στην Κύπρο και μέσω του ραδιοφώνου του ΡΙΚ, μετά από επιθυμία του ιδίου, ακούγεται για πρώτη φορά το 1964 το έργο του «ʼξιον Εστί».
Το Ιούλιο του 1975, ένα χρόνο μετά την τουρκική εισβολή, έρχεται ξανά στην Κύπρο, για μια συναυλία για τους πρόσφυγες και συγκλονίζει στην συνέντευξη που παραχώρησε στο ΡΙΚ και τον δημοσιογράφο Δημήτρη Ανδρέου.
Η πηγή προέλευσης του υλικού είναι το έργο Ψηφιακός Ηρόδοτος του Αρχείου του ΡΙΚ.
«Είναι για μένα μια δύσκολη ώρα, γιατί από την μια έχω μεγάλη χαρά που γυρίζω στο νησί σας, που πραγματικά σε όλα τα χρόνια της δικτατορίας ονειρευόμουν αυτή τη στιγμή. Ομως από την άλλη μεριά, είναι η πίκρα μου πολύ μεγάλη, γιατί έρχομαι κάτω από αυτές τις συνθήκες και ακόμα γιατί ξέρω πολύ καλά ότι την ελευθερία που κερδίσαμε στην Ελλάδα μετά τα 7 χρόνια δικτατορίας, την πληρώσατε εσείς τόσο πολύ ακριβά», είχε δηλώσει ο μουσικοσυνθέτης.
Ο Μίκης Θεοδωράκης αγαπήθηκε πολύ από τους Κυπρίους. Τα στάδια των συναυλιών του πάντα κατάμεστα. Η μουσική του θέριευε την φλόγα του αγώνα για λευτεριά και δικαίωση.
Οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί στην Κύπρο τον τίμησαν με δεκάδες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων και την ανώτερη τιμή που απονέμεται από την Δημοκρατία, τον μεγαλόσταυρο του τάγματος Μακαρίου του Γ΄.
«Ομολογώ ότι νιώθω βαθιά συγκίνηση που ξαναβρίσκομαι στο Προεδρικό Μέγαρο, που πέρασα για πρώτη φορά το κατώφλι του πριν 41 ολόκληρα χρόνια για να συναντήσω τον Αρχιεπίσκοπο και Πρόεδρο Μακάριο», είχε πει ο Μίκης Θεοδωράκης.
«Σήμερα χάσαμε τον οικουμενικό Μίκη Θεοδωράκη. Τον Μίκη της αντίστασης, τον συνθέτη που εμπνέει τα όνειρα και τους υψηλούς στόχους. Η απώλεια είναι τεράστια για τον ελληνικό πολιτισμό. Το έργο του σπουδαίο και αχανές θα παραμένει πάντοτε θεμέλιο πορείας των λαών προς τα εμπρός», ανέφερε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Την ίδια ώρα, ο Υπουργός Παιδείας, Πρόδρομος Προδρόμου, είπε στον ΑΝΤ1 ότι «φεύγει μια από τις μεγαλύτερες μορφές του σύγχρονου ελληνισμού. Όχι μόνο του πολιτισμού, αλλά γενικότερα. Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει πραγματικά χαράξει και χαρακτηρίσει την σύγχρονη πορεία του ελληνισμού και της Κύπρου. Ήταν ιδιαίτερα συνδεδεμένος με τον κυπριακό ελληνισμό».
Ιδιαίτερους δεσμούς ανέπτυξε ο Μίκης Θεοδωράκης με όλα τα αριστερά κινήματα της Κύπρου, κυρίως όμως με το ΑΚΕΛ.
«Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι μέρος της ιστορίας του ΑΚΕΛ και του Λαϊκού Κινήματος της Κύπρου. Αιωνία σου η μνήμη, αγαπημένε μας Μίκη. Τα τραγούδια σου, η πνευματική σου κληρονομιά και οι αγώνες σου θα μας συντροφεύουν για πάντα», σημείωσε σε ανακοίνωση του το κόμμα.
Ένας λαμπερός, παθιασμένος άνθρωπος, διεθνώς αναγνωρισμένος που παρέμενε ταπεινός και απλός. Που αγαπούσε την φύση, τη γη, το σύμπαν. Έτσι τον περιγράφουν καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν μαζί του.
«Έφυγε αλλά θα είναι πάντα παρών, στην αιωνιότητα γιατί ήταν ένας Έλληνας παγκόσμιος, τον αγκάλιασε όλος ο πλανήτης. Γνήσιος Έλληνας, άνθρωπος, καθαρός, έντιμος, λεβέντης. Μας συνέδεε μια φιλία, με τίμησε με την φιλία του και την εμπιστοσύνη του. θεωρώ τον εαυτό μου ευλογημένο, που τον άκουσα, που του μιλούσα», είπε η ηθοποιός, Δέσποινα Μπεμπεδέλη.
«Σπουδαία πράγματα έχω να θυμάμαι από τον Μίκη. Σπουδαία πράγματα. Ήταν μια συνεχής έμπνευση ο διάλογος μαζί του. Αν θέλει πραγματικά ο κόσμος να τιμήσει την μνήμη του Μίκη μας, να γνωρίσει το έργο του εις βάθος. Το έργο του, η μουσική του δρα θεραπευτικά. Στη ψυχή μου έτσι δρούσε, πάντοτε. Το άφησε για εμάς», τόνισε η τραγουδίστρια, Αλεξία Βασιλείου.
Τον μουσικοσυνθέτη, τον γνήσιο πατριώτη, το σύμβολο αντίστασης, αγώνα και ειρήνης, αποχαιρέτησαν με ανακοινώσεις κόμματα και οργανώσεις.
