«Ο Πατέρας μου ήταν ένας από τους εννιά ήρωες της αγχόνης, του απελευθερωτικού αγώνα της Κύπρου του 1955- 1959. Ήταν μόλις 22χρονών και ήταν ο μόνος από τους ήρωες εκείνους, που ήταν παντρεμένος και είχε τρία παιδιά. Εγώ ήμουν μόλις 8 μηνών όταν τον συνέλαβαν οι εγγλέζοι και μέχρι τον θάνατο του έγινε ενός χρόνου», δήλωσε εμφανώς συγκινημένη.
Έβαλε την πατρίδα πάνω από την αγάπη για τα παιδιά του
«Ο πατέρας μου μας αγαπούσε, μας λάτρευε, περισσότερο όμως από εμάς αγαπούσε την πατρίδα του», σημείωσε στη συνέχεια.
Έπειτα, η κόρη του Ανδρέα Παναγίδη εξιστορεί ένα περιστατικό το οποίο εξελίχθηκε σε μια επίσκεψη της μητέρας της με τη θεία της στις κεντρικές φυλακές.
«Η μητέρα μου με τη θεία που πήγαν στις κεντρικές φυλακές να δουν τον πατέρα μου και τον βρήκαν αναψοκοκκινισμένο, θυμωμένο και η μάνα μου του είπε ‘’Ανδρέα μου γιατί είσαι έτσι, σε βασάνισαν πολλά;’’ και ο πατέρας μου της απάντησε ‘’ τα βάσανα που κάνουν στο κορμί μου τα αντέχω, τα βάσανα της ψυχής μου γιατί μου τα κάνουν;’’».
Εκείνη την ημέρα, σύμφωνα με την κόρη του, τον είχαν πάρει στο κελί που τους βασάνιζαν και εκεί ήταν ένας άγγλος αξιωματούχος, ένας βασανιστής και ο ανακριτής. Στο τραπέζι βρισκόταν μια τσάντα κλειστή.
Ο αξιωματούχος ρώτησε τον Ανδρέα Παναγίδη αν έχει περιουσία να αφήσει στα τρία παιδιά του με τον ίδιο να απαντά «ούτε γρόσι δεν έχω να τους αφήσω, το μόνο που έχω να τους αφήσω είναι το όνομα μου».
Τότε, ο άγγλος αξιωματούχος άνοιξε τη τσάντα που βρισκόταν στο τραπέζι και έκανε στον Ανδρέα Παναγίδη μια πρόταση, που αν τη δεχόταν θα του άλλαζε τη ζωή και θα εξασφάλιζε στην οικογένεια του μια πλουσιοπάροχη ζωή.
Του έταξαν χρήματα, σπίτι και δουλειά στο Λονδίνο, σπουδές στα παιδιά του και μια τσάντα γεμάτη αγγλικές λίρες. Το μόνο που ήθελαν ως αντάλλαγμα ήταν να ομολογήσει τρία ονόματα συναγωνιστών του, ένα για κάθε παιδί του.
Ο Ανδρέας Παναγίδης θύμωσε, χτύπησε το χέρι του στο τραπέζι που βρισκόταν η τσάντα και έπεσαν τα χρήματα που ήταν μέσα σε αυτήν στο πάτωμα. Τους είπε να μην βάζουν μπροστά τα μωρά του για να τον κάνουν προδότη της πατρίδας του, γιατί ούτε για το χατίρι των παιδιών του δεν μπορεί να προδώσει τον τόπο του και τους συναγωνιστές του.
«Χίλιες φορές Γιαννούλα μου τα παιδιά μας να ζήσουν αυτή τη δυστυχισμένη ζωή, αλλά να είναι περήφανοι για τον πατέρα τους παρά να έχουν ένα πατέρα προδότη», είπε στη γυναίκα του όταν πήγε να τον επισκεφθεί.
«Τόσο πολύ αγαπούσε την πατρίδα του, που την έβαλε πάνω από την αγάπη του για εμάς. Μας κάνει πολύ περήφανους», δήλωσε η κόρη του.
Η τελευταία του επιθυμία ήταν να δει τα παιδιά του..
Η κόρη του Ανδρέα Παναγίδη αναφέρει ότι τελευταία επιθυμία του πατέρα της, πριν βρεθεί μπροστά στην αγχόνη ήταν να δει, να αγκαλιάσει και να φιλήσει τα παιδιά του.
Έτσι, όταν τον ρώτησαν οι εγγλέζοι ποια είναι η τελευταία του επιθυμία ζήτησε να δει από κοντά τους δικούς του ανθρώπους. Του είπαν ότι πριν να βρεθεί στην αγχόνη θα του επέτρεπαν να δει τα παιδιά του, όμως δεν τήρησαν ποτέ την υπόσχεση τους.
«Η μητέρα μου ήταν βαριά άρρωστη, την έβγαλαν από το νοσοκομείο, μας πήραν οι παππούδες μας και οι θείοι μας και μαζί με τα ξαδέρφια μας, μας πήραν στις κεντρικές φυλακές», είπε.
Όταν έφτασαν εκεί μια αγγλίδα αξιωματικός πήρε την κόρη του Ανδρέα Παναγίδη από την αγκαλιά της μάνας της και διέταξε να αφήσουν μόνο τα παιδιά των θείων τους να περάσουν για να δουν τον ήρωα. Όταν η γυναίκα του μίλησε και είπε πως δεν είναι εκείνα τα παιδιά του η αγγλίδα απάντησε πως το γνώριζε αλλά ότι ο Ανδρέας Παναγίδης θα πεθάνει χωρίς να δει τα παιδιά του.
«Εγώ δεν περπατούσα ακόμα ούτε μιλούσα.. όταν με πήρε η αγγλίδα και με έβαλε κάτω από τη μασχάλη της η μάνα μου δεν άντεξε, με άρπαξε από τα χέρια της με έβαλε κάτω στο χώμα, την τράβηξε από τα μαλλιά και την ξυλοκόπησε», σημείωσε η κόρη του Ανδρέα Παναγίδη.
Τελικά, κατάφεραν να παν στο κελί των μελλοθάνατων, δεν τους επέτρεψαν όμως να αγκαλιάσουν ούτε να αγγίξουν τον Ανδρέα Παναγίδη, ο οποίος είδε την οικογένεια του μπροστά από ένα συρματόπλεγμα, που αν κανείς κοίταζε πολύ ώρα ζαλιζόταν.
«Ο παππούς μου έβγαλε το μαντίλι του και το σήκωσε ψηλά για να χορέψουν με τον πατέρα μου… Ακούμπησε την παλάμη του στο συρματόπλεγμα και στο ίδιο σημείο το ακούμπησε και ο πατέρας μου και άρχισαν να χορεύουν, ο πατέρας μου στο κελί και ο παππούς μου έξω στον διάδρομο. Ο αδερφός μου, που τότε ήταν μόλις τεσσάρων χρονών, άρχισε να χτυπά παλαμάκια και φώναζε όπα. Τότε ο πατέρας μου του είπε ‘’ χόρεψε Αρέστη μου για το μεγάλο ταξίδι που θα κάνει απόψε ο πατέρας σου».
Το ποίημα του πατέρα του και το τσιατιστό της μητέρας του
Όπως αναφέρει η κόρη του Ανδρέα Παναγίδη, πριν το τελευταίο αντίο, ο παππούς της είπε στον πατέρα της ένα ποίημα του Τυρταίου, «τι τιμή στο παλικάρι όταν πρώτος στη φωτιά σκοτωθεί για την πατρίδα με τη σπάθα στη δεξιά».
Η γιαγιά της και μητέρα του ήρωα, του είπε με τη σειρά της ένα τσιατιστό «ήθελα να ήμουν και εγώ νέα να πάω να πολεμήσω και έτσι αιώνια ζωή να κληρονομήσω».
Με αυτόν τον τρόπο αποχαιρέτησαν οι γονείς το παιδί τους, που ήξεραν ότι το βράδυ θα πέθαινε. Φεύγοντας έκλεψαν με λυγμούς, αλλά μπροστά του δεν κύλησε ούτε ένα δάκρυ.
Το μήνυμα της κόρης του Ανδρέα Παναγίδη
«Η ελευθερία είναι το πιο ιερό αγαθό του ανθρώπου και αυτό το αγαθό δεν χαρίζεται από κανέναν, δεν δίνεται ποτέ δωρεάν, κερδίζεται με πολύ αίμα, με πολλά δάκρια και με ιδρώτα. Να αγαπάτε την ελευθερία σας, να αγαπάτε την πατρίδα σας και αν η πατρίδα σας καλέσει κάποια στιγμή, μη διστάσετε να τρέξετε στο κάλεσμα της για να υπερασπίσετε την ελευθερία σας, γιατί αυτό είναι το πιο ιερό, το πιο υπέρτατο αγαθό. Εμείς τα τρία παιδιά του Ανδρέα Παναγίδη, που ζήσαμε μια δύσκολη ζωή είμαστε περήφανοι που ο πατέρας μας αγωνίστηκε και θυσιάστηκε για την ελευθερία του τόπου».
Ο Ανδρέας Παναγίδης είναι ένας από τους εννιά ήρωες που απαγχονίστηκε στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας στις 21 Σεπτεμβρίου 1956.
Γεννήθηκε στο χωριό Παλαιομέτοχο, της επαρχίας Λευκωσίας, στις 14 Νοεμβρίου 1934.
Απαγχονίστηκε στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας στις 21 Σεπτεμβρίου 1956.
