Το revenge porn αφορά τη διάδοση αρχείων, βίντεο ή φωτογραφιών, σεξουαλικού περιεχομένου, στα social media και το διαδίκτυο χωρίς τη συγκατάθεση του ατόμου που εμφανίζεται στις εν λόγω εικόνες.
Ο δράστης είναι συνήθως πρώην σύντροφος που αποκτά τα εν λόγω αρχεία κατά τη διάρκεια της σχέσης του με το άλλο πρόσωπο και αφού χωρίσει αποφασίζει να τα εκθέσει δημόσια με σκοπό να ταπεινώσει το θύμα και να το διασύρει στην κοινωνία, ως κάποιου είδους εκδίκηση για τον τερματισμό της σχέσης.
Σημειώνεται ότι τα εν λόγω περιστατικά δεν αφορούν πάντα πρώην συντρόφους αλλά αυτό συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις.
Τέτοιου είδους εικόνες αποστέλλονται διότι υπάρχει αρχικά η εμπιστοσύνη και τα θύματα θεωρούν ότι τα εν λόγω αρχεία θα μείνουν στο πρόσωπο, το οποίο τα αποστέλλουν.
Όπως μας εξήγησε ο Διευθυντής Υποδιεύθυνσης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, Ανδρέας Αναστασιάδης, η εκδικητική πορνογραφία χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο κατηγορίες. Στις περιπτώσεις που αφορούν ανήλικα πρόσωπα (κάτω των 18 ετών) και σε αυτές που σχετίζονται με ενήλικα άτομα (άνω των 18 ετών).
«Η διαφορά είναι πολύ σημαντική γιατί οι ανήλικοι εμπίπτουν στην παιδική πορνογραφία ή στην σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων στο διαδίκτυο όπου ο νόμος είναι πιο αυστηρός και οι ποινές μεγαλύτερες ενώ αν πρόκειται για ενήλικο πρόσωπο το θέμα αφορά πλέον τον Περί Επεξεργασίας Προσωπικών Δεδομένων νόμο, όπου οι ποινές είναι πιο χαμηλές και ο χειρισμός είναι διαφορετικός», δήλωσε ο κύριος Αναστασιάδης.
Συγκεκριμένα, οι ποινές που διώκουν τέτοια αδικήματα, σύμφωνα με τον αρμόδιο είναι:
Εάν πρόκειται για άτομα κάτω των 18, που εμπίπτουν στην παιδική πορνογραφία, 10 έτη μέχρι και ισόβια, για θύματα που είναι κάτω των 13 ετών.
Για τους ενήλικες είναι τρία χρόνια φυλάκιση, αφού εμπίπτει στον Περί Επεξεργασίας Προσωπικών Δεδομένων νόμο.
Στη συνέχεια, ο κύριος Αναστασιάδης ξεκαθάρισε ότι η Υποδιεύθυνση Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ασχολείται και διερευνά περιστατικά που αφορούν τη διάδοση τέτοιων αρχείων που αφορούν ανήλικα πρόσωπα ενώ για τους ενήλικες υπεύθυνα είναι τα Τμήματα Αρχηγείου Αστυνομίας ανά επαρχία.
Κατά τα λεγόμενα του, οι Αρχές χειρίζονται 40 περίπου περιστατικά παιδικής πορνογραφίας κάθε χρόνο και άλλα τόσα περιστατικά που αφορούν ενήλικες.
Αυτό που διαπιστώνει η Αστυνομία, σύμφωνα και με τα όσα ανέφερε ο κύριος Αναστασιάδης, είναι ότι τα θύματα τέτοιων περιστατικών φοβούνται να απευθυνθούν στις Αρχές, λόγω των κοινωνικών συνεπειών και την προβολή σε κατοπινό στάδιο.
«Ως εκ τούτου και εμείς με τη σειρά μας καλούμε τους πολίτες να αποτείνονται κοντά μας για ανάλογο χειρισμό τέτοιων περιστατικών. Στόχος μας είναι πάντα η προστασία του θύματος ενώ η εμπιστευτικότητα μας είναι δεδομένη», δήλωσε ο κύριος Αναστασιάδης ενώ στη συνέχεια πρόσθεσε ότι με το που το θύμα απευθυνθεί στις Αρχές θα ακολουθήσει μια προσπάθεια διαγραφής του εν λόγω περιεχομένου από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή από οποιανδήποτε άλλη σελίδα έχει αναρτηθεί, το συντομότερο δυνατό.
Στο σημείο αυτό, ανέφερε ότι η Κύπρος βρίσκεται σε σχετικά καλό δρόμο όσον αφορά τον χειρισμό τέτοιων περιστατικών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης ή ορισμένα κενά όσον αφορά τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών αφού πρόκειται για ένα σχετικά νέο φαινόμενο που έκανε την εμφάνιση πιο έντονα, τα τελευταία χρόνια.
Οι πολίτες, όπως υποστήριξε στη συνέχεια, και ειδικά οι γυναίκες, αφού τα περισσότερα περιστατικά αφορούν αυτές και σε λιγότερο βαθμό τους άνδρες, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι πρόκειται για κάτι πολύ σοβαρό.
«Είναι σαν να δίνεις το σώμα σου σε ψηφιακή μορφή σε κάποιο άλλο πρόσωπο, το οποίο με τη χρήση του διαδικτύου και των social media μπορεί να το κάνει ότι θέλει», σημείωσε και κάλεσε τους πολίτες να μην αποστέλλουν τέτοιου είδους υλικό σε κανέναν, ούτε στον/ στην σύντροφό τους, ούτε στους φίλους τους ή σε οποιονδήποτε άλλο πρόσωπο, ακόμα και αν πρόκειται για πρόσωπο της εμπιστοσύνης τους.
Κενό στη νομοθεσία που αφορά περιστατικά ενηλίκων
Σε δηλώσεις του στο ant1.com.cy, ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου Κύπρου, Χρίστος Κληρίδης, ξεκαθάρισε ότι η κατοχή και η χρήση οποιασδήποτε μορφής και για οποιονδήποτε λόγο, παιδικής πορνογραφίας αποτελεί ποινικό αδίκημα.
Όπως σημείωσε στη συνέχεια, αν ο στόχος με τον οποίο χρησιμοποιείται το εν λόγω περιεχόμενο αφορά εκβιασμό ή εκφοβισμό τότε εμπίπτει και σε άλλες πρόνοιες αφού και ο εκβιασμός θωρείται ποινικό αδίκημα.
«Υπάρχουν 3 πτυχές, η κατοχή, η χρήση του υλικού και η άλλη είναι ο στόχος με τον οποίο γίνεται και αν πρόκειται για εκβιασμό είναι άλλο αδίκημα κατά παράβαση των γενικών αρχών του ποινικού κώδικα», υπογράμμισε ο κύριος Κληρίδης.
Ο Δικηγόρος και Πρόεδρος της Επιτροπής Ποινικού Δικαίου του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου Κύπρου, Μιχάλης Πικής, ανέφερε με τη σειρά του ότι ως έχει σήμερα η νομοθεσία για το revenge porn, καλύπτει τα παιδιά κάτω των 18 ετών αλλά υπάρχει ένα κενό σε ότι έχει να κάνει με τις περιπτώσεις που αφορούν ενήλικα άτομα.
«Φαίνεται ότι υπάρχει ένα κενό και έντονη ανάγκη για εκσυγχρονισμό του κώδικα. Ένα κενό, το οποίο πρέπει να εκπληρωθεί άμεσα με νομοθετική ρύθμιση λόγω και της έξαρσης του φαινομένου», είπε χαρακτηριστικά ο κύριος Πικής.
Ο νόμος που αφορά αυτή τη στιγμή τα ενήλικα πρόσωπα περάστηκε για τον Γενικό Κανονισμό των προσωπικών δεδομένων, που εμπεριέχει κάποιες ποινές σε περίπτωση παραβίασης του. Ωστόσο, σύμφωνα με τα λεγόμενα του κύριου Πική είναι ένας πολύ γενικός κανονισμός ενώ τα τρία χρόνια που προβλέπει για ένα τέτοιο αδίκημα είναι «έκδηλα ανεπαρκής», όπως σημείωσε.
Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι λόγω της σοβαρότητας του αδικήματος, πρέπει να καλυφθεί με συγκεκριμένο νόμο.
«Δεν υπάρχει νομοθετική πρόνοια στην Κύπρο που να καλύπτει συγκεκριμένα την εκδικητική πορνογραφία για περιπτώσεις ενηλικών», είπε ο κύριος Πικής.
Ο φόβος, η απογοήτευση και ο κοινωνικός αποκλεισμός
Η πιο σημαντική ίσως πτυχή ενός τέτοιου περιστατικού αφορά τη ψυχολογική κατάσταση, στην οποία βρίσκεται το θύμα.
Σύμφωνα με τα όσα μας εξήγησε ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Συλλόγου Ψυχολόγων, Λούης Χατζηθωμάς, το θύμα βρίσκεται σε μια πολύ δύσκολη ψυχολογική κατάσταση ενώ καθοριστικό ρόλο στην ψυχολογία του διαδραματίζει και το κοινωνικό αντίκτυπο που έχει στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.
Όσον αφορά το γιατί το θύμα συνήθως αρνείται να απευθυνθεί στις Αρχές ο κύριος Χατζηθωμά, σημείωσε ότι «στις πλείστες των περιπτώσεων ο φόβος ή οι απειλές εκ μέρους του θύτη για περαιτέρω έκθεση του θύματος αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες για να μην καταγγείλει το θύμα το περιστατικό».
Οι γυναίκες αποτελούν σε μεγαλύτερο βαθμό αποδέκτες ψυχολογικής πίεσης από τους άνδρες
Ο ειδικός εξήγησε ότι σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει, κυρίως στις ΗΠΑ, οι γυναίκες αποτελούν θύματα εκδικητικής πορνογραφίας σε ποσοστό που αγγίζει το 90%.
Αυτό, όπως ανέφερε, μπορεί να οφείλεται σε μία σειρά από λόγους.
«Έρευνες έχουν καταδείξει οι γυναίκες αποτελούν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους άντρες, αποδέκτες ψυχολογικής πίεσης για αποστολή προς τους συντρόφους τους υλικού το οποίο μετέπειτα χρησιμοποιείται εναντίον τους για σκοπούς εκδίκησης», εξήγησε ο κύριος Χατζηθωμά.
Έπειτα, πρόσθεσε ότι ένας ακόμη λόγος είναι το γεγονός ότι οι γυναίκες τείνουν να συνδέονται συναισθηματικά ταχύτερα μέσα στις ερωτικές του σχέσεις επιδεικνύοντας εμπιστοσύνη ευκολότερα στους συντρόφους τους.
«Άλλοι παράγοντες θα μπορούσαν να είναι οι θεσμικές και κοινωνικές διαδικασίες χειραφέτησης της γυναίκας αλλά και οι εγκατεστημένες κοινωνικές αντιλήψεις που αφορούν την εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος», όπως πρόσθεσε στη συνέχεια.
Τι μπορεί να κάνει το θύμα για να ξεπεράσει ένα τέτοιο γεγονός;
Στη συνέχεια, πρόσθεσε ότι «ένα τέτοιο γεγονός κλονίζει το αίσθημα ασφάλειας του ατόμου. Το άτομο μπορεί να αισθάνεται συγκλονισμένο, είναι σε κατάσταση σοκ και σε αρκετές περιπτώσεις αποσυνδεδεμένο από την πραγματικότητα, παλεύοντας με την αίσθηση ότι έχει απολέσει ή έχει παραβιαστεί ένα σημαντικό μέρος της σωματικής και ψυχικής του ακεραιότητας».
Για να καταφέρει να παλέψει όλα αυτά τα αρνητικά συναισθήματα, το θύμα θα πρέπει να ανατρέξει σε τακτικές που χρησιμοποίησε στο παρελθόν για να αντιμετωπίσει το άγχος.
Θα πρέπει, σύμφωνα με τον ειδικό, να αναζητήσει την επαφή με έμπιστα άτομα, φίλους ή άτομα της οικογένειάς.
Ενώ σε περίπτωση που το άτομο παρουσιάσει συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους, αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών ή μετατραυματικής διαταραχής θα πρέπει άμεσα να αναζητήσει τη βοήθεια από κάποιον ειδικό έτσι ώστε να μπορέσει να αποκαταστήσει την προσωπική και κοινωνική λειτουργικότητα του το συντομότερο δυνατό.
Στην Κυπριακή κοινωνία τα ζητήματα εικόνας διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο
Ο κύριος Χατζηθωμά ανέφερε ότι στην Κύπρο, λόγω και του μεγέθους της αλλά και σε ένα μεγάλο βαθμό λόγω παγιωμένων αναχρονιστικών κοινωνικών αντιλήψεων και νορμών, τα ζητήματα εικόνας παίζουν ζωτικό ρόλο στην ομαλή κοινωνική ένταξη και λειτουργικότητα.
«Η εικόνα του θύματος καταρρακώνεται μέσα από τέτοια φαινόμενα και σε συνδυασμό με τα όσα έχω αναφέρει προηγουμένως καθίσταται εύκολο δυστυχώς το άτομο να εξαναγκαστεί στην κοινωνική απομόνωση, με ότι αυτό συνεπάγεται για την ψυχική του υγεία», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Η ζωή μας δεν είναι οι καλές και οι κακές στιγμές μας»
Αν έχεις βιώσει ένα τέτοιο περιστατικό και διαβάζεις αυτό εδώ το άρθρο τότε ο κύριος Χατζηθωμά έχει κάτι να σου πει:
«Να θυμίζεις στον εαυτό σου ότι θα περάσει και αυτό!! Η ζωή μας δεν είναι οι καλές ή οι κακές στιγμές και εμπειρίες μας. Πρέπει άμεσα να αναφέρεις το περιστατικό να μην αφήσεις τα αισθήματα του φόβου και της ντροπής να κυριαρχήσουν. Να αποταθείς άμεσα σε επαγγελματίες και ειδικούς όσον αφορά το νομικό αλλά κυρίως το ψυχολογικό σκέλος μιας τέτοιες εμπειρίας».
