Τον πόνο που άφησαν πίσω τους η ένταση που δημιουργήθηκε σε μεικτά χωριά μεταξύ Τ/κ και Ε/κ (1963 – 64), το πραξικόπημα και η εισβολή, μπορεί να αντικρίσει κανείς επισκεπτόμενος το χωριό Βρέτσια που βρίσκεται σε απόσταση 38 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Πάφου και σε υψόμετρο 590 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας.
Το χωριό που κάποτε κατά την πλειοψηφία του κατοικείτο από τουρκοκύπριους πλέον μοιάζει με ένα ερειπωμένο χωριό «φάντασμα».
Όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες που απαθανάτισε ο φωτογραφικός φακός του ant1.com. cy, το πανέμορφο χωριό που άλλοτε έσφυζε από ζωή (498 κάτοικοι το 1973) τα τελευταία χρόνια δεν κατοικείται από κανένα και το μόνο που μπορεί να αντικρίσει κανείς είναι μπάζα, μισό – γκρεμισμένες οικίες και σκουπίδια.
Συγκεκριμένα, ο πληθυσμός των Βρετσιών έως το 1974 αποτελείτο από Τουρκοκύπριους, ενώ οι Ελληνοκύπριοι ήταν ελάχιστοι.
Αξίζει αν αναφερθεί, πως κατά τις δικοινοτικές ταραχές της περιόδου 1963-1964, η αυξανόμενη ένταση κοντά στο γειτονικό χωριό της Γαλαταριάς, οδήγησε τους Τουρκοκύπριους κατοίκους να μεταφερθούν στις κοινότητες Άγιος Ιωάννης, Βρέτσια και Φάλια.
Το «τελειωτικό κτύπημα» ήταν η τουρκική εισβολή, αφού λόγω των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων πολλοί κάτοικοι των Βρετσιών διέφυγαν διαμέσου των βουνών στις κατεχόμενες περιοχές, κατά το διάστημα της κατάπαυσης του πυρός τον Αύγουστο του 1974.
Σε ό,τι αφορά αυτούς που παρέμειναν στα Βρέτσια, η πλειοψηφία μετακινήθηκε στα κατεχόμενα τον Σεπτέμβριο του 1975 υπό την συνοδεία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, ενώ με την πάροδο των χρόνων εγκατέλειψαν το χωριό και οι τελευταίοι κάτοικοι.
Αξίζει να αναφερθεί πως πλέον τα Βρέτσια επισκέπτονται αρκετοί εκδρομείς για να απολαύσουν τις φυσικές ομορφιές, με επίκεντρο το γεφύρι του Ρουδιά. Μια κοινότητα που κρύβει αρκετό πόνο, όπως και πολλά άλλα χωριά του πληγωμένου μας νησιού.
