Στην εναρκτήρια δήλωση ενώπιον του Κακουργιοδικείου, ο γενικός εισαγγελέας Πέτρος Κληρίδης υποστηρίζει οι έξι κατηγορούμενοι φέρουν ο κάθε ένας ξεχωριστά ποινική ευθύνη για το θάνατο των 13 θυμάτων της φονικής έκρηξης στο Μαρί.
Αναφέρθηκε χρονολογικά στο ιστορικό της υπόθεσης .
Συγκεκριμένα για τον τέως υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Κυπριανού, ο Γενικός Εισαγγελέας ανέφερε ότι, η Κατηγορούσα Αρχή θα καταδείξει πως η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ουσιαστικά εμποδίστηκε με ενέργειες ή οδηγίες του να εξετάσει το κατασχεθέν φορτίο.
Σε ότι αφορά το δεύτερο κατηγορούμενο τέως υπουργό Άμυνας Κώστα Παπακώστα, ο κύριος Κληρίδης ανέφερε ότι «αν και εξέφρασε φόβους για την επικινδυνότητα του φορτίου και τη δυσαρέσκειά του για τη συνεχή επιφόρτιση του Υπουργείου του με την ευθύνη φύλαξης του, εντούτοις δεν λαμβάνει οποιαδήποτε μέτρα για εξουδετέρωση του υπαρκτού κινδύνου έκρηξης».
Ο τρίτος κατηγορούμενος, Σάββας Αργυρού, τέως Υπαρχηγός της Εθνικής Φρουράς, από το 2009 είχε διαχρονικά ενεργό συμμετοχή σε θέματα που αφορούσαν το φορτίο. Πληροφορήθηκε για την ανάγκη λήψης αμέσως μέτρων, πλην όμως όπως αναφέρεται στη δήλωση του Γενικού Εισαγγελέα
Ο τέταρτος κατηγορούμενος Ανδρέας Νικολάου, ως Διευθυντής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ανέφερε ο γενικός εισαγγελέας, ενημερώθηκε ότι διαπιστώθηκε πρόβλημα σε ένα εμπορευματοκιβώτιο και επίσης γνώριζε, ή όφειλε να γνωρίζει, ότι υπήρχε ενδεχόμενο να κληθούν τα μέλη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας να ανταποκριθούν σε επεισόδιο στη ναυτική Βάση και όφειλε να τα ενημερώσει κατάλληλα. Αντιθέτως, σύμφωνα με το Γενικό Εισαγγελέα «παρέλειψε να πράξει τούτο, με αποτέλεσμα, όταν κλήθηκαν τα μέλη της ΕΜΑΚ να μην γνωρίζουν για τους κινδύνους και να μην έχουν συγκεκριμένο σχέδιο δράσης».
Ο τελών σε διαθεσιμότητα, υποδιευθυντής της Πυροσβεστικής Πάμπος Χαραλάμπους και ο τέως Διοικητής της ΕΜΑΚ, Ανδρέας Λοιζίδης παρόλο που είχαν ενεργό συμμετοχή στο όλο θέμα παρέλειψαν να ενημερώσουν τα μέλη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και της ΕΜΑΚ για τον όγκο, το περιεχόμενο και την επικινδυνότητα του φορτίου,.
Ακόμα και όταν στις 11 Ιουλίου, ενημερώθηκαν για τη φωτιά, ωστόσο ανέφερε ο Γενικός Εισαγγελέας κανείς από τους δύο δεν έδωσε έγκαιρα οδηγίες για την απομάκρυνση όλων των προσώπων από χώρο των εμπορευματοκιβωτίων».
Ο Γενικός Εισαγγελέας διευκρίνισε στο δικαστήριο ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη ο σκοπός για να γίνουν παραδεκτά γεγονότα ωστόσο όπως ανέφερε σημειώθηκε πρόοδος. Τόσο ο ίδιος όσο και οι συνήγοροι υπεράσπισης δεσμεύτηκαν μέχρι τις 10 Σεπτεμβρίου που έχει οριστεί η επόμενη δικάσιμος να γίνουν οι τροποποιήσεις που χρειάζονται έτσι ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου.
Τη διαδικασία παρακολούθησαν δεκάδες συγγενείς των θυμάτων κρατώντας τις φωτογραφίες των αγαπημένων τους προσώπων καθώς και συγγενείς των κατηγορουμένων.
Τα αστυνομικά μέτρα στο Δικαστικό Μέγαρο Λάρνακας, όπου διεξήχθη η διαδικασία ήταν δρακόντεια.
Πρώτος κατηγορούμενος ο Μάρκος
Με εκτενείς αναφορές στον τέως Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Κυπριανού ο Γενικός εισαγγελέας προσδιόρισε το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί κατά τη διάρκεια της δίκης για την τραγωδία στο Μαρί
Ο Γενικός Εισαγγελέας στην πρώτη ακρόαση της δίκης σκιαγράφησε τα συμπεράσματα του τόσο για τα γεγονότα της υπόθεσης όσο και για τις ευθύνες που ο ίδιος θα επιχείρήσει να αποδείξει ενώπιον του δικαστηρίου
Οι διαπιστώσεις για το Ιστορικό
Ο κύριος Κληρίδης στην παρουσίαση της υπόθεσης εναντίον των κατηγορουμένων προβαίνει σε διαπιστώσεις για το Ιστορικό της υπόθεσης που αρχίζει το Μάρτιο του 2009,
όταν τα 98 εμπορευματοκιβώτια, τα περισσότερα από τα οποία περιείχαν εκρηκτική ύλη, πυρίτιδα, τοποθετήθηκαν σε υπαίθρια στοιβάδα σε συγκεκριμένο σημείο που ετοιμάστηκε για το σκοπό αυτό στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί
Διαπιστώνει επίσς ότι η πυρίτιδα κατασχέθηκα από την Κυπριακή Δημοκρατία στη βάση των Ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Διαπιστώνεται επίσης ότι τα εμπορευματοκιβώτια παρέμειναν τοποθετημένα στη Ν.Β. μέχρι τις 11 Ιουλίου 2011, όταν εξερράγησαν, με αποτέλεσμα το θάνατο 13 προσώπων και την πρόκληση μεγάλων υλικών ζημιών
Τα αίτια της έκρηξης
Η ανάφλεξη της πυρίτιδας λόγω θερμοκρασίας.
Η φονική έκρηξη οφειλόταν σε ανάφλεξη των πυρίτιδων, λόγω των ψηλών θερμοκρασιών που είχαν αναπτυχθεί στο χώρο φύλαξής τους, δηλαδή στα εμπορευματοκιβώτια, όπως με λεπτομέρεια θα επεξηγηθεί με τη μαρτυρία που θα παρουσιαστεί στο Δικαστήριό σας.
Οι κατηγορούμενοι ενώπιόν σας φέρουν ο κάθε ένας ξεχωριστά ποινική ευθύνη για το θάνατο των 13 αυτών προσώπων, αφού με δικές τους παραλείψεις ή συμπεριφορές, όπως θα καταδειχθεί μέσα από τη μαρτυρία, δεν απέτρεψαν την αυτανάφλεξη και έκρηξη των πυρίτιδων και/ή το θάνατο των 13 αυτών ανθρώπων, αν και γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν για τον κίνδυνο έκρηξης.
Οι ανησυχίες διαφαίνονταν από το Μάιο του 2009
Από το Μάιο του 2009 άρχισαν να διαφαίνονται ανησυχίες για την υπαίθρια τοποθέτηση της στοιβάδας των εμπορευματοκιβωτίων στο χώρο της Ν.Β. Με διάφορες επιστολές που το ΓΕΕΦ απέστειλε, και οι οποίες θα παρουσιαστούν ως μέρος της μαρτυρίας, τόνιζε, μεταξύ άλλων, τους κινδύνους αλλοίωσης της πυρίτιδας εντός των εμπορευματοκιβωτίων, λόγω της παρατεταμένης υπαίθριας παραμονής τους, και ζητούσε να ληφθεί τελική απόφαση για το θέμα.
Η υπόθεση εμπεριείχε σοβαρές πολιτικές πτυχές
Παρά την ετοιμότητα για εκποίηση ή καταστροφή του κατασχεθέντος υλικού, γεγονός που διαφαίνεται από το μαρτυρικό υλικό που θα παρουσιαστεί, τον Αύγουστο του 2009 ο πρώτος κατηγορούμενος έδωσε οδηγίες για σύγκληση σύσκεψης, επειδή το θέμα του κατασχεθέντος φορτίου εμπεριείχε σοβαρές πολιτικές πτυχές.
Το υπουργείο Αμυνας επισήμανε τον κίνδυνο
Το Υπουργείο Εξωτερικών αποφάσισε «καμία αλλαγή»
Η σύσκεψη του Αυγούστου 2009 οδήγησε σε παράταση της λήψης τελικής απόφασης για την τύχη του φορτίου, με αποτέλεσμα το ΥΠΑΜ να επανέλθει το Νοέμβριο του 2009, το Δεκέμβριο του 2009, τον Ιούνιο του 2010 και το Δεκέμβριο του 2010, επισημαίνοντας τους κινδύνους από την υπαίθρια εναπόθεση του φορτίου και ζητώντας τη λήψη τελικής απόφασης.
Οι απαντήσεις του πρώτου κατηγορούμενου, μέσω του Γενικού Διευθυντή του ΥΠΕΞ, ήταν σαφείς: Δεν δικαιολογείτο καμιά αλλαγή στον τρόπο χειρισμού του θέματος, αφού οι λόγοι που οδήγησαν στην παράταση λήψης τελικής απόφασης τουν Αύγουστο του 2009 εξακολουθούσαν να υπάρχουν.
Το φορτίο τελικά με τα εκρηκτικά παρέμεινε μέσα στα εμπορευματοκιβώτια, τοποθετημένο υπαίθρια στη Ν.Β., εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες και στις ψηλές θερμοκρασίες που επικρατούσαν κατά καιρούς μέχρι που εξερράγη, με ολέθριες συνέπειες.
Το Υπουργείο Άμυνας «οχλούσε» το Υπουργείο Εξωτερικών αλλά δεν λήφθηκε απόφαση..
Με τη μαρτυρία που η Κατηγορούσα Αρχή θα παρουσιάσει στο Δικαστήριο θα καταδείξει ότι σε κανένα αποτέλεσμα δεν οδήγησε ούτε και η σαφής τοποθέτηση του ΓΕΕΦ, για τη δυνατότητα καταστροφής της πυρίτιδας από τον ΟΑΣΕ ή την Εθνική Φρουρά. Δυνατότητα που τέθηκε στο δεύτερο κατηγορούμενο το 2010. Ούτε λήφθηκε, ούτε προωθήθηκε οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.
Ο καιρός περνούσε, το ΓΕΕΦ οχλούσε το Υπουργείο Άμυνας και το τελευταίο με τη σειρά του οχλούσε το ΥΠΕΞ, χωρίς να λαμβάνεται οποιαδήποτε απόφαση για την καταστροφή ή την εκποίηση της πυρίτιδας.
Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων των Η.Ε. ουσιαστικά εμποδίστηκε με ενέργειες ή οδηγίες του πρώτου κατηγορούμενου να εξετάσει το κατασχεθέν φορτίο.
Το ΥΠΕΞ, με την όλη στάση του απέφυγε να προτείνει συγκεκριμένη ημερομηνία για πραγματοποίηση της επίσκεψης της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων του Σ.Α. του ΟΗΕ.
Στις 28.1.11 ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Κύπρου στα Η.Ε. ενημέρωσε με επιστολή του το ΥΠΕΞ για την πρόθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων του Σ.Α. του ΟΗΕ να επισκεφθεί την Κύπρο για εφαρμογή των κυρώσεων σε σχέση με το κατασχεθέν φορτίο. Ο πρώτος κατηγορούμενος έδωσε οδηγίες στο Μόνιμο Αντιπρόσωπο να γίνει μεν αποδεκτή η αιτούμενη επίσκεψη της Επιτροπής, αλλά να πραγματοποιηθεί όσο πιο αργά ήταν δυνατό. Παρόλη τη διάθεση της Επιτροπής και την πρόθεσή της να αποδεχθεί να γίνει η επίσκεψη σε μεταγενέστερο στάδιο, το ΥΠΕΞ, με γνώση του πρώτου κατηγορούμενου, με την όλη στάση του απέφυγε να προτείνει συγκεκριμένη ημερομηνία για πραγματοποίηση της επίσκεψης της Επιτροπής και δεν ανταποκρίθηκε στην παράκληση της Επιτροπής για παροχή στοιχείων σε σχέση με το φορτίο, μεταξύ των οποίων και τις χημικές αναλύσεις που ενδεχομένως να είχαν γίνει.
Η Κατηγορούσα Αρχή θα καταδείξει πως η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων των Η.Ε. ουσιαστικά εμποδίστηκε με ενέργειες ή οδηγίες του πρώτου κατηγορούμενου να εξετάσει το κατασχεθέν φορτίο.
Μετά την όχληση του ΥΠΑΜ το Δεκέμβριο του 2010, ο πρώτος κατηγορούμενος αποφάσισε τη σύγκληση σύσκεψης, η οποία τελικά πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Άμυνας στις 7.2.11. Στη σύσκεψη συμμετείχαν, ανάμεσα σε άλλους, οι κατηγορούμενοι 1 και 2. Κατά τη σύσκεψη υποδείχθηκε πως, λόγω της παρατεταμένης υπαίθριας τοποθέτησης των εμπορευματοκιβωτίων και των καιρικών συνθηκών, υπήρχε κίνδυνος αλλοίωσης του μίγματος της πυρίτιδας, με αποτέλεσμα την ανάφλεξη ή και την έκρηξή τους. Παρά την ανησυχία που επιδείχθηκε, η σύσκεψη έληξε με απόφαση πραγματοποίησης δειγματοληψιών της πυρίτιδας και τη διενέργεια χημικών αναλύσεων, ώστε να εξεταστεί η κατάστασή της, όπως και έρευνας για την αξία του φορτίου σε περίπτωση εκποίησής του.
Οι ευθύνες από την ώρα της πρώτης έκρηξης και μετά.
Οι εισηγήσεις ουδέποτε υλοποιήθηκαν
Στις 4 Ιουλίου 2011, διαπιστώθηκε από αξιωματικούς της Ν.Β. ότι ένα από τα 98 εμπορευματοκιβώτια που βρισκόταν στην πάνω γωνία της στοιβάδας ήταν διογκωμένο και το ίδιο βράδυ ενημερώθηκε, μεταξύ άλλων, ο Αρχηγός ΓΕΕΦ και ο τρίτος κατηγορούμενος.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία που θα παρουσιαστεί, το πρωί της επόμενης ημέρας, δηλαδή της 5ης Ιουλίου 2011, επισημαίνεται με τον πιο παραστατικό τρόπο στον τρίτο κατηγορούμενο ο άμεσος κίνδυνος και η σοβαρότητα της κατάστασης. Ενημερώνεται επίσης ο Αρχηγός ΓΕΕΦ και στις 12 το μεσημέρι της ίδιας ημέρας γίνεται σύσκεψη στο γραφείο του δεύτερου κατηγορούμενου.
Στη διάρκεια της σύσκεψης, αφού η επικινδυνότητα της όλης κατάστασης ήταν πλέον εμφανής, συζητείται, σε κλίμα έντασης και ανησυχίας, το θέμα του διογκωμένου εμπορευματοκιβωτίου και, σύμφωνα με τη μαρτυρία, απαιτείται από ένα των παρισταμένων λήψη οριστικής απόφασης για το θέμα. Ο δεύτερος κατηγορούμενος αποφασίζει τη συγκρότηση ομάδας για να προβεί σε επιτόπια επιθεώρηση του φορτίου και να ετοιμάσει έκθεση, μέχρι την επόμενη ημέρα, με τα ευρήματα και τις εισηγήσεις της, για τη λήψη άμεσων μέτρων. Στην ομάδα αποφασίζεται και η συμμετοχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ενημερώνεται την ίδια ημέρα, δηλαδή στις 5.7.11, ο τέταρτος κατηγορούμενος, Διευθυντής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, αλλά και ο πέμπτος κατηγορούμενος.
Το πρωί της 6ης Ιουλίου 2011, η συσταθείσα ομάδα μεταβαίνει στη Ν.Β. και σε αυτήν μετέχουν και οι κατηγορούμενοι 5 και 6, δηλαδή ο Βοηθός Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ο Διοικητής της ΕΜΑΚ. Όλοι οι παρευρισκόμενοι ενημερώνονται για το ιστορικό και το περιεχόμενο του φορτίου και πραγματοποιούν επιτόπια επιθεώρηση.
Στη σύσκεψη που ακολουθεί στη Ν.Β. το θέμα συζητείται εκτενέστερα, ανταλλάσσονται απόψεις και εισηγήσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης και διαπιστώνεται ομόφωνα ότι η διόγκωση του εμπορευματοκιβωτίου οφείλεται σε έκρηξη εντός του. Καταλήγουν, μεταξύ άλλων, σε συγκεκριμένες εισηγήσεις. Αμέσως μετά τη λήξη της συνεδρίασης της ομάδας, ενημερώνεται ο δεύτερος κατηγορούμενος για την επιτόπια επιθεώρηση και για τις διαπιστώσεις και εισηγήσεις της ομάδας.
Οι κατηγορούμενοι 5 και 6, μετά τη λήξη της συνεδρίασης της ομάδας, επιστρέφουν στην ΕΜΑΚ Κοφίνου, χωρίς να καταγράψουν οτιδήποτε σε σχέση με την επίσκεψή τους στη Ν.Β.
Ο κατηγορούμενος 4, Διευθυντής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ενημερώνεται στις 7.7.11 από τον κατηγορούμενο 5 για την επιθεώρηση που έγινε από την ομάδα και ζητεί από αυτόν να ετοιμάσει ενημερωτικό σημείωμα, το οποίο όμως τελικά ετοιμάζεται μετά τη φονική έκρηξη.
Την ίδια ημέρα, δηλαδή στις 7.7.11 ολοκληρώνεται η σύνταξη της έκθεσης και παραδίδεται στην Αρχηγό ΓΕΕΦ. Σημειώνεται ότι ο τρίτος κατηγορούμενος είχε ήδη ενημερωθεί από την προηγούμενη ημέρα προφορικά για το περιεχόμενο της έκθεσης. Οι εισηγήσεις της ομάδας ουδέποτε υλοποιήθηκαν.
Στις 8.7.11 ο τέταρτος κατηγορούμενος, Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, αναχωρεί στο εξωτερικό με άδεια και τον αναπληρώνει στα καθήκοντά του ο πέμπτος κατηγορούμενος, δηλαδή ο Βοηθός Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 11ης Ιουλίου 2011 γίνονται αντιληπτές σπίθες φωτιάς από το χώρο των εμπορευματοκιβωτίων και ενημερώνεται ο Διοικητής Ναυτικού, μ. Ιωαννίδης, και η ηγεσία της Εθνικής Φρουράς.
Αμέσως με τη διαπίστωση της φωτιάς, ενημερώνεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία και δύο πυροσβεστικά οχήματα με 6 μέλη της ΕΜΑΚ καταφθάνουν στη Ναυτική Βάση. Ενημερώνεται η ηγεσία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, δηλαδή ο 5ος κατηγορούμενος ως Αναπληρωτής Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, και ο 6ος κατηγορούμενος ως Διοικητής της ΕΜΑΚ, οι οποίοι και έχουν μετέπειτα τηλεφωνικές συνδιαλέξεις με το Λοχία Παπαδόπουλο, όταν ο τελευταίος φτάνει στη Ναυτική Βάση.
Η φωτιά επεκτείνεται, με αποτέλεσμα να καλύψει το σύνολο των εμπορευματοκιβωτίων, ακούγονται συνεχώς εκρήξεις, στον ουρανό φαίνονται λάμψεις. Τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία και λεπτομερής περιγραφή θα γίνει με την προσαγωγή της σχετικής μαρτυρίας.
Κατά η ώρα 5:48 περίπου, γίνεται μεγάλη έκρηξη στο χώρο των εμπορευματοκιβωτίων, η οποία έχει ως συνέπειες το θάνατο 13 ανθρώπων, τον τραυματισμό άλλων 68, καθώς και την πρόκληση ανυπολόγιστων καταστροφών στον Ηλεκτροπαραγωγικό Σταθμό της ΑΗΚ, όπως επίσης και στην ίδια τη Ναυτική Βάση, αλλά και σε οικίες υποστατικά και οχήματα στη γύρω περιοχή.
Στη δίκη παρευρέθηκε ο Μάριος Αδάμου και μετέφερε όλες τις λεπτομέρειες:
ΚΛΙΚ στον πιο κάτω σύνδεσμο, για να διαβάστε αυτούσια την εναρκτήρια δήλωση του Γενικού Εισαγγελέα:
