Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ένα και πλέον μήνα μετά την κάθοδο του «Fatih» δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα κατά πόσο το τουρκικό γεωτρύπανο έχει αρχίσει εργασίες γεώτρησης. Οι πληροφορίες που φτάνουν στη Λευκωσία, από φίλες χώρες και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή είναι πλέον συγκεχυμένες . υπενθυμίζεται όπως μέχρι και την περασμένη βδομάδα οι ενδείξεις ήταν ότι οι εργασίες γεώτρησης δε είχαν αρχίσει. Κάτι που εν μέρει αποδιδόταν τόσο στην τεχνική ανεπάρκεια του τουρκικού γεωτρύπανου, όσο και στα προβλήματα στελέχωσης του πληρώματος.
Kαθαρά εντός κυπριακής ΑΟΖ
Όπως φαίνεται στο χάρτη το σημείο γεώτρησης του “Fatih” βρίσκεται ξεκάθαρα και πέραν πάσης αμφισβήτησης εντός της κυπριακής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Βρίσκεται 36 ΝΜ από τις ακτές της Κύπρου και 30 ΝΜ από την μέση γραμμή μεταξύ των ακτών της Τουρκίας και της Κύπρου, και το κυριότερο 83 ΝΜ από τις τουρκικές ακτές.
Η δε εκτίμηση που εκφράζεται από το Υπουργείο Εξωτερικών, παραμένει ότι το σημείο γεώτρησης επιλέχθηκε κυρίως για πολιτικούς λόγους, έστω και αν βρίσκεται σε περιοχή που κατ επανάληψη ερεύνησε το Μπαρμπαρός.
Αναμένεται κορύφωση προκλήσεων
Οι ίδιοι διπλωματικοί κύκλοι θεωρούν βέβαιο ότι η Τουρκία θα κορυφώσει τις προκλήσεις της με την αποστολή και δεύτερου γεωτρύπανου στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς όπως μας ειπώθηκε, σχεδόν πάντα κάνει πράξεις τις απειλές. Σε τέτοια περίπτωση θα επιλεγεί προφανώς μία από τις περιοχές που ερεύνησε το Μπαρμπαρός (πράσινη σκίαση). Πιθανών αυτή που βρίσκεται νοτίως της χερσονήσου της Καρπασίας, αφού επιπρόσθετα δεν έχει ακόμη αδιοδοτηθεί.
Η Ευρωπαική διάσταση των προκλήσεων Οι τουρκικές ενέργειες και διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως επισημαίνεται από το ΥΠΕΞ, δεν παραβιάζουν μόνο τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά ταυτόχρονα, διακόπτουν τη συνέχεια των θαλάσσιων υδάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εκτίνονται από τη Σκανδιναβία.
Συνεπώς οι τουρκικές διεκδικήσεις και δραστηριότητες παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου για την εξερεύνηση και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας της σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο αλλά και Την Σύμβαση για το δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) η οποία έχει καταστεί και εθιμικό δίκαιο.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις
Στους χάρτες που παρουσιάστηκαν αποτυπώνεται επίσης το εύρος, αλλά και το αίολο, των τουρκικών διεκδικήσεων. Σύμφωνα με την τουρκική θεώρηση των πραγμάτων, η Κ.Δ και κατά συνέπεια ε/κ και τ/κ, θα χάσει το 69 % της ΑΟΖ που με βάση το Διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας (με βάση την μέση γραμμή) της αναλογεί.
Συνεπώς εύκολα αποδεικνύεται ότι η τουρκική γεώτρηση δεν γίνεται προς όφελος των Τουρκοκυπρίων, όπως ισχυρίζεται η ʼγκυρα. Όπως μάλιστα υποδείχθηκε, σε περίπτωση λύσης του κυπριακού, η εν λόγω παράνομη συμφωνία μεταξύ της «ΤΡΑΟ» και του ψευδοκράτους δύναται αν ενσωματωθεί στη λύση ( βλ. Σχέδιο Ανάν) να στερήσει οφέλη, πόρους αλλά και ζωτικό χώρο από την επανενωμένη Κύπρο.
Η αντίδραση της Λευκωσίας
Στις 4 Μαΐου, την μέρα άφιξης του «Πορθητή» η Κυπριακή Δημοκρατία κατέθεσε στον ΓΓ του ΟΗΕ τις γεωγραφικές συντεταγμένες του βόρειου και βορειοδυτικού ορίου της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της, κάτι που αποτελεί τη μέση γραμμή μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας.
Πονούν τα εντάλματα
Έκτοτε κινείται ήδη με νομικά μέτρα εναντίον εταιρειών και φυσικών προσώπων που συνεργάζονται με την Τουρκική Ανώνυμη Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO) στην Κυπριακή υφαλοκρηπίδα /ΑΟΖ.
Βάσει της εθνικής νομοθεσίας, άμεση ή έμμεση συμμετοχή οποιασδήποτε εταιρείας χωρίς τη ρητή συναίνεση της κυβέρνηση της ΚΔ αποτελεί σοβαρό ποινικό αδίκημα, με ποινές άνω του 1 εκατ. ευρώ και/ή 5 χρόνια φυλάκιση.
Διπλωματικές πηγές, εκτιμούν πως τα εντάλματα σύλληψης, άρχισαν να αποδίδουν. Ναι μεν δεν έλυσαν το πρόβλημα αλλά «πονούν» την Τουρκία, η οποία ωστόσο τους τελευταίους μήνες επιδεικνύει μία αξιοπρόσεκτη προσαρμοστικότητα.
Πολιτικά μέτρα
Σε σχέση με πολιτικά μέτρα κατά της Τουρκίας από πλευράς της ΕΕ, ο πρόεδρος Αναστασιάδης θα εκστρατεύσει στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, έχοντας ως στόχο να πετύχει το μάξιμουμ. Το κλίμα είναι μεν ευνοϊκό, καθώς οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν υποσχεθεί ότι σταθούν αλληλέγγυοι, ωστόσο διπλωματικές πηγές δεν κρύβουν την ανησυχία τους για πολιτικά διλλήματα που πιθανών προταχθούν από τους γνωστούς κύκλους. Ότι δηλαδή μία τέτοια κίνηση από την ΕΕ παραμονές των επαναληπτικών δημοτικών εκλογών στην Κωνσταντινούπολη θα μπορούσε να λειτουργήσει ενισχυτικά για τον Ερντογάν.
Απάντηση στο Λονδίνο
Παρά το γεγονός ότι στην απαντητική επιστολή της Βρετανίδας Πρωθυπουργού Τερέζας Μέι δεν επαναλαμβάνεται ο όρος «Διαφιλονικούμενη περιοχή» που πλάσαρε ο Υπουργός Ευρώπης Αλαν Ντανκαν, το υπουργείο εξωτερικών, όπως έκανε και κατά την ενημέρωση των ξένων πρέσβεων, ξεκαθαρίζει πως τα Κυριαρχικά Δικαιώματα ενός κράτους δεν καταργούνται από ανακοινώσεις άλλου κράτους.
Για να υπάρξει γνήσια διαφορά απαιτείται το άλλο κράτος να παρουσιάσει εύλογη νομική διεκδίκηση στην υπό αμφισβήτηση περιοχή. Μη επαρκώς στοιχειοθετημένες διεκδικήσεις δεν μπορούν να στερήσουν από ένα παράκτιο κράτος τα δικαιώματά του σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ή να απαιτήσουν την εγκατάλειψη της άσκησης αυτών των δικαιωμάτων.
