Τελώντας τα αποκαλυπτήρια του αεροσκάφους-μνημείου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της πολιτείας και του κυπριακού ελληνισμού για τη θυσία των Ελλαδιτών αεροπόρων και καταδρομέων, κατά την ηρωική και συνάμα τραγική επιχείρηση ΝΙΚΗ:
"Συναισθανόμενοι πλήρως το όμαιμον, το ομόθρησκον, το ομόγλωσσον και το ομότροπον, οι Ελληνες καταδρομείς, πιστοί στα ιδανικά του Εθνους, επιβιβάστηκαν στα μεταγωγικά αεροπλάνα Νοράτλας, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα της πατρίδος για την προάσπιση των αξιών της Δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας, ως επίσης και της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου. Παρά το γεγονός ότι η μοιραία επιχείρηση πλήγηκε από σφάλμα από φίλια πυρά, με τραγικό απολογισμό 33 νεκρούς, επιτέλεσε στο ακέραιο την αποστολή της".
Εκφράζοντας, παράλληλα, την συγγνώμη της Πολιτείας για την ετεροχρονισμένη ανάληψη της αυτονόητης ευθύνης έναντι των 33 ηρώων και των συγγενών τους, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αναφέρθηκε και στις προσπάθειες του για τερματισμό της κατοχής και εξεύρεση λύσης που θα διασφαλίζει την εδαφική ακεραιότητα και την πλήρη κυριαρχία της Κύπρου.
"Μιας λύσης που θα σέβεται στο ακέραιο το Διεθνές Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, θα απαλλάσσει τον τόπο μας από στρατούς κατοχής και αναχρονιστικές εγγυήσεις υποτέλειας και θα εξασφαλίζει σε όλους τους νόμιμους κατοίκους συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας", τονισε.
Στον δικό του χαιρετισμό, ο Υπουργός Εθνικής Αμυνας της Ελλάδας, Πάνος Καμμένος, αφού καυτηρίασε την προσπάθεια κάποιων να θάψουν μαζί με το Νοράτλας 4 και την Ιστορία, εξήρε τον ηρωισμό των πεσόντων Ελλαδιτών, διαβεβαίωσε πως την σκυτάλη την έχουν παραλάβει σήμερα οι μαχητές του Αιγαίου.
"Θέλω να σας διαβεβαιώσω κ. Πρόεδρε και όλους τους παρισταμένους και κυρίως τα πληρώματα των Noratlas, ότι καθημερινά οι πιλότοι μας ξεκινούν για τις αναχαιτίσεις με το ίδιο χαμόγελο που ξεκινούσατε και εσείς. Ξεκινούν όχι για να κάνουν μια αγγαρεία, αλλά για να εκτελέσουν το καθήκον τους", ειπε απευθυνόμενος στον πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Στο ιστορικό της επιχείρησης «Νίκη» αναφέρθηκε ο κυβερνήτη του ΝΙΚΗ 9 Ανδρέας Στραβοπόδης, ο οποίος συγκινημένος στάθηκε στη θυσία αεροπόρων και καταδρομέων το καλοκαίρι του 1974.
Μετά τα αποκαλυπτήρια, Πρόεδρος Αναστασιάδης και Πάνος Καμμένος ξεναγήθηκαν στο εσωτερικό του Noratlas από τον κυβερνήτη του ΝΙΚΗ 9.
Νωρίτερα το πρωί τελέστηκε η επιμνημόσυνη δέηση στο Τύμβο της Μακεδονίτισσας.
Το προσκλητήριο πεσόντων ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Υπουργό Εθνικής Αμυνας. Υπό τους ήχους της φιλαρμονικής, μέλη του Σώματος Κυπρίων Οδηγών και του Σώματος Προσκόπων Κύπρου έραναν τους τάφους. Η τελετή ολοκληρώθηκε με την ανάκρουση του Εθνικού Υμνου.
https://www.youtube.com/watch?v=ECQ3qTFo49c
Το «Νοράτλας» συμμετείχε με άλλα αεροσκάφη σε μυστική στρατιωτική αποστολή της Ελλάδας με την ονομασία «Νίκη» τον Ιούλιο του 1974 για να μεταφέρει καταδρομείς στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Μετέφερε 28 καταδρομείς και 4 μέλη του πληρώματος.
Ενώ το αεροσκάφος βρισκόταν σε διαδικασία προσγείωσης δέχθηκε φίλια αντιαεροπορικά πυρά προερχόμενα από το αεροδρόμιο, καθώς εξελήφθη ως τουρκικό, με αποτέλεσμα να συντριβεί στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας.
Από τη σύγκρουση, εκσφενδονίστηκαν εκτός του αεροσκάφους 16 καταδρομείς, οι οποίοι περισυλλέγησαν και τάφηκαν στο στρατιωτικό κοιμητήριο Λακατάμιας. Ένας καταδρομέας, ο Θανάσης Ζαφειρίου, επέζησε. Απεβίωσε την 1η Σεπτεμβρίου 2016. Οι υπόλοιποι 16, των οποίων οι σοροί δεν είχαν εντοπιστεί τότε, ήταν σφηνωμένοι στο μπροστινό μέρος του αεροσκάφους και τάφηκαν μαζί με τα συντρίμμια του. Τα λείψανα 13 εξ αυτών εντοπίστηκαν κατά την εκταφή στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, ταυτοποιήθηκαν και επιστράφηκαν στις οικογένειες τους. Τα λείψανα των υπολοίπων δεν έχουν εντοπιστεί.
Οι εργασίες της ανασκαφής του Νοράτλας και της ταυτοποίησης των ανευρεθέντων λειψάνων διήρκεσαν 14 μήνες.
Τα οστά των ηρώων που δεν ταυτοποιήθηκαν θα παραμείνουν στην Κύπρο και θα ταφούν στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας.
Το επίσημο μνημόσυνο για τους πεσόντες κατά την Τουρκική Εισβολή, και δέηση για τη διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων, τελέστηκε από τον ιστορικό ναό της Παναγίας Φανερωμένης, στη Λευκωσία, παρόντων του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Υπουργού Εθνικής Αμυνας της Ελλάδας.
Φωτογραφίες Ανδρέα Μανώλη*
