Το κείμενο των Συμπερασμάτων για την Τουρκία που υιοθετήθηκαν σήμερα από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ, περιλαμβάνει ισχυρά μηνύματα για την ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας και όλες τις κυπρογενείς της υποχρεώσεις.
Παράλληλα, επιβεβαιώνεται ο ρόλος κλειδί της Τουρκίας στις προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού, ενώ για πρώτη φορά σε κείμενο Συμπερασμάτων της ΕΕ αποτυπώνεται η ευθύνη της Άγκυρας επί των εξωτερικών πτυχών του Κυπριακού, δηλαδή της ασφάλειας και των εγγυήσεων.
Πιο συγκεκριμένα, το κείμενο των Συμπερασμάτων αναφέρεται στη συνεχιζόμενη άρνηση της Τουρκίας να εφαρμόσει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο χωρίς διακρίσεις έναντι όλων των κρατών-μελών και υπογραμμίζει ότι η Τουρκία πρέπει να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Σε αυτό το πλαίσιο, αφού επισημαίνεται ότι η αναγνώριση όλων των κρατών μελών είναι αναγκαία, γίνεται ξεκάθαρη αναφορά στην Αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, στην οποία περιλαμβάνονται όλες οι υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της Κύπρου. Στο κείμενο των Συμπερασμάτων επιβεβαιώνονται, επίσης, τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2006, τα οποία παραμένουν σε ισχύ, σε σχέση με το μη άνοιγμα και κλείσιμο κεφαλαίων λόγω της άρνησης της Τουρκίας να εφαρμόσει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο έναντι της Κύπρου.
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί, επίσης, η συμπερίληψη ρητής αναφορά για την ανάγκη σεβασμού από μέρους της Τουρκίας, της κυριαρχίας επί των χωρικών υδάτων και του εθνικού εναέριου χώρου των κρατών μελών, καθώς και των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων, στα οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η έρευνα και η εκμετάλλευση των φυσικών τους πόρων. Το Συμβούλιο τονίζει, επίσης, ότι η Τουρκία πρέπει να αποφεύγει απειλές ή ενέργειες εναντίον κρατών μελών και εκφράζει την έντονη καταδίκη του για τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Την ίδια ώρα, ουσιαστικής σημασίας είναι οι αναφορές σε σχέση με την ένταξη των κρατών-μελών της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς, καθώς και με την ανάγκη συμμόρφωσης της Τουρκίας με όλες τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ σύμφωνα με το Άρθρο 46 της ΕΣΔΑ.
Το κείμενο έχει ενδυναμωθεί ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το ρόλο της Τουρκίας στη διαδικασία των συνομιλιών για το Κυπριακό και ειδικότερα επί των εξωτερικών πτυχών που άπτονται της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Συγκεκριμένα, στο κείμενο των Συμπερασμάτων αναφέρεται ότι παραμένει κρίσιμης σημασίας η δέσμευση και η συνεισφορά της Τουρκίας στις προσπάθειες για επίτευξη συνολικής λύσης στο Κυπριακό, ενώ για πρώτη φορά αναδεικνύεται η ευθύνη της Τουρκίας στις εξωτερικές πτυχές του Κυπριακού, υπόδειξη που αποκτά ιδιάζουσα σημασία υπό το φως της έκβασης των συνομιλιών στο Κραν Μοντάνα αλλά και της προοπτικής επανέναρξής τους.
Η ΕΕ επιβεβαιώνει το ρόλο κλειδί που διαδραματίζει η Τουρκία στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, τονίζοντας ότι η δέσμευση και η συνεισφορά της Τουρκίας στις προσπάθειες εξεύρεσης συνολικής λύσης είναι κρίσιμης σημασίας. Την ίδια ώρα, επαναβεβαιώνεται η σταθερή θέση της ΕΕ για εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και επί των αρχών πάνω στις οποίες εδράζεται η ΕΕ και το κοινοτικό κεκτημένο.
Τέλος, το Συμβούλιο για πρώτη φορά χρησιμοποιεί λεκτικό υπό τη μορφή προειδοποίησης προς την υποψήφια προς ένταξη χώρα ότι, ενόσω η Τουρκία απομακρύνεται περαιτέρω από την ΕΕ, οι Βρυξέλλες δεν θα προχωρήσουν στην εξέταση του ανοίγματος κανενός νέου κεφαλαίου και ούτε θα υπάρξει συνέχιση των εργασιών για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας.
Καταληκτικά, επιθυμώ να τονίσω ότι, μέσα από τα Συμπεράσματα, η ΕΕ στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η ενταξιακή της πορεία περνά μέσα από την εκπλήρωση των ευρωπαϊκών της υποχρεώσεων, χωρίς διακρίσεις, έναντι όλων των κρατών μελών της Ένωσης. Είναι, λοιπόν, ξεκάθαρο ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας εξαρτάται αποκλειστικά από την ίδια.
Νωρίτερα.
Ο Υπουργός Εξωτερικών που συμμετείχε στις εργασίες του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ, στο Λουξεμβούργο σε παρέμβαση του εξέφρασε τη στήριξη της Κύπρου στην ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων.
Σημειώνοντας ότι θα πρέπει να σταλεί ένα ξεκάθαρο θετικό μήνυμα προς την Αλβανία και την πΓΔΜ για το ευρωπαϊκό τους μέλλον, υπογραμμίζοντας την ίδια στιγμή την ανάγκη συμβατότητά τους με την αρχή της αιρεσιμότητας (conditionality), ως τη βασική αρχή της ΕΕ που διέπει την ενταξιακή διαδικασία όλων των υποψηφίων χωρών.
Σε σχέση με την Τουρκία, ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι το κείμενο αντανακλά τις ανησυχίες του συνόλου των κρατών μελών της ΕΕ ως προς την ενταξιακή πορεία της χώρας.
Η Κύπρος στηρίζει την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, νοουμένου ότι η Άγκυρα θα ανταποκριθεί στις υποδείξεις της ΕΕ σε σχέση με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα και το κράτος δικαίου, αλλά και την εκπλήρωση όλων των υποχρεώσεων της, χωρίς διακρίσεις, έναντι της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καταλήγοντας, ο κ. Χριστοδουλίδης ευχαρίστησε τους ομολόγους του για τη στήριξη τους προς τις θέσεις της Λευκωσίας σε ό,τι αφορά στις κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας.
Τους Υπουργούς απασχόλησε, επίσης, η προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που θα πραγματοποιηθεί στις 28 και 29 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 και οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.
Στο περιθώριο των εργασιών του Συμβουλίου, ο Υπουργός Εξωτερικών είχε κατ’ιδίαν συνάντηση με τον Επικεφαλής Διαπραγματευτή της ΕΕ για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ (Brexit), κ. Michel Barnier.
Ο κ. Χριστοδουλίδης συζήτησε με τον κ. Barnier τη γενικότερη πορεία των διαπραγματεύσεων ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου και ειδικότερα σε ό,τι αφορά στις απαραίτητες διευθετήσεις για συνέχιση της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου και του ευρωπαϊκού δικαίου στις περιοχές των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο μετά το Brexit και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των Κυπρίων πολιτών που ζουν και εργάζονται στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων.
Ο κ. Βarnier επαναβεβαίωσε την προσωπική του δέσμευση για διευθέτηση του ζητήματος στη συμφωνημένη γραμμή πλεύσης ΕΕ-Κύπρου. Επιβεβαιώθηκε, τέλος, ότι Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσουν την κοινή τους αυτή προσπάθεια για επίτευξη συμφωνίας, εντός του ευρύτερου πλαισίου της Συμφωνίας Αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.
Ο Υπουργός Εξωτερικών συναντήθηκε επίσης με τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB) κ. Alexander Stubb με τον οποίο αντάλλαξαν απόψεις για θέματα που άπτονται του ρόλου της ΕΙΒ καθώς και της συνεργασίας με τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Πριν την έναρξη των εργασιών του Συμβουλίου ο κ Χριστοδουλίδης παρευρέθηκε στο καθιερωμένο πρόγευμα εργασίας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
