Οι πρώτες εκλογές
Τέσσερις μήνες μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου για την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο κυπριακός λαός, σε μια πρωτόγνωρη για αυτόν εμπειρία, κλήθηκε για πρώτη φορά στις κάλπες για να αναδείξει τον ηγέτη του νεοσύστατου κυπριακού κράτους.
Πρώτοι διεκδικητές του ύπατου αξιώματος ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ' και ο Ιωάννης Κληρίδης, πατέρας του μετέπειτα Προέδρου της Δημοκρατίας Γλαύκου Κληρίδη.
Την υποψηφιότητα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στήριξε το νεοϊδρυθέν κόμμα του Πατριωτικού Μετώπου και η πλειοψηφία των αγωνιστών της ΕΟΚΑ.
Στην αντίπερα όχθη, σε μια ιδιότυπη συμμαχία, την υποψηφιότητα Ιωάννη Κληρίδη, στήριξαν οι αντιτιθέμενοι στις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου αγωνιστές της ΕΟΚΑ και το ΑΚΕΛ.
Αξιοσημείωτο της αναμέτρησης ήταν η μη υποστήριξη του Γλαύκου Κληρίδη προς την υποψηφιότητα του πατέρα του Ιωάννη και η συμπόρευση του με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο.
Μάλιστα όταν εναντίον του διατυπώνονταν κατηγορίες ότι παραβίαζε την εντολή «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», ο Γλαύκος Κληρίδης απαντούσε με την αρχαία ελληνική ρήση του Σωκράτη «πατρός τε και μητρός τε και των άλλων προγόνων απάντων τιμιότερον και αγιότερον εστίν η πατρίς».
Στις 13 Δεκεμβρίου του 1959 διακόσιες 16254 ψηφοφόροι εξέλεξαν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο ως Πρώτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος έλαβε ποσοστό 66,82 τοις εκατό, έναντι 33,18 τοις εκατό του Ιωάννη Κληρίδη. Αντιπρόεδρος χωρίς ανθυποψήφιο, εξελέγη από τους Τουρκοκύπριους ο δόκτωρ Φαζίλ Κουτσιούκ.
Η εποχή Μακαρίου
Η προεδρική θητεία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στον προεδρικό θώκο παρατάθηκε για την χρονική περίοδο 1965-1968 λόγω της τουρκοανταρσίας του 1963-64 και της πολιτικής κρίσης που προκάλεσε η αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από τα πολιτειακά αξιώματα τα οποία κατείχαν για λιγότερο από τρία χρόνια.
Η προς τούτο απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων, με βάση τον ειδικό νόμο με αριθμό 38, ψηφίστηκε το 1965.
Το 1968 ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος διεκδίκησε επανεκλογή με αντίπαλο τον Πρόεδρο του Δημοκρατικού Εθνικού Κόμματος Τάκη Ευδόκα. Τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο στήριξαν το Πατριωτικό Μέτωπο και το ΑΚΕΛ, ενώ τον γιατρό Τάκη Ευδόκα στήριξαν οι Ενωτικοί.
Της προεδρικής εκλογής προηγήθηκε έντονο κλίμα αντεγκλήσεων και με έκτροπα κατά του υποψηφίου Τάκη Ευδόκα. Κατά την κεντρική προεκλογική του ομιλία, δέχτηκε επίθεση από οπαδούς της μακαριακής παράταξης που εκτόξευσαν εναντίον του γιαούρτια, ντομάτες και αυγά.
Η αναμέτρηση διεξήχθη στις 25 Φεβρουαρίου του 1968. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος κατάφερε συντριπτική νίκη κατά του αντιπάλου του. Εξασφάλισε ποσοστό 96,26 τοις εκατό, ενώ ο ανθυποψήφιος του ψυχίατρος Τάκης Ευδόκας, έλαβε ποσοστό 3,74 τοις εκατό και έκανε λόγο για νοθεία.
Στις 18 Φεβρουαρίου 1973, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος επανεξελέγη για τρίτη συνεχόμενη θητεία ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ηταν ο μόνος που διεκδίκησε την Προεδρία της Δημοκρατίας και ως εκ τούτου ανακηρύχθηκε άνευ ανθυποψηφίου.
Οι αντίπαλοι του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου επέλεξαν να μην κατέλθουν στις εκλογές με συγκεκριμένο υποψήφιο.
Τέλος εποχής
Στις 3 Αυγούστου του 1977, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος αφήνει την τελευταία του πνοή, προτού ολοκληρώσει την τρίτη συνεχόμενη θητεία του στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Την Προεδρία της Δημοκρατίας ανέλαβε, σύμφωνα και με τις πρόνοιες του Συντάγματος, ο τότε Πρόεδρος της Βουλής Σπύρος Κυπριανού.
Με την παρέλευση των σαράντα ημερών που προνοεί το Σύνταγμα, και μετά τη συμφωνία των πολιτικών κομμάτων δεν πραγματοποιήθηκε η αναπληρωματική εκλογή.
Ως εκ τούτου ο Σπύρος Κυπριανού παρέμεινε στη θέση του Προέδρου εξαντλώντας το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας Μακαρίου.
Η απαγωγή και η απόσυρση Κληρίδη
Στις 5 Φεβρουαρίου του 1978, ο Σπύρος Κυπριανού επανεκλέγεται στην Προεδρία της Δημοκρατίας, χωρίς ανθυποψήφιο. Ο έτερος διεκδικητής της Προεδρίας, πρόεδρος του νεοσύστατου Δημοκρατικού Συναγερμού Γλαύκος Κληρίδης, τελικά αποφάσισε να μην κατέλθει ως υποψήφιος, εξαιτίας της πολιτικής θύελλας που προκάλεσε η απαγωγή του Αχιλλέα, πρωτότοκου υιού του Σπύρου Κυπριανού.
Η μυστηριώδης απαγωγή του Αχιλλέα Κυπριανού, ο οποίος υπηρετούσε την στρατιωτική του θητεία ως έφεδρος αξιωματικός των καταδρομών, έγινε στις 14 Δεκεμβρίου 1977 στο στρατόπεδο όπου υπηρετούσε, ενώ αφέθηκε ελεύθερος λίγες μέρες αργότερα.
Μίνιμουμ πρόγραμμα
Σπύρος Κυπριανού, Γλαύκος Κληρίδης και Βάσος Λυσσαρίδης ήταν οι τρεις υποψήφιοι για την Προεδρία της Δημοκρατίας κατά την εκλογική διαδικασία που διεξήχθη στις 13 Φεβρουαρίου του 1983.
Ο Σπύρος Κυπριανού, υποστηριζόμενος από το κόμμα του ΔΗΚΟ και το ΑΚΕΛ, συγκέντρωσε στον πρώτο γύρο το 56,54% των ψήφων, έναντι 33,93% του Προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού Γλαύκου Κληρίδη και 9,53% του επικεφαλής της ΕΔΕΚ Βάσου Λυσσαρίδη.
Η συνεργασία ΔΗΚΟ και ΑΚΕΛ στηρίχθηκε στο Μίνιμουμ Πρόγραμμα, ενώ με αυτήν διαφώνησε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Ανδρέας Παπανδρέου. Μάλιστα η συγκεκριμένη συνεργασία αποκαλείτο από την αντιπολίτευση ειρωνικά ως Κοινοπραξία.
Στην προεκλογική επικαιρότητα κυριάρχησε, επίσης, για πρώτη φορά στη δημόσια αρένα η σκανδαλολογία και κυρίως οι εργασίες της ΞΕΚΤΕ για την κατασκευή του δρόμου Λευκωσίας - Λεμεσού.
Πενταετία Βασιλείου
Για πρώτη φορά η αναμέτρηση για ανάδειξη του Προέδρου της Δημοκρατίας, χρειάστηκε επαναληπτική εκλογή. Και αυτό εξαιτίας της απροθυμίας των κομμάτων για σύμπηξη συμμαχιών και την απόφαση το καθένα να διεκδικήσει την νίκη με υποψήφιους τους Αρχηγούς τους, πλην του ΑΚΕΛ, το οποίο στήριξε τον άγνωστο εν πολλοίς μέχρι εκείνη την στιγμή επιχειρηματία Γιώργο Βασιλείου. Αντίπαλοι του οι επικεφαλής του ΔΗΣΥ Γλαύκος Κληρίδης, του ΔΗΚΟ Σπύρος Κυπριανούς και της ΕΔΕΚ Βάσος Λυσσαρίδης και ο ανεξάρτητος Θράσος Γεωργιάδη.
Κανένας από τους πέντε υποψηφίους δεν κατάφερε να συγκεντρώσει ποσοστό πενήντα τοις εκατό, συν μία ψήφο. Στο δεύτερο γύρο, που διεξήχθη στις 21 Φεβρουαρίου 1988, πέρασαν οι Γλαύκος Κληρίδης και Γιώργος Βασιλείου.
Ο Γιώργος Βασιλείου κέρδισε την Προεδρία της Δημοκρατίας, με την στήριξη και της ΕΔΕΚ συγκεντρώνοντας ποσοστό 51,6% έναντι του Γλαύκου Κληρίδη ο οποίος έλαβε ποσοστό 48,8%. Το ΔΗΚΟ, μετά την αποτυχία Σπύρου Κυπριανού να περάσει στο δεύτερο γύρο, είχε καλέσει τους οπαδούς του να ψηφίσουν κατά συνείδηση.
Εποχή Κληρίδη
Σε διαδικασία θρίλερ εξελίχθηκαν οι εκλογές του 1993, οι οποίες επίσης διεξήχθησαν σε δυο γύρους. Οι πέντε υποψήφιοι που έδωσαν την μάχη της πρώτης Κυριακής επτά Φεβρουαρίου ήταν ο Γιώργος Βασιλείου, τον οποίο στήριξε το ΑΚΕΛ, ο Γλαύκος Κληρίδης με την στήριξη του ΔΗΣΥ, ο Πασχάλης Πασχαλίδης ως υποψήφιος του Μετώπου, το οποίο σχημάτισαν ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ και οι ανεξάρτητοι Γεώργιος Μαυρογένης και Γιαννάκης Ταλιώτης. Την προεκλογική εκστρατεία μονοπώλησε το ζήτημα της Δέσμης Ιδεών Γκάλι για λύση του Κυπριακού.
Στο δεύτερο γύρο πέρασαν ο απερχόμενος πρόεδρος Γιώργος Βασιλείου, με σχετική μεγάλη διαφορά από τον Γλαύκο Κληρίδη. Ωστόσο στις κάλπες που στήθηκαν μία εβδομαδα μετά, συντελέστηκε η μεγάλη ανατροπή και Πρόεδρος αναδείχθηκε ο Γλαύκος Κληρίδης, με διαφορά λιγότερη των δύο χιλιάδων ψήφων έναντι του ανθυποψηφίου του. Συγκεκριμένα ο Γλαύκος Κληρίδης συγκέντρωσε ποσοστό 50,31 τοις εκατό, ενώ ο Γιώργος Βασιλείου 46,69 τοις εκατό.
Γλαύκος Κληρίδης, Γιώργος Ιακώβου, Αλέξης Γαλανός, Γιώργος Βασιλείου, Βάσος Λυσσαρίδης, Νίκος Κουτσού και Νίκος Ρολάνδης, ήταν οι υποψήφιοι οι οποίοι αναμετρήθηκαν στις οκτώ Φεβρουαρίου και στον πρώτο γύρο των Προεδρικών εκλογών του 1998.
Ουδείς εξ αυτών κατάφερε να συγκεντρώσει ποσοστό πενήντα τοις εκατό συν μία ψήφο. Ο δεύτερος γύρος διεξήχθη με μονομάχους τους Γλαύκο Κληρίδη και Γιώργο Ιακώβου, ο οποίος εξ αρχής είχε την στήριξη του ΑΚΕΛ και του ΔΗΚΟ. (ΚΑΡΤΑ 6) Στον προεδρικό θώκο για την περίοδο 1998-2003, παρέμεινε με οριακή διαφορά ο Γλαύκος Κληρίδης που έλαβε ποσοστό 50,82%, έναντι του ανθυποψηφίου του Γιώργου Ιακώβου ο οποίος συγκέντρωσε ποσοστό 49,18%.
Η εκλογή Τάσσου
Το ημερολόγιο έδειχνε 16 Φεβρουαρίου του 2003 όταν συνολικά δέκα υποψήφιοι, διεκδίκησαν το ύπατο αξίωμα της χώρας. Τάσσος Παπαδόπουλος, υποψήφιος της Συνεργασίας ΑΚΕΛ, ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ, Οικολόγων, Γλαύκος Κληρίδης ο οποίος κατήλθε ζητώντας ανανέωση της εντολής του για άλλους 18 μήνες, έχοντας την στήριξη του ΔΗΣΥ, ο προερχόμενος από τον ΔΗΣΥ Γενικός Εισαγγελέας Αλέκος Μαρκίδης, ο Νίκος Κουτσού πρόεδρος των Νέων Οριζόντων και οι ανεξάρτητοι, Γεώργιος Μαυρογένης, Ανδρέας Ευστρατίου, Χρίστος Ιωσηφίδης, Αδάμος Κατσαντώνης, Κώστας Κυριάκου και Παντελής Σοφοκλέους.
Υστερα από τρεις αναμετρήσεις όπου χρειάστηκε δεύτερος γύρος, ο κυρίαρχος λαός ανέδειξε νικητή από τον πρώτο γύρο των Προεδρικών Εκλογών και παρέδωσε τα ηνία του κράτους στον Τάσσο Παπαδόπουλο.
Η προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε στο Σχέδιο Ανάν για τη λύση του Κυπριακού και στο ερώτημα ποιός απο τους βασικούς υποψηφίους μπορούσε να το διαχειριστεί καλύτερα.
Οι τέσσερις που συγκέντρωσαν τα υψηλότερα ποσοστά ήταν: Τάσσος Παπαδόπουλος 51,51 τοις εκατό, Γλαύκος Κληρίδης 38,80 τοις εκατό, Αλέκος Μαρκίδης 6,62 τοις εκατό και Νίκος Κουτσού 2,12 τοις εκατό.
Πρώτη φορά ΑΚΕΛ
Από ανατροπές και εκπλήξεις σημαδεύτηκαν οι Προεδρικές εκλογές του 2008, που άφησαν εκτός του δευτέρου γύρου τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Την πρώτη Κυριακή 17 Φεβρουαρίου, ο μέχρι τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον οποίο στήριζαν ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και Οικολόγοι συγκέντρωσε ποσοστό 31,79 τοις εκατό. Πρώτος έκοψε το νήμα ο , Ιωάννης Κασουλίδης ο οποίος υποστηριζόταν από τον ΔΗΣΥ και έλαβε ποσοστό 33,51 τοις εκατό ενώ ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ Δημήτρης Χριστόφιας ήταν δεύτερος με ποσοστό 33,29 τοις εκατό.
Στις 24 Φεβρουαρίου, τα ηνία της διακυβέρνησης ανέλαβε ο Δήμητρης Χριστόφιας ο οποίος μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου κατάφερε να εξασφαλίσει και την στήριξη του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ.
Οι μονομάχοι του δευτέρου γύρου των Προεδρικών Εκλογών Δημήτρης Χριστόφιας και Ιωάννης Κασουλίδης συγκέντρωσαν ποσοστά 53,37 τοις εκατό και 46,63 τοις εκατό, αντίστοιχα και το ΑΚΕΛ, κατόρθωσε για πρώτη φορά στην ιστορία του, να εκλέξει τον Γενικό του Γραμματέα στο ύπατο αξίωμα του τόπου.
Οι εκλογές κρίσης
Οι εκλογές του 2013 διεξήχθησαν κάτω από τη βαριά σκιά της οικονομικής κρίσης. Τη 17η Φεβρουαρίου του 2013, πρώτη Κυριακή των εκλογών, αντιμέτωποι τέθηκαν οι Νίκος Αναστασιάδης πρόεδρος του ΔΗΣΥ έχοντας και την στήριξη του ΔΗΚΟ, ο εκλεκτός του ΑΚΕΛ Σταύρος Μαλάς, ο ανεξάρτητος Γιώργος Λιλλήκας με την στήριξη και της ΕΔΕΚ, καθώς επίσης και ο Γεώργιος Χαραλάμπους, η Πραξούλα Αντωνιάδου, η Μακαρία-Αντρη Στυλιανού, ο Λάκης Ιωάννου, ο Σόλων Γρηγορίου, ο Κώστας Κυριάκου, ο Ανδρέας Ευστρατίου και ο Λουκάς Σταύρου. Ηταν η πρώτη φορά που την Προεδρία της Δημοκρατίας διεκδίκησαν και γυναίκες.
Το εισητήριο για την δεύτερη Κυριακή εξασφάλισαν ο Νίκος Αναστασιάδης με ποσοστό 45,46 τοις εκατό και ο Σταύρος Μαλάς με 26,91 τοις εκατό.
Η τελική μάχη θα δοθεί την Κυριακή 24 Φεβρουαρίου και ο Νίκος Αναστασιάδης αναδεικνύεται ως ο Πρώτος Πολίτης του κράτους.
Στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών Εκλογών του 2013, ο Νίκος Αναστασιάδης εξασφάλισε ποσοστό 57,48 τοις εκατό ενώ ο Σταύρος Μαλάς συγκέντρωσε ποσοστό 42,52 τοις εκατό.
Η 13η αναμέτρηση
Το προεδρικό αξίωμα, διεκδίκησαν για την πενταετία 2018 - 2023 εννέα συνολικά υποψήφιοι. Μετά την αναμέτρηση της περασμένης Κυριακής, στο δεύτερο γύρο αναμετρώνται σε μια επανάληψη του σκηνικού του 2013 ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Σταύρος Μαλάς.
