Φιλολογικό μνημόσυνο των ηρώων της Λύσης

Με εθνική υπερηφάνεια, απέραντο σεβασμό και βαθιά συγκίνηση προσήλθαμε σήμερα εδώ για να αποτίσουμε τον προσήκοντα και οφειλόμενο φόρο τιμής και αναγνώρισης, στα έντεκα πανάξια τέκνα του κατεχόμενου Δήμου της Λύσης. Σε αυτούς τους ήρωες, στους λεβεντονιούς, που δεν λύγισαν, δεν γονάτισαν απέναντι στην κραταιά βρετανική αποικιοκρατία˙ που τίμησαν τον όρκο τους και αγωνίστηκαν με όλες τους τις δυνάμεις για την απελευθέρωση της Κύπρου, θυσιάζοντας και αυτήν την ίδια τη ζωή τους. Δέος και ανυπόκριτο θαυμασμό γεμίζουν σήμερα οι καρδιές μας για τους Λυσιώτες πεσόντες του απελευθερωτικού αγώνα 1955-1959: Γρηγόρη Αυξεντίου, Πάτροκλο Κόκκινο, Αναστάση Σουρουλλά, Γεώργιο Χατζηιωνά, Χριστοφή Παναγίδη, Μιχάλη Κκαίλη, Δημητράκη Φανή, Καλλή Σακκά, Πέτρο και Παύλο Νικολέττη, Μιχάλη Τούμπα.

 

Η 1η Απριλίου του 1955, η έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα διάνοιξε ένα νέο κεφάλαιο, μια νέα χρυσή σελίδα στην τρισχιλιόχρονη ελληνική ιστορία του νησιού μας. Εκείνο το πρωταπριλιάτικο χάραμα του ‘55, ο λαός μας παίρνει τη μεγάλη απόφαση. Παύει να είναι το άβουλο και εύκολο άθυρμα στη θέληση των ισχυρών και προκρίνει αποφασιστικά και μοναχικά το δρόμο της δυναμικής ένοπλης διεκδίκησης των δικαίων του. Επιλέγει, συνειδητά, το δρόμο του χρέους, διεκδικώντας το δικαίωμα της εθνικής αποκατάστασης, που πεισματικά του αρνούνταν οι ξένοι δυνάστες.

 

Οι Κύπριοι έκλεισαν τ’ αυτιά στο σαγηνευτικό τραγούδι των Σειρήνων του εθνικού εκμαυλισμού, του εξανδραποδισμού και της ταπείνωσης. Απέρριψαν τις ψεύτικες υποσχέσεις, που τους έταζαν επίγειους παραδείσους ευδαιμονίας, με αντάλλαγμα την εθνική τους τι­μή και την ανθρώπινή τους αξιοπρέπεια. Προσπέρασαν, μ` έσχατη περιφρόνηση, τους κήρυκες της ηττοπάθειας. Καταφρόνησαν τους προφήτες του συσχετισμού των δυνάμεων και βγήκαν στα μαρμαρένια αλώνια, νέοι αυτοί Διγενήδες, ν` αναμετρηθούν με τον Χάρο, τον καταπατητή της γης τους και καταπιεστή των εθνικών τους ονείρων.

 

Σε αυτή τη σκληρή αναμέτρηση των τεσσάρων χρόνων (1955-1959) οι ήρωες της Ε.Ο.Κ.Α. έδωσαν υψηλά δείγματα αγωνιστικής αρετής μπροστά στον καθημερινό κίν­δυνο και στον θάνατο και ανέβηκαν τα ακρότατα σκαλοπάτια ηρωισμού και της αυτοθυσίας «και μόνοι και μετά πολλών», επιβεβαιώνοντας περίτρανα και με τον πιο λαμπρό τρόπο την εθνική τους φυσιογνωμία. Και απέδειξαν στον κόσμο, για ακόμη μια φορά, όπως τους έγραψε στο προσκλητήριο του αγώνος ο αρχηγός Διγενής, ότι και «του σημερινού Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει». Ήξεραν ότι «ο αγών θα ήταν σκληρός», ότι «ο δυνάστης διέθετε τα μέσα και τον αριθμόν.» Οι Κύπριοι όμως «διέθεταν την ψυχήν, και είχαν και το δίκαιον με το μέρος τους.»

 

Ενωμένος ο Κυπριακός Ελληνισμός μπροστά στην Πατρίδα, με φρόνημα αδούλωτο, αποφασισμένος να ζήσει ελεύθερος στα ιερά του χώματα, έγραψε τη δική του ιστορία με το αίμα του, που έρρευσε άφθονο από τα κορμιά των παιδιών του. Αυτά τα νέα αμούστακα παιδιά πίστεψαν στη νίκη, όπως πίστεψαν πως θα νικούσαν, ο αρχαίος Έλληνας τους Πέρσες και ο σύγχρονος Έλληνας του 1821 τους Τούρκους και του 1940 τους Ιταλογερμανούς. Κι’ αυτή η πίστη έφερε το θαύμα. H ψυχή τους ποθούσε την Ελευθερία. Με την ψυχή ανέβηκαν την αγχόνη, με την ψυχή κάηκαν ζωντανοί, με την ψυχή πολέμησαν στα βουνά, στα χωριά και στις πόλεις, με την ψυχή έζησαν κάθε δύσκολη ώρα, κάθε δύσκολη στιγμή του αγώνα. Το μαρ­τυρούν τα φυλακισμένα μνήματα, τα κρησφύγετα του αγώνα και της θυσίας, τα πεδία των μαχών. Το μαρτυρεί και η ηρωομάνα μεσσαρήτικη γη της Λύσης. Μια γη που αξιώθηκε να γεννήσει πολλούς Ημίθεους του Πανθέου της κυπριακής ελευθερίας. Μια γη που αξιώθηκε, όσο λίγες περιοχές, να γαλουχήσει εκείνους που έγραψαν με τη θυσία τους το εγχειρίδιο του ήρωα.