Ανταπόκριση: Παύλος Ξανθούλης, Βρυξέλλες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Τουρκία συμφώνησαν επί της «Κοινής Δήλωσης» ενόψει της σημερινής Συνόδου Κορυφής, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 5 το απόγευμα (ώρα Κύπρου).
Το τελικό κείμενο, το οποίο εξασφάλισε ο ΑΝΤΕΝΝΑ, διαγράφει την επίμαχη αναφορά του προσχεδίου «Κοινής Δήλωσης», στην οποία η Ε.Ε χαιρέτιζε τη συμφωνία Κομισιόν και Τουρκίας να ολοκληρώσουν την προπαρασκευαστική εργασία για το άνοιγμα των κεφαλαίων 15 Ενέργεια, 23 Θεμελιώδη Δικαιώματα, 24 Δικαιοσύνη, 26 Παιδεία-Πολιτισμός και 31 Εξωτερική Πολιτική, Άμυνα και Ασφάλεια.
Η Λευκωσία απέρριψε κατηγορηματικά κάθε σκέψη για ονομαστική αναφορά επί των πέντε κεφαλαίων, τα οποία έχει μπλοκάρει μονομερώς από το 2009, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε αυτοαναίρεση την πολιτική απόφασή της να ασκήσει βέτο.
Το κείμενο που εγκρίθηκε σημειώνει τη δέσμευση της Κομισιόν να ολοκληρώσει την προπαρασκευαστική εργασία για το άνοιγμα «αριθμού κεφαλαίων», το πρώτο τρίμηνο του 2016, χωρίς να προκαταλαμβάνονται οι αποφάσεις των κρατών μελών.
Ωστόσο, η Τουρκία η οποία είχε απειλήσει με αναβολή της Συνόδου Κορυφής και αξίωνε ονομαστική αναφορά επί των πέντε κεφαλαίων, απαίτησε γραπτή δέσμευση από την Κομισιόν ότι θα προχωρήσει στο ξεπάγωμά τους, τον προσεχή Μάρτιο.
Όπως πληροφορούμαστε, η Κομισιόν ικανοποίησε το αίτημα της Άγκυρας, κάτι πάντως που δεν δεσμεύει τα κράτη-μέλη.
Η Τουρκία εξασφάλισε επίσης οικονομική στήριξη 3 δισεκατομμυρίων ευρώ για την παραμονή 2,2 εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων στο έδαφός της, ενώ όπως καταγράφεται στη «Κοινή Δήλωση», το ποσό αυτό είναι μια «αρχική» συμβολή της Ε.Ε.
Τα κράτη-μέλη δεν πρόκειται πάντως να στηρίξουν απευθείας την Άγκυρα, κάτι που ικανοποιεί τη Λευκωσία, η οποία είχε κληθεί από την Κομισιόν να καταβάλει ποσό ύψους 2 εκατομμυρίων, 886 χιλιάδων, 684 ευρώ και 40 σεντ.
Ωστόσο, γίνεται κατανοητό ότι θα συμβάλουν μέσω του κοινοτικού προϋπολογισμού, από τον οποίο απορρέει το ποσό των 500 εκατομμυρίων ευρώ που προσφέρει η Κομισιόν προς την Τουρκία.
Η Άγκυρα εξασφαλίζει μεταξύ άλλων το άνοιγμα του κεφαλαίου 17 για την Οικονομική και Νομισματική Πολιτική (το οποίο είχε παγώσει μονομερώς η Γαλλία), κάτι που θα λάβει χώρα στις 14 Δεκεμβρίου.
Επίσης, αποφασίστηκε η πραγματοποίηση συνόδων κορυφής Ε.Ε-Τουρκίας, δύο φορές ανά έτος, καθώς και «άρση των απαιτήσεων για θεωρήσεις διαβατηρίων για τους Τούρκους πολίτες στη ζώνη Σένγκεν, μέχρι τον Οκτώβριο 2016, όταν τα κριτήρια του οδικού χάρτη εκπληρωθούν».
Η Άγκυρα διατηρεί το βάρος της εκπλήρωσης των κριτηρίων του οδικού χάρτη, καθώς και της προϋπόθεσης για πλήρη εκπλήρωση της Συμφωνίας Επανεισδοχής Παρανόμων Μεταναστών, με όλα τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη.
Νωρίτερα.
Σκληρό παρασκήνιο για την κρίσιμη Σύνοδο των "28" με την Τουρκία
Για να αποτραπούν αρνητικές για την Κύπρο αναφορές στη σημερινή Συνάντηση των αρχηγών κρατών μελών της ΕΕ με την Τουρκία, με θέμα τη Διαχείριση της Μεταναστευτικής Κρίσης.
Την βεβαιότητα ότι θα αλλάξει και το δεύτερο προσχέδιο συμπερασμάτων, το οποίο κάθε άλλο παρά ικανοποιεί τη Λευκωσία εξέφρασε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης, επιβεβαιώνοντας το έντονο παρασκήνιο το οποίο βρισκόταν σε εξέλιξη μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας της Κομισιόν και της Τουρκίας, ενόψει της σημερινής συνάντησης των αρχηγών κρατών μελών της ΕΕ με την Τουρκία, με θέμα τη Διαχείριση της Μεταναστευτικής Κρίσης.
Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους χθες, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Κοινοπολιτείας, στη Μάλτα, ο Εκπρόσωπος είπε πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας βρίσκεται σε συνεχή επαφή τόσο με το Γραφείο του Προέδρου της Επιτροπής όσο και με το Γραφείο του Προέδρου του Συμβουλίου, έτσι ώστε μέσα από το Κείμενο να διασφαλίζονται ξεκάθαρα οι θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, ειδικότερα σε σχέση με την ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας.
Στο πλαίσιο αυτό, του καλύτερου δηλαδή συντονισμού, ενέταξε και την τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου Αναστασιάδη με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα.
Σε κάθε περίπτωση η Λευκωσία διαμηνύει πως δεν πρόκειται να συναινέσει στο ξεπάγωμα των ενταξιακών κεφαλαίων της Άγκυρας, αν η Τουρκία δεν εκπληρώσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις σε σχέση με την Κύπρο, ενώ εκτός συζήτησης είναι και το θέμα της οικονομικής συνδρομής προς της Τουρκία.
Δρακόντεια τα μέτρα ασφαλείας η Σύνοδος στις Βρυξέλλες
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποδέχονται το απόγευμα στις Βρυξέλλες τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου, με στόχο να συνάψουν μαζί του μια συμφωνία για την αναχαίτιση της μαζικής ροής μεταναστών και προσφύγων που αποσταθεροποιεί την Ευρώπη, προσφέροντάς του οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα.
Στην χωρίς προηγούμενο έκτακτη Σύνοδο Κορυφής αυτής ανάμεσα στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ και την Τουρκία αναμένεται να επιβεβαιωθεί η χορήγηση οικονομικής βοήθειας ύψους τριών δισεκατομμυρίων ευρώ στις τουρκικές αρχές ως συμβολή για την υποδοχή των Σύρων προσφύγων (2,2 εκατ. Σύροι βρίσκονται στην τουρκική επικράτεια).
Στόχος των Ευρωπαίων είναι να ανασχεθεί το κύμα των προσφύγων που ζητούν άσυλο στην Ευρώπη, η ενότητα της οποίας έχει κλονιστεί εξαιτίας της πίεσης που έχουν δημιουργήσει οι ροές τους.
Η Σύνοδος Κορυφής αναμένεται να αρχίσει στις 16:00 [17:00 ώρα Κύπρου] και να διαρκέσει για περίπου τρεις ώρες.
Στο περιθώριό της θα υπάρξει μίνι Σύνοδος των επτά από τους 28 ηγέτες. Πρόκειται για τους βασικούς χρηματοδότες του κοινοτικού προϋπολογισμού. Γερμανία, Ολλανδία και Φινλανδία είναι ανάμεσα σε αυτές, ωστόσο στη συνάντηση θα συμμετάσχει και η ελληνική πλευρά, όπως και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.
Η σημερινή σύσκεψη στις Βρυξέλλες γίνεται κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, καθώς το Βέλγιο βρίσκεται σε κόκκινο συναγερμό, εξαιτίας των ερευνών για την ανεύρεση των καταζητούμενων Βέλγων υπηκόων για τη συμμετοχή ή και τη σχέση τους με τα τρομοκρατικά χτυπήματα στο Παρίσι.
Το κτήριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο, διαθέτει ούτως ή άλλως υψηλές προδιαγραφές ασφάλειας, με τους υπευθύνους τους να εγγυώνται για την ακεραιότητα των ηγετών.
Ο πόλεμος στη Συρία, ο οποίος διαρκεί τεσσεράμισι χρόνια, έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 250.000 ανθρώπους κι έχει εκτοπίσει 12 εκατομμύρια ανθρώπους, που είτε έχουν εκτοπιστεί εντός της χώρας, είτε έχουν γίνει πρόσφυγες.
Λαμβάνοντας υπόψη του την απόγνωση της Ευρώπης για την εξεύρεση λύσης, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η ισλαμοσυντηρητική κυβέρνησή του διεξήγαγαν μια σκληρή διαπραγμάτευση και διπλωμάτες ανέφεραν ότι καταβάλλονταν εντατικές προσπάθειες ως και χθες για να υπάρξει οριστική συμφωνία.
Η ΕΕ θέλει να λάβει από την Άγκυρα τη δέσμευση ότι τα σύνορά της θα γίνουν πιο αδιαπέραστα για τους οικονομικούς μετανάστες. Πάνω από 700.000 πρόσφυγες και μετανάστες έχουν φθάσει από την αρχή της χρονιάς στην Ευρώπη, κινούμενοι κυρίως προς την Ελλάδα από τις τουρκικές ακτές.
Οι Ευρωπαίοι πιέζονται ακόμη περισσότερο μετά την αποκάλυψη πως ορισμένοι από τους καμικάζι που διέπραξαν τις επιθέσεις στο Παρίσι την 13η Νοεμβρίου είχαν ακολουθήσει αυτή τη διαδρομή. Η κατάρριψη ενός ρωσικού βομβαρδιστικού από την τουρκική Πολεμική Αεροπορία έκανε ωστόσο πιο λεπτές τις ισορροπίες που πρέπει να τηρηθούν.
Oι απαιτήσεις της Τουρκίας
Η τουρκική κυβέρνηση μοιάζει αποφασισμένη να αποσπάσει όσο περισσότερα πολιτικά ανταλλάγματα μπορεί για το «σχέδιο δράσης» που διαπραγματεύθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις τελευταίες εβδομάδες.
Υπάρχει πάντως ακόμη μια αίσθηση νευρικότητας ως έναν βαθμό, για το ενδεχόμενο η τουρκική κυβέρνηση να μην υπογράψει τη συμφωνία αλλά να πιέσει κι άλλο -νευρικότητα που αυξήθηκε εξαιτίας της απόφασης του ισχυρού άνδρα της Τουρκίας να μην ταξιδέψει ο ίδιος στις Βρυξέλλες, αλλά να στείλει τον πρωθυπουργό του.
«Οι Τούρκοι πάντοτε διαπραγματεύονται ως το τελευταίο δευτερόλεπτο», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Γιατί θα έπρεπε να είναι διαφορετική η κατάσταση αυτή τη φορά;»
Η Άγκυρα πίεζε ιδίως να της δοθεί μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια. Η αρχική προσφορά της ΕΕ για 3 δισεκατομμύρια τα επόμενα δύο χρόνια δεν αναμένεται να έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, αφού η τουρκική κυβέρνηση θέλει να εξασφαλίσει μεγαλύτερο ποσό.
Ανάμεσα στα άλλα οφέλη που προσδοκά να αποσπάσει η Τουρκία είναι μια δέσμευση περί του ότι θα δοθεί ώθηση στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αν και αυτό προϋποθέτει να πειστούν οι χώρες που δεν θέλουν η Τουρκία να μπει στην ΕΕ, και φυσικά η χώρα μας.
Κατά ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, επιφυλάξεις έχουν εκφραστεί επίσης από την κυβέρνηση της Ελλάδας. Την Πέμπτη ο Πρόεδρος Ερντογάν είπε με ικανοποίηση ότι το κεφάλαιο 17 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων (οικονομική πολιτική) θα ανοίξει «στα μέσα Δεκεμβρίου» και η Άγκυρα αναμένει να ανοίξουν κι άλλα πολύ σύντομα, πιθανόν μέσα στο 2016.
Τα ζητήματα που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν αναμένεται να συζητηθούν και πολύ στη Σύνοδο, επισήμαναν διπλωμάτες, παρά τις εκκλήσεις σε όλη την Ευρώπη αλλά και από την Τουρκία να ασκηθεί πίεση στην τουρκική κυβέρνηση για θέματα όπως η ελευθερία του Τύπου.
Η ΕΕ προ ημερών επέκρινε την «σοβαρή οπισθοδρόμηση» σε ό,τι αφορά την ελευθερία του Τύπου στην Τουρκία χαρακτηρίζοντας «ανησυχητική» τη δίωξη δύο Τούρκων δημοσιογράφων που κατηγορούνται για «τρομοκρατία» και «κατασκοπεία» και φυλακίστηκαν ενόψει της δίκης τους εξαιτίας των αποκαλύψεων που έκαναν για τις παραδόσεις όπλων που φέρονται να είχαν κάνει οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες σε ισλαμιστές στη Συρία.
