*Φωτογραφίες: Ανδρέας Μανώλη
Αρχίζουν αύριο οι εκταφές στον δεύτερο τάφο των αντιστασιακών στο κοιμητήριο Αγίων Κωνσταντίου και Ελένης, με τους συγγενείς να περιμένουν να μάθουν αν όντως οι αγαπημένοι τους είναι θαμμένοι εκεί, αφού δεκάδες άνθρωποι είχαν ριχθεί σε ομαδικούς τάφους τον Ιούλιο του 1974.
Φώτης Φωτίου: Το χρωστάμε στους νεκρούς και στις οικογένειές τους
Σύμφωνα με τον Επίτροπο Προεδρίας για ανθρωπιστικά θέματα Φώτη Φωτίου οι επιστημονικές εργασίες της εκταφής και αναγνώρισης των λειψάνων, οι οποίες αναμένεται να διαρκέσουν κάποιες εβδομάδες, ξεκινούν με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Ήδη, όπως μας εξήγησε, υπάρχουν κάποιοι επιστήμονες από το εξωτερικό εδώ στην Κύπρο που θα λάβουν μέρος στην όλη διαδικασία και σίγουρα, τόνισε, το πιο σημαντικό είναι ότι αύριο, ξεκινώντας και με το τρισάγιο, στην παρουσία και του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Κύπρου, θέλουμε με αυτή τη σεμνή τελετή να τιμήσουμε τη μνήμη όλων όσοι είναι θαμμένοι εκεί και ασφαλώς αυτών που έδωσαν τη ζωή τους προασπιζόμενοι τη δημοκρατία και τη νομιμότητα.
Όπως δήλωσε στο ant1iwo ο κ. Φωτίου, πρόκειται για το δεύτερο από τους δύο ομαδικούς τάφους, αφού όλες οι εργασίες για τον πρώτο τάφο έχουν ολοκληρωθεί, έγινε και η ταφή, και τώρα ξεκινούν οι εργασίες για το δεύτερο τάφο. Έτσι, όπως είπε ο κ. Φωτίου, τακτοποιείται και η όποια εκκρεμότητα υπάρχει στο Κοιμητήριο Κωνσταντίνου και Ελένης. Όπως ανέφερε ο κ. Φωτίου, είχε καθοριστεί από την αρχή ότι θα ξεκινούσαμε τέλη Απριλίου και είπαμε ότι αν όλα πάνε καλά, αναμένουμε ότι περί τα τέλη Ιουνίου θα ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Πέρα από την εκταφή, εξήγησε ο κ. Φωτίου, θα εμπλακεί και το Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας για τις ταυτοποιήσεις. Ο κ. Φωτίου, σημείωσε πως, αυτό το πρόγραμμα και αυτός ο ομαδικός τάφος δε συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα της ΔΕΑ, αλλά είναι κάτι ξεχωριστό, είναι στις ελεύθερες περιοχές γι’ αυτό όπως είπε, έχουν κληθεί ειδικοί από το εξωτερικό. Όπως τόνισε ο κ. Φωτίου, μετά από 40 χρόνια είναι σωστό και ηθικά πάνω από όλα, και για τους συγγενείς, να μάθουν τις πραγματικότητες, αλλά και να τιμηθούν όλοι εκείνοι που βρίσκονται σε εκείνον τον τάφο. Πρόκειται για δυο-τρεις κατηγορίες όπως μας εξήγησε: Είναι οι αντιστασιακοί που είναι η μεγάλη ομάδα, είναι κάποια θύματα τα οποία χωρίς να εμπλακούν σε οτιδήποτε είχαν τραυματιστεί και σκοτωθεί, ενώ υπάρχει και ένας πολύ μικρός αριθμός πολιτών.
Ο,τι και αν είναι, συμπλήρωσε ο Επίτροπος, το χρωστάμε και στις οικογένειες αλλά και στους ίδιους τους νεκρούς, οι οποίοι είναι γύρω στους 20 με 25 αναλόγως του τι θα βρεθεί εκεί αφού όπως μας είπε υπήρχε μια σύγχυση. Υπήρχαν μάλιστα περιπτώσεις που κάποιοι νόμιζαν ότι ένα -δυο άτομα ήταν θαμμένα εκεί ενώ βρέθηκαν αλλού. Αν δε γίνουν οι ανασκαφές και οι εκταφές κανείς δε μπορεί να ξέρει τι θα βρεθεί, σημείωσε ο κ. Φωτίου, ο οποίος υπέδειξε πως πρόκειται για μια απόφαση του υπουργικού συμβουλίου που πρέπει να σημειωθεί, γιατί μετά από 40 χρόνια αυτό το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να γίνει αυτή η διαδικασία.
Ξενοφών Καλλής : Στόχος να δοθούν απαντήσεις σε όλες τις οικογένειες
Μιλώντας στο ant1iwo o Επικεφαλής των εκταφών Ξενοφών Καλλής, δήλωσε πως η εκταφή αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος για ολοκλήρωση των εκταφών στις ελεύθερες περιοχές, και δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με το πρόγραμμα της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, ούτε και θα το επιβαρύνει με οποιοδήποτε τρόπο.
Η εκταφή όπως μας εξήγησε, θα πραγματοποιηθεί από Ελληνοκύπριους και ξένους επιστήμονες οι οποίοι δεν εργάζονται στο πλαίσιο του προγράμματος της ΔΕΑ. Στο χώρο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Καλλή, τάφηκαν με βάση τις πληροφορίες που υπάρχουν, πεσόντες αντιστασιακοί, μέλη του εφεδρικού σώματος, κάποια άλλα άτομα που σκοτώθηκαν τυχαία κατά την ανταλλαγή των πυρών όπως και κάποια άλλα άτομα που πέθαναν από φυσικά αίτια. Από τις πληροφορίες που έχουμε, πρόσθεσε, η ταφή έγινε στις 16 Ιουλίου του 1974. Στόχος της προσπάθειας της κυβέρνησης, συμπλήρωσε, είναι να δοθούν απαντήσεις σε όλες τις οικογένειες και να ταυτοποιηθούν όλα τα λείψανα. Πρόκειται, σημείωσε ο κ. Καλλής για μια ανθρωπιστική προσπάθεια και στοχεύει να βοηθήσουμε τις οικογένειες οι οποίες δεν ήταν παρούσες όταν έγιναν οι ταφές, να θάψουν τους δικούς τους σύμφωνα με τη θρησκεία και τις παραδόσεις μας.
Όπως μας εξήγησε ο κ. Καλλής, μετά την ολοκλήρωση της εκταφής, τα λείψανα θα μεταφερθούν στο ανθρωπολογικό εργαστήρι της Κυπριακής Δημοκρατίας, που βρίσκεται στην Έγκωμη, και δεν έχει σχέση με το εργαστήριο της ΔΕΑ, όπου θα τύχουν των απαραίτητων ανθρωπολογικών εξετάσεων. Στη συνέχεια, θα δοθούν σκελετικά δείγματα στο Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας Κύπρου με το οποίο η Δημοκρατία έχει συμφωνία συνεργασίας. Τα αποτελέσματα αναμένεται ότι θα ανακοινωθούν στις οικογένειες όταν θα ολοκληρωθούν οι επιστημονικές διαδικασίες. Ο χώρος όπως είπε ο κ. Καλλής, μετά την εκταφή θα αποκατασταθεί στην αρχική του μορφή όπως έγινε και στους άλλους χώρους. Η ολοκλήρωση του προγράμματος στις ελεύθερες περιοχές θα σηματοδοτηθεί με την εκταφή στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας για το Noratlas στο τέλος Ιουλίου.
Παγκύπρια Οργάνωση Συγγενών Πεσόντων Αντιστασιακών: Περιμένουμε απαντήσεις
Η πρόεδρος Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Πεσόντων Αντιστασιακών Χριστίνα Αρμεύτη, ανέφερε στο ant1iwo πως οι συγγενείς, είχαν πει ότι πρέπει να ανοίξει και αυτός ο τάφος γιατί δεν είναι γνωστό ακριβώς ποίοι είναι θαμμένοι εκεί, κανένας δεν είδε το δικό του και υπάρχει μια αμφιβολία και μια σύγχυση. Ελπίζουμε, πρόσθεσε η κα. Αρμεύτη, ότι θα είναι και μια δικαίωση τόσο για τους νεκρούς όσο και για τους συγγενείς, για να βρει ο καθένας το δικό του και να τον θάψει όπως πρέπει, αφού είναι γνωστό πως οι άνθρωποι αυτοί είχαν ταφεί με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς κανονικές κηδείες. Υπάρχει μια αγωνία, όπως μας είπε, γιατί ο κάθε τάφος κρύβει και πολλά μυστικά, θα είναι τόσοι, θα είναι λιγότεροι, ποιος ξέρει… Περιμένουμε και μεις τις απαντήσεις που θα δώσει ο τάφος κατέληξε.
Φωτογραφίες από τάφους πεσόντων καταδρομέων στο πραξικόπημα. Οι εκταφές έγιναν πέρσι τον Απρίλη και ακολούθως κάποιοι σοροί επανατάφηκαν στον ίδιο χώρο.
