Τα Πολεμίδια είναι γνωστά στο ευρύ κοινό, και όταν λέω ευρύ κοινό, εννοώ για την υπόλοιπη Κύπρο εκτός των Πολεμιδιών, για την Καρμιώτισσα Πάνω Πολεμιδιών, την παραβατικότητα και ιδιαίτερα τη νεανική παραβατικότητα. Επίσης για το ότι είναι ένας Δήμος της Λεμεσού, ο οποίος είναι υποδεέστερος από τους υπόλοιπους της επαρχίας. Η πλειοψηφία των πιο πάνω, ευσταθούν. Είναι αλήθεια. Η παραβατικότητα στα Πολεμίδια ακμάζει, η Καρμιώτισσα με την άνοδο της στην Α' Κατηγορία του ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος έκανε γνωστό το όνομα των Πολεμιδιών. Ωστόσο το ότι είναι υποδεέστερος είναι κάτι που δεν αληθεύει.
Σε αυτό το άρθρο κάνουμε περιδιάβαση στα Πολεμίδια που δεν ξέρεις. Για κάποια ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας μνημεία για τον τόπο αλλά και για τοποθεσίες που δεν είναι τόσο γνωστές για κάποιον που διαμένει εκτός της Λεμεσού, ακόμα και εκτός Πολεμιδιών.
Κατ' αρχάς, τα Πολεμίδια απαρτίζονται από δύο διαμερίσματα: τα Πάνω και τα Κάτω. Τα Πάνω Πολεμίδια, προσφυγικός συνοικισμός, ο οποίος πριν από το 1974 κατοικήτο κυρίως από Τουρκοκύπριους. Τα Κάτω Πολεμίδια πριν από το 1974 ήταν μεικτό χωριό. Κάτι το οποίο μπορεί να αντιληφθεί κάποιος που γυρίζει στα στενά δρομάκια του κέντρου των Πολεμιδιών. Οι αναφορές των παλιών πολεμιδιωτών κάνουν λόγο για αρμονικές σχέσεις μεταξύ ε/κ και τ/κ.
Λόφος Καλέ Βουνάρι
Την περιδιάβασή μου την ξεκίνησα από το Καλέ Βουνάρι. Το Καλεβουνάρι είναι λόφος ο οποίος εκτείνεται στα βορειοδυτικά του Δήμου και αποτελεί ένα χώρο πρασίνου που μπορεί κάποιος να τον επισκεφθεί όλες τις ώρες της μέρας. Με το που κατέβει κάποιος από το όχημά του, αυτό που θα του κινήσει την περιέργεια είναι τα πελώρια γλυπτά που εκτίθενται στον λόφο. Τα γλυπτά τοποθετήθηκαν στο πλαίσιο Διεθνούς Συμποσίου Γλυπτικής.
Τα πλακόστρωτα δρομάκια καταλήγουν στην κορυφή του λόφου, όπου εκεί έχει χτιστεί ένα θεατράκι με θέα τον κόλπο και την αλυκή της Λεμεσού. Ενώ περπατάς ανάμεσα σε πεύκα, κυπαρίσσια και χαρουπιές, σε κάποια φάση βρίσκεις μπροστά σου όργανα γυμναστικής, παιχνίδια για τα παιδιά και άπλετο χώρο για προσωπικό χρόνο και ηρεμία. Και όλα αυτά με θέα την Λεμεσό.
Τις εορταστικές μέρες της Καθαράς Δευτέρας, του Πάσχα και των Χριστουγέννων, ντόπιοι και επισκέπτες απολαμβάνουν με γλέντι τις ομορφιές του λόφου.
Αυτό που ξενίζει είναι τα σκουπίδια που εντοπίζεις σε συγκεκριμένους χώρους, κάτι που δείχνει ότι κάποιοι που απολαμβάνουν αυτό το στολίδι για την περιοχή, δεν το σέβονται ενώ απολαμβάνουν να απορρίπτουν τα αντικείμενα που δεν χρειάζονται σε δημόσιους χώρους. Μία ρητορική ερώτηση για το συγκεκριμένο θέμα: πόσο δύσκολο είναι άραγε, για την τοπική αρχή να ελέγξει αυτή την κατάσταση.
Παναγία η Καρμιώτισσα
Σε κοντινή απόσταση από το Καλέ Βουνάρι βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Καρμιώτισσας. Πίσω από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, κτισμένη ανάμεσα σε δύο υψώματα, η ιστορία πίσω από την περιοχή που είναι κτισμένη η εκκλησία, φτάνει μέχρι και τον 14ο αιώνα μ.Χ, ίσως και πιο πίσω με τις αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή να συνεχίζονται.
Αν και κοντά στην πόλη, η Καρμιώτισσα, όπως την αποκαλούν απλοϊκά οι περίοικοι, είναι ένα μέρος, όπως και το Καλέ Βουνάρι, που μπορεί να σου προσφέρει τη γαλήνη που χρειάζεσαι καθώς και την ηρεμία που επιζητάς. Θυμάμαι σαν να ήταν χθες, όταν πηγαίναμε σχολική εκδρομή στην Παναγία την Καρμιώτισσα. Μάλιστα, η εκδρομή γινόταν με τα πόδια αφού ήταν σε σχετικά κοντινή απόσταση το σχολείο.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, υπήρχαν υπόνοιες ότι η εκκλησία αυτή ιδρύθηκε τον 13ο αιώνα από το τάγμα των Καρμηλιτών, μετά την εκδίωξη τους από την Παλαιστίνη. Ωστόσο αυτές οι πληροφορίες δεν επιβεβαιώνονται από ευρήματα στην περιοχή αλλά ούτε από επίσημες ιστορικές πληροφορίες. Αρχιτεκτονικά, η γοτθικού ρυθμού εκκλησία, δεν μπορεί να είναι αρχαιότερη του 14ου αιώνα.
Πρόσφατα, εντοπίστηκαν 20 κενοί τάφοι στην περιοχή πίσω από την εκκλησία, και σκαλιά που οδηγούν σε ένα ανεξερεύνητο κενό, κάτω από την εκκλησία, καθώς και ένα πηγάδι στο βάθος του οποίου φαίνεται να υπάρχει μια σφραγισμένη πόρτα.
Όπως αναφέρει το Τμήμα Αρχαιοτήτων σε ανακοίνωσή του, από την γεωμαγνητική επισκόπηση που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ στο εσωτερικό της εκκλησίας, αφήνει να νοηθεί την ύπαρξη κτισμάτων κάτω από την εκκλησία.
Στα ανώτερα στρώματα, εντοπίστηκαν αρκετά θραύσματα τοιχογραφιών κάποια από τα οποία απεικονίζουν υφάσματα ή τμήματα επιγραφών. Καταγράφηκαν επίσης αρκετοί πλίνθινοι τοίχοι μερικώς διατηρημένοι καθώς και οπές για πασσάλους.
Η ακριβής χρονολόγηση θα επιτευχθεί μέσω ανάλυσης ραδιοανθράκων, σημειώνεται. Τα δομικά αυτά στοιχεία αποτελούν μια σημαντική ανακάλυψη καθώς σπάνια παρατηρούνται τόσο εκτεταμένα. Οι έρευνες διεξήχθησαν υπό τη διεύθυνση του Δρα Ανδρέα Νικολαΐδη και της Δρ Margot Hoffelt.
Να σημειώσουμε ότι πλησίον της Παναγίας της Καρμιώτισσας βρίσκεται το Παρεκκλήσι του Οσίου Νικηφόρου του Λεπρού.
Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια
Προχωρόντας προς τα κάτω, συναντάς την εκκλησία της Αγίας Αναστασίας της Φαρμοκολύτριας. Η ιστορία αυτής της εκκλησίας πηγαίνει πίσω εννέα αιώνες, δηλαδή τον 12 αιώνα μ.Χ., όταν και οικοδομήθηκε το πρώτο, ανατολικό τμήμα της εκκλησίας με μικρότερο τρούλο από το δυτικό τμήμα που οικοδομήθηκε αργότερα, όπως φαίνεται και στις εικόνες. Το κτίσμα ολοκληρώθηκε τον 14 αιώνα μ.Χ.
Η εκκλησία βρίσκεται σε κύριο δρόμο, που έχει πάρει το όνομα της Αγίας και οδηγεί στον δρόμο Λεμεσού - Πλατρών και στα Πολεμίδια.
Από το δυτικό του τμήμα, στο οποίο βρισκόταν και ο αρχικός ναός, κατέρρευσαν η δυτική, η νότια και η ανατολική καμάρα, όπως και η αψίδα. Σήμερα σώζονται μόνο η βόρεια καμάρα και ο τρούλος.
Η εντυπωσιακή δίτρουλη εκκλησία αναπαλαιώθηκε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου και ήταν στολισμένη ολόκληρη με τοιχογραφίες βυζαντινής τεχνοτροπίας, αλλά σήμερα διασώζονται μερικά κομμάτια από αυτές (η Βάπτιση, η Μεταμόρφωση του Αγίου Μάμα, το μαρτύριο του Αγίου Γεωργίου, ο Άγιος Αντώνιος).
Οι τοιχογραφίες του πρώτου ναού έχουν καλυφθεί από αυτές του 15ου αιώνα και στις σωζόμενες συμπεριλαμβάνονται αυτές στο δυτικό τρούλο, στο νοτιοδυτικό σφαιρικό τρίγωνο, στη δυτική όψη του βορειοανατολικού πεσσού (Παναγία Ελεούσα) και στο βόρειο μισό της κεντρικής αψίδας που ενώνει το δυτικό με το ανατολικό τμήμα (η Αποκαθήλωση). Επίσης, στο εσωτερικό του ναού, στους τοίχους υπάρχουν εντοιχισμένες πήλινες στάμνες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για ηχητικούς σκοπούς, ενώ πάνω από τη δυτική είσοδο, βρίσκεται ο ένας εκ των δύο τρούλων.
Για τη στήριξή τους, χρησιμοποιήθηκαν μεγάλοι πεσσοί οι οποίοι χωρίζουν το ναό σε τρία κλίτη.
Γραμμικό Πάρκο Γαρύλλη
Το Γραμμικό Πάρκο παρά τον ποταμό Γαρύλλη το οποίο ξεκινά την πορεία του από το κέντρο του Δήμου Λεμεσού, εκτίνεται μέχρι και τα Κάτω Πολεμίδια και την περιοχή Βερεγγάρια. Ένα πάρκο που διασχίζει κάποιες από τις κυριότερες λεωφόρους της Λεμεσού, έαν κάποιος κυκλοφορεί με ποδήλατο, είναι ιδανικό για να γλυτώσει το ανυπόφορο κυκλοφοριακό κομφούζιο της Νίκου Παττίχη και της Γιάννου Κρανιδιώτη. Επίσης, πρόκειται για έναν πνεύμονα της πόλης με πεύκα και άλλα δέντρα, που προορίζεται για ατέλειωτες βόλτες και γυμναστική.
Παρ' όλα αυτά και για αυτό το πάρκο χρειάζεται περισσότερη επίβλεψη, με τις τοπικές αρχές να είναι αναγκαίο να εστιάσουν στην καθαριότητα.
Μπορεί κάποιος να πει ότι τα Πολεμίδια είναι μία περιοχή που είναι υπό συνεχιζόμενη ανάπτυξη. Μα τι θα ήταν η ανάπτυξη αν εμείς και οι επόμενοι δεν γνωρίζουν τι υπάρχει πλησίον τους. Τι θα ήταν η ανάπτυξη αν δεν γνώριζες την ίδιά σου την ιστορία.
Κλείνοντας αυτό το άρθρο θα ήθελα να σταθώ στην ονομασία των Πολεμιδιών. Λέγεται ότι την έχουν πάρει το όνομά τους από το φυλλοβόλο δέντρο πολεμιδκιά το οποίο πλέον, σπάνια εντοπίζεται στην Κύπρο. Το εντόπισα εκτός Πολεμιδιών.
Με πληροφορίες από το Τμήμα Αρχαιοτήτων
