Τη μερική διαπραγματευτική θέση για το νέο μέσο «Παγκόσμια Ευρώπη» (Global Europe), το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εξωτερική δράση κατά την περίοδο 2028-2034 συμφώνησε το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων υπό την Κυπριακή Προεδρία, το μεσημέρι της Τρίτης στο Λουξεμβούργο.
Το νέο μέσο απλοποιεί την αρχιτεκτονική χρηματοδότησης της ΕΕ για την εξωτερική δράση, ενοποιώντας πολλαπλά υφιστάμενα εργαλεία σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Συγκεντρώνει εργαλεία για την ανάπτυξη, τη γειτονία, τη διεύρυνση και την εξωτερική πολιτική της Ένωσης, συνδυάζοντας προγραμματιζόμενες και μη προγραμματιζόμενες δράσεις.
Η νέα δομή βασίζεται σε έξι συμπληρωματικούς πυλώνες, πέντε γεωγραφικούς πυλώνες και έναν ενισχυμένο παγκόσμιο πυλώνα, με στόχο τη στήριξη των αξιών και των στρατηγικών συμφερόντων της ΕΕ παγκοσμίως, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες, τη στήριξη της πολυμερούς συνεργασίας και την υποστήριξη των υποψήφιων και εν δυνάμει υποψήφιων χωρών στην πορεία τους προς την ένταξη στην ΕΕ.
Ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, ανέφερε σε γραπτή δήλωση ότι «σε έναν ολοένα πιο απρόβλεπτο κόσμο, η ΕΕ χρειάζεται ένα εργαλείο εξωτερικής δράσης που να είναι τόσο στρατηγικό όσο και ευέλικτο».
Όσον αφορά τη σημερινή συμφωνία, αυτή «ενισχύει την ικανότητά μας να στηρίζουμε τους εταίρους μας, να προωθούμε τη διεύρυνση, να ανταποκρινόμαστε σε νέες προκλήσεις και να προωθούμε τα συμφέροντα και τις αξίες της Ένωσης παγκοσμίως», σημείωσε. Όπως πρόσθεσε «στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να δράσει με ενότητα και φιλοδοξία στη διεθνή σκηνή».
Σημειώνεται ότι η μερική διαπραγματευτική θέση δεν περιλαμβάνει τα δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία εξακολουθούν να συζητούνται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034.
Η συμφωνηθείσα θέση του Συμβουλίου εισάγει αλλαγές με στόχο το Global Europe να παραμείνει ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό εργαλείο, ενισχύοντας, παράλληλα, τον ρόλο των κρατών μελών στον καθορισμό στρατηγικών προτεραιοτήτων και στην εποπτεία της εφαρμογής του. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διεύρυνση και τη γειτονία της ΕΕ, καθώς και στην ικανότητα του μέσου να ανταποκρίνεται σε μεταναστευτικές πιέσεις και νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Η θέση του Συμβουλίου ενισχύει επίσης τον στρατηγικό ρόλο του ίδιου του Συμβουλίου στη διακυβέρνηση του εργαλείου, προβλέποντας πιο δομημένες ανταλλαγές με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω ετήσιων στρατηγικών συζητήσεων και τακτικών διαβουλεύσεων για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή. Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος των κρατών μελών στην εφαρμογή της στήριξης προς τους εταίρους διεύρυνσης και τις χώρες της Ανατολικής Γειτονίας, ενώ για την Ουκρανία το Συμβούλιο διατηρεί κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση των προϋποθέσεων για την εκταμίευση στήριξης.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης μηχανισμό αντιμετώπισης αναδυόμενων προκλήσεων και προτεραιοτήτων, ώστε η ΕΕ να μπορεί να ανταποκρίνεται ταχύτερα σε απρόβλεπτες παγκόσμιες κρίσεις, φυσικές καταστροφές ή μεταναστευτικές κρίσεις. Σε ό,τι αφορά τη μετανάστευση και τον εκτοπισμό πληθυσμών, το Συμβούλιο συμφώνησε σε μια ισορροπημένη προσέγγιση συνεργασίας με τρίτες χώρες, συνδυάζοντας κίνητρα για συνεργασία με μηχανισμό αναστολής που συνδέεται με διεθνείς υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένης της επανεισδοχής υπηκόων τους.
Η συμφωνία διατηρεί επίσης την αρχή του ανοικτού και δίκαιου ανταγωνισμού, επιτρέποντας παράλληλα την προώθηση της ευρωπαϊκής προτίμησης και τη συμμετοχή ευρωπαϊκών εταιρειών σε στρατηγικούς τομείς, όπως η ενέργεια, η ψηφιακή τεχνολογία και οι κρίσιμες υποδομές. Ενισχύεται ακόμη η προσέγγιση «Team Europe», μέσω στενότερης συνεργασίας μεταξύ των θεσμών της ΕΕ, των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, ενώ αναβαθμίζεται ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της στρατηγικής Global Gateway.
Η μερική διαπραγματευτική θέση που ενέκρινε το ΣΓΥ αποτελεί την εντολή του Συμβουλίου για έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το τελικό ύψος χρηματοδότησης του μέσου για την περίοδο 2028-2034 θα καθοριστεί από τη συνολική συμφωνία για το νέο ΠΔΠ.
