Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, και αυξημένης ανησυχίας για τη σταθερότητα στην περιοχή, η Κυπριακή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης φιλοξενεί, απόψε και αύριο στη Λεμεσό, την άτυπη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών, Gymnich, την τελευταία αυτού του επιπέδου σύνοδο στο εξάμηνο της Προεδρίας, που ολοκληρώνεται στις 30 Ιουνίου.
Ως προσκεκλημένοι του Υπουργού Εξωτερικών, Κωνσταντίνου Κόμπου, ο οποίος προεδρεύει της συνόδου μαζί με την Ύπατη Εκπρόσωπο, Κάγια Κάλας, συμμετέχουν στη σύνοδο οι Υπουργοί Εξωτερικών της Ινδίας, Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ, της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα, και της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν Αλ Σαούντ.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η πιθανότητα έναρξης διαλόγου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία, καθώς και η ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια.
Στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης επενδύει σημαντικά η Κυπριακή Προεδρία, η οποία εργάστηκε μαζί με την Πολωνία, στο πλαίσιο του Τρίο Προεδρίας.
Σε αποκλειστική συνέντευξη, που παραχώρησε στον ΑΝΤ1 λίγο πριν από τη σύνοδο της Λεμεσού, ο Αναπληρωτής Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Radoslaw Sikorski, τόνισε πως η χώρα του δεν βλέπει μόνο προς τη Ρωσία, που παραμένει η μεγαλύτερη απειλή, αλλά την απασχολεί τον ίδιο έντονα και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Κύριε Υπουργέ, διερευνώντας την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας και την επισκόπηση που αναμένεται κατά τη διάρκεια της άτυπης συνόδου των Υπουργών Εξωτερικών, τις επόμενες δύο ημέρες στη Λεμεσό, θα λέγατε ότι σας διακατέχει ένα αίσθημα δικαίωσης για τις προσπάθειες για την άμυνα που καταβάλλονται από την Πολωνία και από εσάς προσωπικά, επίσης στο πλαίσιο του Τρίο Προεδρίας της ΕΕ, και ειδικά την Πολωνία και την Κύπρο;
Πράγματι, χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι ξανά στην Κύπρο, ιδιαίτερα επειδή βρισκόμαστε στο Τρίο (της Προεδρίας) μαζί με την Κύπρο και τη Δανία, και νομίζω η Πολωνία και η Κύπρος το μοιράζονται αυτό. Όχι μόνο ενταχθήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί, και οι δύο χώρες μας βλέπουν την ασφάλεια ως ένα ουσιαστικό μέρος αυτού που σημαίνει να είναι μια χώρα μέλος της ΕΕ.
Και οι δύο ζούμε σε γειτονιές με προκλήσεις. Η Πολωνία δαπανά το 2% του ΑΕΠ της στην άμυνα για 20 χρόνια, και τα τελευταία χρόνια είμαστε κοντά στο 5% λόγω της επιθετικότητας της Ρωσίας έναντι των γειτόνων της. Μακάρι, λοιπόν, να μην ήμασταν, αλλά ναι, εμείς θεωρούμε ότι οι προειδοποιήσεις μας θα μπορούσαν να είχαν εισακουστεί από τη Δυτική Ευρώπη νωρίτερα.
Και παρά τις αυξανόμενες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης επιθετικότητας της Ρωσίας ενάντια στην Ουκρανία, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, τις γεωπολιτικές αλλαγές, πιστεύετε ότι έχετε με επιτυχία εδραιώσει την υποστήριξη σε αυτό που περιγράφεται ολοένα και περισσότερο ως το Δόγμα Σικόρσκι;
Λοιπόν, αν μιλούσαμε πριν από πέντε χρόνια, δεν νομίζω πως είτε εσείς, είτε και εγώ, θα περιμέναμε ότι η ΕΕ θα βοηθούσε μία τρίτη χώρα που είναι θύμα επιθετικότητας, ότι θα ξοδεύαμε ευρωπαϊκά χρήματα για αγορές όπλων, και ότι θα χορηγούσαμε τεράστια δάνεια για να βοηθήσουν μια χώρα θύμα επιθετικότητας. Άρα, θα έλεγα ότι η ΕΕ αλλάζει επειδή οι Ευρωπαίοι απαιτούν αλλαγή.
Μετά την πανδημία του Covid, οι πολίτες μας απαίτησαν να λάβουμε ουσιαστικές αποφάσεις για τα φάρμακα, τα πρότυπα υγείας, και τώρα αυτοί οι ίδιοι απαιτούν η ΕΕ να έχει μια ισχυρότερη αμυντική ταυτότητα, και υπήρξα υποστηρικτής αυτής της ταυτότητας εδώ και χρόνια.
Αν και οι φωνές που τάσσονται ενάντια στη αύξηση της στήριξης προς την Ουκρανία, αντί να χρησιμοποιούνται τα χρήματα για να ενισχυθεί το επίπεδο ασφάλειας εντός της ΕΕ, αυξάνονται μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών...
Λοιπόν, τα καλύτερα χρήματα που ξοδεύτηκαν στην ασφάλεια της Ευρώπης βοηθούν την Ουκρανία να αποτρέψει την επιθετικότητα. Αν η Ουκρανία πετύχει, τότε νομίζω ότι άλλοι επιτιθέμενοι εναντίον των ευρωπαϊκών χωρών θα το λάβουν υπόψη. Λοιπόν, όχι, νομίζω ότι αυτό είναι πολύ καλή επένδυση, και να θυμάστε επίσης ότι τα €90 δις (προς την Ουκρανία) είναι ένα δάνειο.
Και τι γίνεται με την κατάσταση σε αυτό το μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε αυτήν τη γειτονιά, η οποία αποτελεί και πάλι μια αυξανόμενη πρόκληση. Πως βλέπετε την κατάσταση, ειδικά με τις αυξανόμενες συνέπειες του πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν;
Πρέπει να νιώθουμε ο ένας τον πόνο του άλλου. Είμαστε πολύ προσεκτικοί στην Πολωνία να αποδεικνύουμε ότι ανησυχούμε επίσης για το νότιο τμήμα της ΕΕ. Είναι, άλλωστε, γι' αυτό που ο πολωνικός στρατός ήταν παρών σε αρκετές χώρες του Μαγκρέμπ. Έχουμε ακόμα ένα απόσπασμα στον Λίβανο, και οι στρατιώτες μας έχουν, μάλιστα, δεχθεί και πυρά.
Έτσι, η Πολωνία αναλαμβάνει το μερίδιό της και προς τις δύο στρατηγικές κατευθύνσεις.
Θα ήθελα να ακούσω τη γνώμη σας και σχετικά με αυτό που προωθείται έντονα από την Κύπρο, τη Ρήτρα Αμοιβαίας Συνδρομής της Ευρώπης, το Άρθρο 42.7, και τη συμβολή της ΕΕ, ως σύνολο, όταν ένα κράτος-μέλος αντιμετωπίζει μια απειλή.
Στην πραγματικότητα, η Συνθήκη της ΕΕ είναι πιο σαφής από τη συνθήκη του ΝΑΤΟ, επειδή αναφέρει ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να προστρέξουν σε βοήθεια κάποιου άλλου κράτους-μέλους που έχει δεχθεί επίθεση με όλες τις δυνατότητες τους. Η συνθήκη του ΝΑΤΟ δεν το λέει αυτό. Λέει απλώς ότι εσύ θα αποφασίσεις πώς θα αντιδράσεις. Μεγάλη διαφορά.
Λοιπόν, αυτός είναι ήδη ο νόμος. Η πραγματική πρόκληση είναι να εκπληρωθεί η υποχρέωση με πραγματικές δυνατότητες. Να δράσουμε επ' αυτού. Και πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε μια μικρή αλλά αξιοποιήσιμη ικανότητα της ΕΕ για την ανάπτυξη δυνάμεων. Το έχουμε υποσχεθεί αυτό στον εαυτό μας από τη δεκαετία του 1990. Αλλά... και είχαμε κάποιες επιχειρήσεις της ΕΕ στην Αφρική, στην πραγματικότητα στη θάλασσα του Κέρατος της Αφρικής.
Νομίζω ότι είχαμε δύο αποστολές, την Αταλάντα και την Άσπιδα στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Ινδικό Ωκεανό. Και αυτές θα μπορούσαν να είναι σχετικές με όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή.
Δεν είναι λοιπόν ένας ομοσπονδιακός στρατός. Δεν είναι μια νέα δύναμη που θα αναλάβει δράση...
Όχι, νομίζω ότι οι άνθρωποι που μιλούν για ένα ευρωπαϊκό στρατό σαν να επρόκειτο να υπάρξει ένας ομοσπονδιακός στρατός, αυτή είναι μια φαντασίωση. Αυτό δεν θα συμβεί ποτέ, η συνένωση των εθνικών στρατών. Αλλά θα μπορούσαμε να έχουμε μια ταξιαρχία με υποστηρικτικές δυνάμεις που θα μπορούσε πραγματικά να αναπτυχθεί όπου υπάρχει ανάγκη, σε κατώτερες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης παρά σε μια εκτεταμένη πρόκληση όπως είναι μια ρωσική εισβολή.
Και τι γίνεται με τη στάση της ΕΕ στην κρίση γενικά στη Μέση Ανατολή και στις συνέπειες, ιδίως την ενεργειακή κρίση, που προκλήθηκαν λόγω των συγκρούσεων εδώ; Και, φυσικά, αυτό σε συνάρτηση με το πώς οι ΗΠΑ επεμβαίνουν στην περιοχή;
Λοιπόν, αυτό είναι περίπλοκο, όπως ξέρετε. Το Ιράν έχει ένα θεοκρατικό καθεστώς που εξάγει τρομοκρατία και το οποίο δολοφονεί δεκάδες χιλιάδες από τους δικούς τους πολίτες. Το καταδικάζουμε αυτό. Ταυτόχρονα, πιστεύουμε επίσης ότι το Ιράν δεν πρέπει να διατηρεί πυρηνικά όπλα. Αλλά, έχουμε κάποιες επιφυλάξεις για το πώς αυτή η τελευταία φάση της σύγκρουσης έχει εξελιχθεί.
Έχουμε, ταυτόχρονα, κοινό συμφέρον, και με την Κύπρο, που είναι μια ναυτιλιακή χώρα, να διατηρηθούν ανοιχτές οι διεθνείς πλωτές οδοί. Και νομίζω εδώ, αν το Ιράν προσπαθούσε, στην πραγματικότητα, να αλλάξει τα διεθνή σύνορα με τη βία ουσιαστικά, προσαρτώντας τα Στενά του Ορμούζ, δεν πρέπει να το επιτρέψουμε αυτό.
Και το σχόλιό σας για τον ρόλο των ΗΠΑ και πώς θα πρέπει να αντιδράσει η Ευρώπη ως σύνολο;
Λοιπόν, οι ΗΠΑ είναι σύμμαχός μας. Έτσι, εμείς, γενικά, συμπάσχουμε με τον σύμμαχό μας. Και ελπίζω ότι αυτή η σύγκρουση θα φτάσει σε ένα τέλος με την απόρριψη του πυρηνικού υλικού με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, και με τη διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ. Γιατί διαφορετικά, θα αντιμετωπίσουμε μια νέα έξαρση πληθωρισμού, και μια παγκόσμια ύφεση, καθώς, όπωψς καλά ξέρετε δεν πρόκειται μόνο για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Αφορά και το φαγητό, αφορά τα λιπάσματα, για το πώς φτάνουν τα λιπάσματα στους ανθρώπους, στους αγρότες που τα χρειάζονται, σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα στις φτωχές χώρες. Έτσι, αν αυτό δεν λυθεί σύντομα, μέχρι το καλοκαίρι θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα.
Επιστρέφοντας στη Ρωσία, έχετε συχνά διατυπώσει την άποψη ότι η Ρωσία δεν είναι απλώς μια παροδική ή προσωρινή κρίση, αλλά είναι μια μακροπρόθεσμη απειλή για την Ευρώπη. Και θα ήθελα να σας ρωτήσω, ποια είναι η δική σας θέση σχετικά με δηλώσεις και αναφορές ότι πιθανές διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσία θα προωθούνταν ή θα ξεκινούσαν σύντομα;
Λοιπόν, η Ρωσία είπε ψέματα ότι δεν ήταν οι στρατιώτες της που μπήκαν στην Κριμαία. Η Ρωσία είπε ψέματα ότι δεν θα εισβάλει στην Ουκρανία. Πιστεύω ότι οι πραγματικές διαπραγματεύσεις πρέπει να γίνουν μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας. Διαπραγματεύονται ανταλλαγές αιχμαλώτων πολέμου. Θα μπορούσαν να επιστρέψουν και στα άλλα καλάθια για διαπραγματεύσεις.
Δεν νομίζω ότι πρέπει να βρεθούμε, εμείς, στη θέση να χρειάζεται να πούμε στους Ουκρανούς ποιες θυσίες να κάνουν, είναι πρόθυμοι να κάνουν, για χάρη της ειρήνης. Θα πρέπει να βασιστούμε στην αρχή του απαραβίαστου των συνόρων. Και είμαι σίγουρος ότι στην Κύπρο το καταλαβαίνετε αυτό και αναγνωρίζεται τη σημασία αυτής της αρχής όπώς και τί σημαίνει να βοηθάς το θύμα επιθετικότητας.
Θα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη της άτυπης συνάντησης το θέμα των διαπραγματεύσεων. Αυτή θα είναι, λοιπόν, η θέση της Πολωνίας;
Ναι, πιστεύουμε ότι είναι απόφαση της ίδιας της Ουκρανίας. Και θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε με την έννοια να συζητήσουμε για το ποιες θα μπορούσαν να είναι οι μεταπολεμικές διευθετήσεις όσον αφορά τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία και τις κυρώσεις και ούτω καθεξής. Αλλά, ξέρετε, όπως ακριβώς όταν η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στη Φινλανδία το 1940, τελείωσαν με απευθείας διαπραγματεύσεις και κατέληξαν σε συμφωνία.
Και οι απαιτήσεις από τη Ρωσία είναι ακριβώς αυτό που εσείς περιγράφετε ή έχετε άλλες απαιτήσεις υπόψη;
Λοιπόν, ο Πούτιν νόμιζε ότι θα τα έπαιρνε όλα... μέσα στην Ουκρανία μέσα σε τρεις ημέρες. Πολεμά στο Ντονμπάς για 13η χρονιά και δεν μπορεί να κατακτήσει το Ντονμπάς. Αυτό δεν είναι επιτυχία. Αυτό δεν του δίνει νικηφόρες κάρτες. Και η οικονομία του βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Χάνει περισσότερους στρατιώτες από όσους μπορεί να στρατολογήσει.
Οι Ουκρανοί χτυπούν όλο και πιο βαθιά... μέσα στη Ρωσία. Έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο στη Μαύρη Θάλασσα. Έτσι, τα σχετικά πλεονεκτήματα γίνονται όλο και πιο ισορροπημένα. Και ως εκ τούτου, η Ουκρανία μπορεί να διαπραγματευτεί χωρίς επιφυλάξεις ή μειονεκτήματα.
Και επιστρέφοντας στη συνάντηση, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας θα είναι επίσης παρών σε κάποιο μέρος της συνάντησης. Ποια είναι η γνώμη σας για αυτή τη σχέση;
Αυτό είναι πολύ καλό, επειδή η Ινδία είναι η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα στον κόσμο. Ο Δρ. Τζαϊσανκάρ είναι ένας πολύ ικανός άνθρωπος και έχουμε κοινά συμφέροντα. Διαπραγματευόμαστε τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ... της ΕΕ και της Ινδία. Η Ινδία είναι ανάμεσα στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Εκατομμύρια ινδικά νοικοκυριά χρησιμοποιούν υγραέριο για θέρμανση και για μαγείρεμα. Και έχουν έλλειψη. Και θεωρούνται ένας λογικός εταίρος σε αυτή όλη την κατάσταση. Δεν είναι με το μέρος κανενός. Έτσι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν έναν πολύ εποικοδομητικό ρόλο στην επίλυση αυτής της κρίσης.
Και αυτό θα μπορούσε να συμβεί με την Ινδία και την ΕΕ να προσπαθήσουν μαζί να βρουν μια λύση;
Λοιπόν, νομίζω ότι είναι πάντα καλό να μιλάς με έναν μεγάλο και σημαντικό εταίρο όπως η Ινδία.
