Σύνθετη αποδεικνύεται η προσπάθεια συγκεκριμενοποίησης του επιχειρησιακού εύρους της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, όταν ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεχθεί επίθεση. Το θέμα που ήγειρε ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης ως αποτέλεσμα του κινδύνου που διέτρεξε και η Κύπρος στη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, θα τεθεί προς συζήτηση στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 23-24 Απριλίου στην Κύπρο. Αλλά, ήδη καταγράφονται σοβαρά κενά, με επίκεντρο την πρωτοκαθεδρία του ΝΑΤΟ.
Ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή, αλλά και ο κίνδυνος που άγγιξε την Κύπρο, οδήγησαν τον πρόεδρο Χριστοδουλίδη να ζητήσει «συγκεκριμένο μηχανισμό για τις ενέργειες που θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν και εφόσον ένα κράτος αποφασίσει να ενεργοποιήσει το άρθρο 42 παρ. 7», δηλαδή τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής για να αντιμετωπίσει μια επίθεση στο έδαφός του. Η ρήτρα ενεργοποιείται αυτόματα, έχει διακυβερνητικό χαρακτήρα και δεσμεύει νομικά όλα τα κράτη-μέλη, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Ε.Ε. Ωστόσο, τρία μεγάλα κενά καθιστούν σύνθετη την αποστολή της Λευκωσίας:
1.Γιατί οι όποιες δράσεις του άρθρου 42 παρ. 7, θα πρέπει να είναι συμβατές με τις ενέργειες του ΝΑΤΟ, κάτι που επισημαίνει τόσο η ίδια η Συνθήκη της Ε.Ε, όσο υπόμνημα της Ευρωβουλής το οποίο υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ότι «η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ε.Ε είναι δευτερεύουσα σε σχέση με εκείνη του ΝΑΤΟ».
2.Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αμυντική αυτονομία και συνεπώς η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής λειτουργεί συμπληρωματικά, με βάση την «αρχή της συμπληρωματικότητας», έναντι των δράσεων του ΝΑΤΟ.
3.Υπομνήματα της Βουλής της Γερμανίας Μπούντεσταγκ και της Βουλής των Κοινοτήτων της Βρετανίας, σημειώνουν ότι η συνδρομή που υποχρεούνται οι εταίροι να παράσχουν σε ένα κράτος-μέλος που δέχεται επίθεση στο έδαφος του, δεν είναι κατ’ ανάγκη στρατιωτική. Θα μπορούσε να περιοριστεί σε διπλωματική αρωγή, παροχή πληροφοριών ή υλικοτεχνικών μέσων.
Κάτι μάλιστα που απετέλεσε τον κανόνα όταν η Γαλλία, ενεργοποίησε για πρώτη και μοναδική φορά τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, ως αποτέλεσμα της τρομοκρατικής επίθεσης που δέχθηκε το 2015, στο έδαφός της. Σημειώνεται ότι μόνο η Βρετανία -που τότε ήταν ακόμη κράτος-μέλος της Ε.Ε.-είχε παράσχει ουσιαστική στρατιωτική συνδρομή στη Γαλλία, περιλαμβανομένης και της χρήσης των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.
Πηγή στην έδρα της Ε.Ε. ανέφερε στον ΑΝΤ1 ότι είναι κατανοητό το αίτημα του προέδρου της Κύπρου να ζητήσει ένα συγκεκριμένο modus operandi γύρω από τις δράσεις της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, αλλά όπως ανέφερε, για να υπάρξει ουσιαστική τροποποίηση του πλαισίου λειτουργίας, απαιτείται αναθεώρηση των Συνθηκών της Ε.Ε.
Το θέμα θα τεθεί στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 23-24 Απριλίου, χωρίς να αναμένονται αποφάσεις, τουλάχιστον στην παρούσα χρονική συγκυρία, παρά τη δεδομένη αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ομπρέλα άμυνας και ασφάλειας της Ε.Ε.
