Πρόσφατα έγινε η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ στο Λήδρα Palace, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στην παρουσία πρέσβεων, διπλωματών, κρατικών αξιωματούχων και ενός μεγάλου κοινού και από τις δύο κοινότητες που γέμισε την αίθουσα. Το ντοκιμαντέρ έφτιαξε ο Ισπανός δημοσιογράφος και βραβευμένος συγγραφέας David Castillo από τη Βαρκελώνη, σε συνεργασία με την επίσης Ισπανίδα δημοσιογράφο Marisa Pulido, από την Μαγιόρκα.
Σε αποκλειστική συνέντευξή τους στο Ant1Live εξέφρασαν τον ενθουσιασμό και την αγάπη τους για τον λαό της Κύπρου, που τους εξέπληξε με την ευγένεια και τη φιλοξενία που τους χάρισε. Εξέφρασαν όμως και τον προβληματισμό τους για τη φάση στην οποία βρίσκεται σήμερα το Κυπριακό πρόβλημα.
David: «Ήρθα για πρώτη φορά στην Κύπρο το 2016. Δεν γνώριζα την Κύπρο. Δεν γνώριζα, δεν ήξερα απολύτως τίποτα για το πρόβλημα της Κύπρου… και από τότε, από τη στιγμή που έφτασα, ερωτεύτηκα την Κύπρο.»
Ο δημιουργός του Ντοκιμαντέρ περιγράφει μια πληγή που παραμένει ανοιχτή εδώ και μισό αιώνα.
David: «Μου φαινόταν απίστευτο ότι, πάνω από πενήντα χρόνια μετά, έβλεπα την κατάσταση που έβλεπα εκεί: ένα σύνορο που δεν είναι σύνορο, ένα κατεχόμενο έδαφος που δεν αναγνωρίζεται· άνθρωποι που λένε ότι δεν είναι κατεχόμενο έδαφος, ότι είναι το δικό τους έδαφος…»
Ο David ιαπιστώνει πως οι απλοί άνθρωποι, και στις δύο πλευρές του «συνταγματοπλέγματος», έμαθαν να συνυπάρχουν ξανά.
David: «Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι κάνουν κανονική ζωή μαζί. Από τον νότο περνούν στον βορρά, από τον βορρά περνούν στον νότο, πάνε επίσκεψη, πάνε διακοπές, κάνουν διαφορετικά πράγματα μαζί.»
Ως εξωτερικός παρατηρητής, βλέπει τη δυσκολία των πολιτικών και το κόστος της διαιώνισης.
David: «Στο τέλος, πιστεύω ότι μπροστά σε μια κατάσταση σύγκρουσης, σε οποιαδήποτε σύγκρουση, έχεις τρεις επιλογές: να πας προς το καλύτερο, να μείνεις όπως είσαι, ή να πας προς το χειρότερο. Είναι σαφές ότι εδώ η κατάσταση προς το καλύτερο δεν πηγαίνει.»
Έθεσε αυτό το δύσκολο ερώτημα στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων, τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και στον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων.
David: «Ρώτησα τόσο τον Χριστοδουλίδη όσο και τον Τατάρ: “Σε τι είστε διατεθειμένοι να παραιτηθείτε;”. Ο Χριστοδουλίδης μου είπε: “Δεν έχω γιατί να παραιτηθώ από τίποτα”. Και ο Τατάρ μου είπε ακριβώς το ίδιο.»
Ο David θεωρεί αυτονόητο ότι μια ρεαλιστική λύση δεν μπορεί να ικανοποιεί απόλυτα καμία πλευρά.
David: «Πρέπει να είναι συνειδητοποιημένοι και οι δύο ότι κάτι θα χρειαστεί να χάσουν. Το τι, θα το δούμε. Ποιος περισσότερο, ποιος λιγότερο, αλλά κάτι θα χρειαστεί να χάσουν, γιατί αλλιώς είναι αδύνατο να λυθεί το πρόβλημα.»
Πέρα από την πολιτική διάσταση, o David αναδεικνύει την ανάγκη της συγχώρεσης ανάμεσα στις δύο κοινότητες.
David: «Πρέπει να καθίσουν με τη διάθεση—ίσως όχι να ξεχάσουν, γιατί είναι πολύ δύσκολο να ξεχάσεις και είναι κάτι πραγματικά πρόσφατο—αλλά με την ικανότητα να συγχωρέσουν. Αν ο κόσμος μπόρεσε να συγχωρέσει, ειδικά η Ευρώπη, όσα έκανε η Γερμανία στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι πράγματι τόσο δύσκολο ανάμεσα σε Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους να συγχωρήσετε όσα συνέβησαν;»
Η συνεργάτιδα του David Castillo στο έργο, Marisa Pulido, μας μετέφερε μια έντονα ανθρώπινη οπτική του προβλήματος.
Marisa: «Όταν άρχισα να μιλάω με τον κόσμο, κατάλαβα ότι είναι εξαιρετικά φιλόξενοι, ότι είναι υπέροχοι άνθρωποι, ότι υπήρχε πολύς πόνος επειδή ακόμη δεν είχαν κλείσει οι πληγές, αλλά ήταν καταπληκτικοί, υπέροχοι άνθρωποι.»
Καθώς η Marisa είναι μητέρα δύο παιδιών, η προσωπική της οπτική αναπόφευκτα επηρεάζεται από τις μαρτυρίες που αφορούν τα παιδιά που υπόφεραν.
Marisa: «Είμαι μητέρα και έμπαινα στο πετσί εκείνων των γυναικών, του πόνου, και δεν μπορώ ούτε να το φανταστώ. Για μένα ένα παιδί είναι το παν, έτσι δεν είναι; Φαντάζομαι για όλους… Οπότε, να βλέπεις ότι στα παιδιά σου δεν έχεις να τους δώσεις να φάνε, ότι υποφέρουν, ότι κρυώνουν… αυτό μου ράγισε την καρδιά.»
Στόχος των δημιουργών του ντοκιμαντέρ δεν ήταν να κρίνουν, αλλά να αφήσουν να μιλήσει η καρδιά των ανθρώπων.
Marisa: «Σε καμία στιγμή δεν θελήσαμε να μην είμαστε ουδέτεροι, γιατί ο κόσμος υποφέρει και από τη μία και από την άλλη. Θεμελιώδες για εμάς ήταν να επικοινωνήσουμε τι νιώθουν οι άνθρωποι, τι ζουν.»
Κοιτάζοντας μπροστά η Marisa επιμένει στη συμφιλίωση που ξεκινά από την έγνοια για τα παιδιά και έχει να κάνει με ένα καλύτερο μέλλον για τις επόμενες γενιές.
Marisa: «Πιστεύω ότι οι νέες γενιές πρέπει να πιστέψουν — δηλαδή πρέπει να μεγαλώσουν — με την αγάπη, τόσο των μεν όσο και των δε. Γιατί αλλιώς αυτές οι πληγές δεν μπορούν να γιατρευτούν, δεν θα κλείσουν. Τότε δεν θα έχουμε ένα μέλλον ευημερίας για όλους, για όλους τους Κύπριους.»
Με το ντοκιμαντέρ «Κύπρος, το μοιρασμένο νησί», ο David Castillo και η Marisa Pulido δεν διεκδικούν να δώσουν λύσεις σε ένα από τα πιο σύνθετα διεθνή ζητήματα. Θυμίζουν όμως ότι πίσω από τις γεωπολιτικές ισορροπίες υπάρχουν άνθρωποι. Και πως η συμφιλίωση οφείλει να κλείσει τις πληγές του παρελθόντος με ειλικρίνεια, διάλογο και —τελικά— συγχώρεση.
