Σαφές μήνυμα ότι οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία βρίσκονται πλέον σε κρίσιμη καμπή έστειλε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής του συνέντευξης στο Fox News, μία μόλις ημέρα μετά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ηγέτες της ΕΕ. Ο Τραμπ μίλησε ανοιχτά για μια ενδεχόμενη τριμερή συνάντηση με τον Πούτιν και τον Ζελένσκι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ευελιξία, κυρίως από την πλευρά της Ουκρανίας.
Αναφερόμενος στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Ρώσο πρόεδρο, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία. «Ελπίζω να φερθεί σωστά, αλλά μπορεί να μην θέλει συμφωνία», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι ο Ζελένσκι πρέπει να κάνει αυτό που πρέπει, «δηλαδή να δείξει ευελιξία».
Ο Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, εκτιμώντας πως η Μόσχα είχε εξαρχής λόγους να αντιδρά. «Η Ρωσία δεν θέλει εχθρούς στα σύνορά της και είχε δίκιο να το λέει», σημείωσε.
Τραμπ: Ο Ζελένσκι πρέπει να είναι ευέλικτος στις διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν
Θέλει σίγουρα τετ-α-τετ με τον Ζελένσκι ο Πούτιν;
Η συνάντηση στο Λευκό Οίκο κατέληξε σε μια κοινή συμφωνία για προσπάθεια διοργάνωσης άμεσης συνάντησης Ζελένσκι – Πούτιν, προτού προχωρήσει η συζήτηση για μια τριμερή με τον Τραμπ. Ωστόσο, το Κρεμλίνο δείχνει διστακτικό. Σύμφωνα με τον σύμβουλο του Πούτιν Γιούρι Ουσάκοφ, η «αναβάθμιση» των συνομιλητών είναι προς το παρόν μόνο ιδέα και όχι δέσμευση.
Η στάση της Μόσχας παραμένει αμετακίνητη, καθώς θεωρεί τον Ζελένσκι μη νομιμοποιημένο συνομιλητή λόγω αναβολής εκλογών, ενώ εξακολουθεί να χρησιμοποιεί υποτιμητικούς όρους όπως «καθεστώς του Κιέβου». Επιπλέον, ο Πούτιν αποφεύγει προσωπικές συναντήσεις με τον Ουκρανό ηγέτη, προτιμώντας εκπροσώπους κατώτερου επιπέδου, όπως φάνηκε και στην πρόσφατη συνάντηση στην Τουρκία.
Ουσιαστικά, η Ρωσία φαίνεται να θεωρεί ότι έχει ήδη κερδίσει ό,τι ήθελε. Δηλαδή έναν διάλογο με τον Τραμπ και όχι με τον Ζελένσκι, τον οποίο θεωρεί κατώτερο πολιτικό αντίπαλο.
Λαβρόφ: Εκθειάζει τη θέση των ΗΠΑ ενώ επικρίνει τους Ευρωπαίους
Τα θετικά της διάσκεψης και οι εγγυήσεις ασφαλείας με… το αζημίωτο
Η διάσκεψη στον Λευκό Οίκο έφερε μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο που η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει τον Ζελένσκι. Από την απομόνωση του περασμένου Φεβρουαρίου, όπου είχε αποκλειστεί από τη συνάντηση Ρούμπιο – Λαβρόφ στη Σαουδική Αραβία και το "διπλωματικό bullying" κατά την προηγούμενη του παρουσία στο Οβάλ Γραφείο, πέρασε σε ένα πλαίσιο ισότιμης συμμετοχής. Ο Ουκρανός πρόεδρος, με έντονη παρουσία και ρητορική, παρουσίασε τις θέσεις του χωρίς να δέχεται επιθέσεις ή παρεμβάσεις.
Παράλληλα, το ευρωπαϊκό μπλοκ (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία) εμφανίστηκε σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Η Κομισιόν διαβεβαίωσε πως η στήριξη θα συνεχιστεί και την επόμενη ημέρα.
Παρά τα θετικά βήματα, η συνάντηση άφησε και αρκετές γκρίζες ζώνες. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε συμφωνία 100 δισ. δολαρίων για αγορά οπλισμού, επιβεβαιώνοντας πως μεγάλο μέρος των χρημάτων θα προέλθει από ευρωπαϊκούς πόρους, μέσω του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη βρίσκεται τώρα μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, αναγκασμένη να αυξήσει τη χρηματοδότηση, ακόμη κι αν η στρατηγική απόδοση παραμένει αμφίβολη.
Ο Τραμπ ξεκαθάρισε πως δεν σκοπεύει να στείλει αμερικανικά στρατεύματα, αλλά περιμένει από την Ευρώπη να «σηκώσει το βάρος». Η Γερμανία και η Γαλλία δέχθηκαν αρχικά το πλαίσιο, αλλά ήδη ζητούν από τη Μόσχα απτές αποδείξεις καλής θέλησης, όπως άμεση κατάπαυση του πυρός.
Η ΕΕ, οφείλει να αλλάξει ταχύτητα, αλλιώς κινδυνεύει να είναι το επόμενο θύμα των γεωπολιτικών αναταράξεων. Οι οικονομικές αντοχές των κρατών-μελών δοκιμάζονται και τα αντανακλαστικά παραμένουν αργά.
Τι συνέβη στην τελευταία συνάντηση Πούτιν-Ζελένσκι;
Η προσπάθεια για επανεκκίνηση του διαλόγου Ουκρανίας-Ρωσίας στο υψηλότερο επίπεδο, ξυπνά μνήμες από τη συνάντηση του 2019 στο Παρίσι, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του "Normandy Format". Τότε, ο νεοεκλεγείς Ζελένσκι, πλάι στον Εμανουέλ Μακρόν και την Άνγκελα Μέρκελ, κάθισε για πρώτη φορά απέναντι από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης στο Ντονμπάς.
Η σύνοδος κατέληξε σε επιμέρους συμφωνίες, μεταξύ αυτών, υποστήριξη της κατάπαυσης πυρός και ανταλλαγή αιχμαλώτων. Παρ’ όλα αυτά, οι συγκρούσεις δεν σταμάτησαν ποτέ εντελώς, ενώ πολλές από τις δεσμεύσεις, ιδίως εκείνες που αφορούσαν την πολιτική επανένταξη των κατεχόμενων περιοχών, έμειναν ανεκπλήρωτες.
Η σημερινές συζητήσεις έφερα στο προσκήνιο αναμνήσεις εκείνης της συνάντησης, όμως η δυναμική είναι τελείως διαφορετική. Το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο, η διεθνής πίεση εντονότερη, ενώ και οι δύο πλευρές μοιάζουν, έστω και με βαριά καρδιά, να αντιλαμβάνονται πως ο χρόνος και οι αντοχές στερεύουν.
Οι «υποψήφιες» χώρες για τη συνάντηση Πούτιν - Ζελένσκι
Το ζήτημα της τοποθεσίας της υποθετικής, για την ώρα, συνάντησης προκαλεί έντονες παρασκηνιακές ζυμώσεις. Ο Μακρόν προτείνει τη Γενεύη ως ουδέτερη τοποθεσία, ενώ η Ιταλία και ο ΥΠΕΞ Αντόνιο Ταγιάνι συμφωνούν με την ελβετική πρόταση. Από την άλλη, οι ΗΠΑ φέρονται να υποστηρίζουν τη Ρώμη, πρόταση που φαίνεται να έχει τη στήριξη και του Ζελένσκι.
Η ιστορική σύνοδος στο Λευκό Οίκο και οι προετοιμασίες για τη συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι
Άλλες πιθανές τοποθεσίες που εξετάζονται, σύμφωνα με διεθνή μέσα, είναι η Ουγγαρία και η Κωνσταντινούπολη – με τη δεύτερη να έχει προηγούμενο ως ουδέτερος χώρος συνομιλιών.
Η επόμενη μέρα: Προς τολμηρές κινήσεις ή ακόμη βαθύτερο αδιέξοδο;
Η τριμερής συνάντηση που σχεδιάζεται, με Ζελένσκι και Πούτιν παρόντες, μπορεί να εξελιχθεί είτε σε ένα σημείο καμπής είτε σε μια χαμένη ευκαιρία. Οι χώρες που έχουν προταθεί για τη φιλοξενία σηματοδοτούν την αναζήτηση ουδετερότητας, αλλά και πολιτικής ισορροπίας σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται.
Ζελένσκι: Ο Τραμπ έχει τη δύναμη να αναγκάσει τη Ρωσία να κάνει ειρήνη
Όλα δείχνουν ότι οι επόμενες εβδομάδες ίσως και μέρες θα είναι καθοριστικές. Εάν η διμερής Πούτιν – Ζελένσκι πράγματι λάβει χώρα, θα πρόκειται για την πρώτη άμεση συνάντηση των δύο ανδρών μετά το ξέσπασμα της ρωσικής εισβολής το 2022. Θα είναι επίσης μια ιστορική στιγμή για την ευρωπαϊκή διπλωματία, η οποία, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, εμφανίζεται ενωμένη (με ορισμένες εξαιρέσεις) για ένα ζήτημα ασφάλειας της ηπείρου.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ, αμφιλεγόμενος αλλά πάντα καταλυτικός, επιχειρεί να επιβεβαιώσει ότι διαθέτει το βάρος και τη διπλωματική ικανότητα να διαμορφώσει γεωπολιτικές ισορροπίες. Αν θα τα καταφέρει, θα φανεί σύντομα. Αν όχι, τότε ενδέχεται να έχει "επενδύσει" πολιτικά σε μια ειρηνευτική απόπειρα που θα καταρρεύσει και έτσι θα χάσει το πολυπόθητο για αυτόν… Νόμπελ Ειρήνης.
