Πολύ μικρά θετικά βήματα και όχι στην ουσία του Κυπριακού Προβλήματος καταγράφηκαν στην άτυπη πενταμερή διάσκεψη για το Κυπριακό που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη, με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, να κάνει λόγο για εποικοδομητικό διάλογο και να ανακοινώνει τριμερή στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ τον Σεπτέμβριο. Παρά την πρόοδο που αναγνωρίστηκε και από τις δύο πλευρές, παραμένουν τα σοβαρά τα αγκάθια που βάζει η τουρκική πλευρά και εμποδίζουν την ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών.
Ο Γκουτέρες υπογράμμισε πως οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε θετικό κλίμα και επεσήμανε ότι οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων συζήτησαν την πρόοδο που σημειώθηκε σε έξι πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, οι οποίες είχαν συμφωνηθεί τον περασμένο Μάρτιο. Τέσσερις από αυτές θεωρούνται πλέον υλοποιημένες – μεταξύ τους η σύσταση Τεχνικής Επιτροπής για τη Νεολαία, περιβαλλοντικές δράσεις, η αποκατάσταση νεκροταφείων και η επικείμενη συμφωνία για την αποναρκοθέτηση. Οι υπόλοιπες δύο (το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης και η χρήση ηλιακής ενέργειας στη νεκρή ζώνη) βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.
Ο Γκουτέρες ανακοίνωσε τριμερή τον Σεπτέμβρη και νέα πενταμερή μέσα στο 2025
«Δεν πρόκειται για συμβολικές χειρονομίες, αλλά για συγκεκριμένες ενέργειες που μπορούν να έχουν πραγματικό αντίκτυπο στη ζωή των Κυπρίων», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ΓΓ του ΟΗΕ, καλώντας όλες τις πλευρές να κινηθούν γρήγορα στην υλοποίηση. Παράλληλα, ανακοίνωσε πως θα συναντήσει ξανά τους δύο ηγέτες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο και προανήγγειλε νέα άτυπη πενταμερή συνάντηση εντός του 2025.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, με δηλώσεις του αμέσως μετά το πέρας της διάσκεψης, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «σημαντικά» και «στη σωστή κατεύθυνση», αν και αναγνώρισε ότι «θα μπορούσαν να είναι καλύτερα αν υπήρχε η αναγκαία πολιτική βούληση».
Η ιστορία της οδού Ληδήνης στην εντός των τειχών Λευκωσία (ΒΙΝΤΕΟ)
Ειδικό βάρος έδωσε στο γεγονός ότι καθορίστηκαν επόμενα ραντεβού – τόσο η συνάντηση με τον ΓΓ του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο όσο και νέα άτυπη διάσκεψη, με την ίδια σύνθεση, μετά τις παράνομες ψευδοεκλογές στα κατεχόμενα. Τόνισε τη σημασία της σύστασης Συμβουλευτικής Επιτροπής από την κοινωνία των πολιτών – μια πρόταση που επανήλθε για τρίτη φορά, όπως ο ίδιο ανάφερε, και τελικά έγινε αποδεκτή – καθώς και την πρόοδο στην ανταλλαγή πολιτιστικών αγαθών και στη συνεργασία για περιβαλλοντικά ζητήματα.
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των οδοφραγμάτων, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά αποδέχτηκε τις εισηγήσεις, της τουρκοκυπριακής πλευράς, για άνοιγμα δύο σημείων (Μια Μηλιά και Λουρουτζίνα), εκφράζοντας απογοήτευση για την απουσία αντίστοιχης ανταπόκρισης από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο οδόφραγμα Αθηένου – Αγλαντζιάς, λέγοντας πως καταβλήθηκε προσπάθεια να υπάρξει πρόοδος, ωστόσο η τελική απόφαση σκοντάφτει σε αναφορές στον τουρκικό στρατό.
«Αγκαζέ» στη Νέα Υόρκη οι Φιντάν-Τατάρ (ΒΙΝΤΕΟ)
Αναφορικά με την ουσία του Κυπριακού, ο Πρόεδρος εμφανίστηκε ρεαλιστής τονίζοντας πως «γνωρίζουμε τη θέση της τουρκικής πλευράς και αυτό προς το παρόν δεν επιτρέπει την ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών», ξεκαθάρισε, προσθέτοντας ωστόσο πως «η διαδικασία συνεχίζεται και ο δρόμος παραμένει ανοιχτός».
Από την πλευρά του, ο εγκάθετος της Τουρκίας στα κατεχόμενα Ερσίν Τατάρ αναγνώρισε την πρόοδο που επιτεύχθηκε σε επιμέρους τεχνικά ζητήματα, ωστόσο επανήλθε στην πάγια ρητορική της τουρκοκυπριακής πλευράς, κατηγορώντας την ελληνοκυπριακή ηγεσία για «παράλογες απαιτήσεις» που εμπόδισαν τη συμφωνία στο ζήτημα των συνοριακών περασμάτων.
Ο Τατάρ υποστήριξε πως η τουρκοκυπριακή πλευρά προσήλθε με καλή διάθεση και κατέβαλε εποικοδομητική προσπάθεια, αλλά «οι Ελληνοκύπριοι αγνόησαν τις ευαισθησίες μας σε ζητήματα ασφαλείας». Παράλληλα, εξαπέλυσε επίθεση στους υποστηρικτές της ομοσπονδιακής λύσης, χαρακτηρίζοντάς τους «αντιφρονούντες» που κάνουν «ανεξήγητες παραχωρήσεις».
Σημείωσε ότι η ειδική απεσταλμένη του ΓΓ Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα συνεχίσει τις τεχνικές επαφές στην Κύπρο, κυρίως για το θέμα των οδοφραγμάτων, και επανέλαβε τη θέση του για λύση δύο κρατών, υπογραμμίζοντας πως προϋπόθεση για να κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι να αναγνωριστεί η κυριαρχική ισότητα και το διεθνές καθεστώς του ψευδοκράτους.
«It takes two to tango»: Το κυπριακό και ο χορός της αδιαλλαξίας στη Νέα Υόρκη
Παρά την πολύ μικρή πρόοδο, και όχι σε ζητήματα ουσίας, που αναγνωρίστηκε, είναι σαφές ότι οι βαθύτερες διαφωνίες αποτελούν τροχοπέδη. Η επανέναρξη των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων εξακολουθεί να φαίνεται εντελώς μακρινή, με τον ίδιο τον ΓΓ να μιλά για μια «σύνθετη διαδικασία» με «πολύ διαφορετικές απόψεις» και να επιμένει ότι η συνέχιση του διαλόγου είναι η μόνη ρεαλιστική οδός.
Οι πρωτοβουλίες που συμφωνήθηκαν δεν αλλάζουν την παρούσα κατάσταση, ωστόσο δημιουργούν ένα μηδαμινό πλέγμα συνεργασίας που, αν ευδοκιμήσει, μπορεί να λειτουργήσει ως υπόβαθρο για μια μελλοντική ουσιαστική πρόοδο. Οι επόμενοι μήνες, με τις προγραμματισμένες συναντήσεις και την κρίσιμη λεγόμενη παράνομη εκλογική διαδικασία στα κατεχόμενα, θα είναι καθοριστικοί για το αν το Κυπριακό θα επιστρέψει σε τροχιά ουσιαστικού διαλόγου ή θα συνεχίσει στη στασιμότητα.
