Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες εκτοξεύτηκαν το 2024, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη αύξηση από τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι συνολικές δαπάνες για στρατιωτικούς σκοπούς ανήλθαν στα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, αυξημένες κατά 9,4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η αύξηση καταγράφεται για δέκατη συνεχόμενη χρονιά, αλλά το 2024 η άνοδος ήταν πρωτοφανής, αντικατοπτρίζοντας την κλιμάκωση πολεμικών συγκρούσεων και τη γεωπολιτική αστάθεια σε πολλές περιοχές του κόσμου, κυρίως στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Ενδεικτικά, η Ευρώπη αύξησε τις στρατιωτικές της δαπάνες κατά 17%, φτάνοντας τα 693 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Ρωσία πρωτοστάτησε με αύξηση 38%, αγγίζοντας τα 149 δισεκατομμύρια, ενώ η Ουκρανία, παρότι με μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό (64,7 δισ.), αφιέρωσε το 34% του ΑΕΠ της στην άμυνα – ποσοστό ρεκόρ παγκοσμίως.
Η Γερμανία σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο 28% στις στρατιωτικές δαπάνες, φτάνοντας τα 88,5 δισ., ξεπερνώντας την Ινδία και κατακτώντας την τέταρτη θέση παγκοσμίως για πρώτη φορά από την επανένωσή της.
Οι ΗΠΑ παρέμειναν στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης, δαπανώντας σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια (997 δισ.) για την άμυνά τους – ποσό που αντιστοιχεί στο 37% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών. Τα μέλη του NATO συνολικά αύξησαν τις δαπάνες τους, με 18 από τις 32 χώρες να φτάνουν ή να ξεπερνούν τον στόχο του 2% του ΑΕΠ τους για την άμυνα.
Στη Μέση Ανατολή, η εικόνα είναι μικτή. Το Ισραήλ κατέγραψε εκρηκτική αύξηση 65% στις δαπάνες του, φτάνοντας τα 46,5 δισ., επηρεασμένο από τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας. Αντίθετα, το Ιράν περιόρισε τις στρατιωτικές του δαπάνες κατά 10%, λόγω των οικονομικών κυρώσεων, στα 7,9 δισ. δολάρια.
Η Κίνα διατήρησε τη δεύτερη θέση παγκοσμίως, δαπανώντας 314 δισ. δολάρια – αύξηση 7% σε σχέση με το 2023. Οι κινεζικές επενδύσεις εστιάζονται στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων, στην ανάπτυξη ψηφιακών δυνατοτήτων και στην ενίσχυση του πυρηνικού της οπλοστασίου.
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής του SIPRI, Σιάο Λιανγκ, η κατακόρυφη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών αναμένεται να έχει σοβαρές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες. «Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να περικόψουν άλλες δαπάνες ή να αυξήσουν φόρους και δημόσιο χρέος», σημειώνει, φέρνοντας ως παράδειγμα τις περικοπές στη διεθνή βοήθεια από ευρωπαϊκές χώρες.
Η τάση επανεξοπλισμού φαίνεται πως θα συνεχιστεί, με μεγάλης κλίμακας εξοπλιστικά προγράμματα ήδη στον σχεδιασμό, κάτι που ενισχύει τη γενικότερη ανησυχία για μια νέα εποχή έντασης και στρατιωτικοποίησης.
