Η Κύπρος υπήρξε σημαντική για την πολιτική διαδρομή του Κώστα Σημίτη, με τον ίδιο να περιγράφει τα δύο ορόσημα που σημάδεψαν αυτή την διαδρομή στο βιβλίο του «Πολιτική για μια Δημιουργική Ελλάδα».
Το πρώτο αφορά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία μάλιστα έγινε κατορθωτή, με την αποσύνδεση της ένταξης, με την εκ των προτέρων, λύση του Κυπριακού. Ένταξη την οποία η τουρκική εφημερίδα Μιλλιέτ χαρακτήρισε ως ιστορική ήττα του Ντενκτάς και της τουρκικής διπλωματίας.
«Η Πράξη Προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (16 Απριλίου), αποτελεί την κορυφαία πολιτική πράξη στην εθνική στρατηγική της Ελλάδας. Για πρώτη φορά μετά το 1974, επιτεύχθηκε ειρηνικά μια αλλαγή στο στάτους κβο στην Κύπρο, με την Τουρκία να απειλεί αλλά να μην μπορεί να εμποδίσει την εξέλιξη αυτή», είχε γράψει στο βιβλίο του ο Κώστας Σημίτης.
Και προσθέτει πως η Τουρκία δέχτηκε την ένταξη της Κύπρου, ενώ συμφώνησε και σε αλλαγή πολιτικής για τη λύση. Εξηγεί επίσης τη θέση του υπέρ του σχεδίου Ανάν:
«Με καμιά έννοια δεν θεωρούσα το σχέδιο Ανάν ως την ιδανική λύση. Το σχέδιο λάβαινε όμως υπόψη του, μια σειρά πραγματικότητες που είχε επιβάλει η ιστορία. Πρότεινε μια λύση βαθμιαίας επανασύνδεσης δύο λαών που είχαν ζήσει πολλά χρόνια με εχθρικές σχέσεις και έπρεπε πια να ξεπεράσουν την αντιπαλότητά τους».
Μια άλλη, ωστόσο πολιτική θέση του Κώστα Σημίτη, είχε προκαλέσει κρίση στις σχέσεις Κύπρου και Ελλάδας. Το 1998, ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός σε σύσκεψη που έγινε στις 27 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μαξίμου, προσπάθησε να πείσει τον Πρόεδρο Γλαύκο Κληρίδη να ακυρώσει την παραγγελία των ρωσικών πυραύλων S-300 ή να μεταφερθούν οι πύραυλοι στην Κρήτη, αντί στην Κύπρο.
«Βεβαίως, οι εξοπλισμοί και η εν γένει ενίσχυση της άμυνας, δεν είναι αυτοσκοπός. Το αμυντικό αεροπορικό σύστημα S-300, για το οποίο τελευταία έχει αναπτυχθεί ολόκληρη παραφιλολογία, αποτελεί ένα μέρος της προσπάθειας που κάνει η Κύπρος για την άμυνα της», είχε δηλώσει τότε ο Κώστας Σημίτης.
«(Αν) η Τουρκία πραγματοποιήσει οποιεσδήποτε απειλές, δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία ότι και έτοιμοι είμεθα και θα αμυνθούμε», είχε πει ο Γλαύκος Κληρίδης.
Εκτιμώντας ότι δεν θα υποβοηθούσε την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και θα προκαλούσε την αντίδραση ΗΠΑ και Βρετανίας. Με τους Γλαύκο Κληρίδη και Κώστα Σημίτη, στην εν λόγω σύσκεψη να ανταλλάσσουν βαριές εκφράσεις .
Καταλύτης στην ένταξη σε ΕΕ
Φόρο τιμής στον Κώστα Σημίτη, αποτίει σύσσωμη η πολιτική ηγεσία της Κύπρου. Επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, με γραπτή δήλωσή χαρακτηρίζει τον Κώστα Σημίτη, εξέχουσα, ηγετική φυσιογνωμία τόσο ως αγωνιστής κατά της δικτατορίας, όσο και κατά τη διάρκεια της μεταπολίτευσης.
Προσθέτοντας ότι ως Πρωθυπουργός της Ελλάδας μαζί, και σε πλήρη, αγαστή συνεργασία, με τον αείμνηστο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκο Κληρίδη, οδήγησαν την Κύπρο στο μεγαλύτερο της επίτευγμα από το 1960, στην απόφαση για ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, τον Δεκέμβριο του 2002 στην Κοπεγχάγη.
Νίκος Χριστοδουλίδης - Πρόεδρος της Δημοκρατίας
«Ο ήπιος πολιτικός του λόγος, μακριά από λαϊκισμούς, και η πολιτική του δράση εδράζονταν σε μια διαρκή φιλοσοφία εκσυγχρονισμού και μεταρρυθμίσεων. Ταυτόχρονα, ο Κώστας Σημίτης διέπρεψε και ως πανεπιστημιακός καθηγητής στην Ελλάδα και στη Γερμανία. Για όλα αυτά, δικαίως, θα έχει μια ξεχωριστή θέση στην Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας και του Ελληνισμού, καθώς και στη μνήμη του Κυπριακού Ελληνισμού».
Θλίψη για τον θάνατο του Κώστα Σημίτη εκφράζει με ανάρτηση στο Χ, και η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αννίτα Δημητρίου, ενώ τον πρώην Πρωθυπουργό αποχαιρέτησαν επίσης ο ΔΗΣΥ, η ΔΗΠΑ, η ΕΔΕΚ και το VOLT.
Αννίτα Δημητρίου - Πρόεδρος του ΔΗΣΥ
«Η παρακαταθήκη του θα παραμείνει ζωντανή στις επόμενες γενιές, ως υπενθύμιση του τι μπορεί να επιτευχθεί, όταν Ελλάδα και Κύπρος συντονίζονται με επιμονή στους εθνικούς μας στόχους».
