Του Χρίστου Χαραλάμπους
Την τεράστια ευθύνη διερεύνησης όλων των γεγονότων πράξεων και αποφάσεων ή μη αποφάσεων, οι οποίες οδήγησαν τις τράπεζες και το κράτος ένα βήμα πριν από τη χρεοκοπία επωμίζονται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου τρεις πρώην δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Αντ1 η έρευνα των τριών Δικαστών θα γυρίσει πίσω στο 2006 όταν δηλαδή άλλαξε η ιδιοκτησία της Λαϊκής Τράπεζα, το κρίσιμο δηλαδή χρονικό σημείο κατά το οποίο άρχισαν και τα προβλήματα στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Θα αναζητηθούν σύμφωνα με τον κύριο Πετρίδη ευθύνες σε όλα τα επίπεδα.
Ταυτόχρονα και παράλληλα με την έρευνα της διερευνητικής επιτροπής η Βουλή συνεχίζει τις προσπάθειες της για εξασφάλιση από τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκο Δημητριάδη του καταλόγου των ονομάτων καταθετών οι οποίοι την κρίσιμη περίοδο πριν από το πρώτο Eurogroup της 15ης Μαρτίου απέσυραν τα χρήματα τους από τις κυπριακές τράπεζες.
Πέραν της λίστας στη Βουλή αναμένεται να κατατεθεί και το πόρισμα της εταιρείας Alvarez & Marshal η οποία και διερεύνησε τα όσα έλαβαν χώρα εντός των τραπεζικών ιδρυμάτων με αποτέλεσμα να φτάσουν στη σημερινή κατάσταση.
Oι όροι εντολής:
Διορισμός Ερευνητικής Επιτροπής, σύμφωνα με τον περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμο, Κεφ. 44, και τους Νόμους με αρ. 37/1982, 84/1983, 119(I)/2011 και 147(I)/2012, για διεξαγωγή έρευνας σχετικά με την κατάσταση στην οποία περιήλθε το τραπεζικό σύστημα και γενικά η οικονομία της Κυπριακής Δημοκρατίας
Το Συμβούλιο αποφάσισε:
α) Ασκώντας τις εξουσίες που παρέχονται σ’ αυτό από τα άρθρα 2 και 3 του περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμου, Κεφ. 44, και τους Νόμους με αρ. 37/1982, 84/1983, 119(I)/2011 και 147(I)/ 2012, να διορίσει τον κ. Γιώργο Πική ως Πρόεδρο και τους κ. Παναγιώτη Καλλή και κ. Γιαννάκη Κωνσταντινίδη ως Μέλη της τριμελούς Ερευνητικής Επιτροπής, με όλες τις εξουσίες που προνοούν οι Νόμοι αυτοί, για να εξετάσει το θέμα ευθύνης και/ή ευθυνών για την κατάσταση στην οποία περιήλθε το τραπεζικό σύστημα και γενικά η οικονομία της Κυπριακής Δημοκρατίας, με ειδική αναφορά στα ακόλουθα ζητήματα:
i. Το σύνολο των ενεργειών, παραλείψεων, γεγονότων, συνθηκών, ή το συνδυασμό τους, που οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση της οικονομίας, του τραπεζικού συστήματος γενικά και του κάθε επί μέρους τραπεζικού ιδρύματος
ii. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις, βάσει των οποίων έγιναν συγκεκριμένες ενέργειες ή παραλείψεις που οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση της οικονομίας.
iii. Τα γεγονότα και τις συνθήκες υπό τις οποίες αποχώρησε η HSBC από τη Λαϊκή Τράπεζα Κύπρου και τη διάθεση του μεριδίου της.
iv. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την απόκτηση και διάθεση ξένων ομολόγων από κυπριακές τράπεζες, με ιδιαίτερη αναφορά στην περίοδο κατά την οποία, ενώ μεγάλες διεθνείς τράπεζες πωλούσαν τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου που κατείχαν, την ίδια ώρα κυπριακές τράπεζες αγόραζαν ομόλογα του ελληνικού δημοσίου στη δευτερογενή αγορά.
v. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την τραπεζική επέκταση κυπριακών τραπεζών στο εξωτερικό.
vi. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την παραχώρηση φιλοδωρημάτων ή άλλων παροχών σε μέλη διοικητικών συμβουλίων ή λειτουργούς των τραπεζών, σε ποιους και τα ποσά που παραχωρήθηκαν.
vii. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με τα κέρδη που δηλώθηκαν με βάση τα οικονομικά αποτελέσματα των τραπεζών των τελευταίων δέκα ετών και τη διαχείρισή τους.
viii. Κατά πόσο ακολουθήθηκαν οι οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας για τον ορθό τρόπο λειτουργίας των τραπεζών σε σχέση με την ανάγκη για τον αποτελεσματικό εντοπισμό, διαχείριση και αναφορά όλων των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται, ή είναι ενδεχόμενο να εκτεθεί μια τράπεζα.
ix. Κατά πόσο τηρήθηκαν οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου των τραπεζών και, πιο συγκεκριμένα, της εσωτερικής επιθεώρησης, διαχείρισης κινδύνων και κανονιστικής συμμόρφωσης.
x. Τις συνθήκες και τη διαδικασία επιλογής και καθορισμού των όρων εντολής της PIMCO για αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου και των κεφαλαιακών αναγκών των κυπριακών τραπεζών.
xi. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την απόφαση του Eurogroup και της Συνόδου Κορυφής του Ιουλίου και Οκτωβρίου του 2011 για απομείωση των ελληνικών ομολόγων.
xii. Κατά πόσο οι τράπεζες συμμετείχαν στη λήψη αποφάσεων εκ μέρους του IIF, ποιες ήταν οι θέσεις τους και αν οι θέσεις αυτές έγιναν δεκτές ή όχι και γιατί.
xiii. Τις συνθήκες και τον τρόπο διαπραγμάτευσης του θέματος του χρηματοπιστωτικού συστήματος κατά τη διαπραγμάτευση της δανειακής σύμβασης.
xiv. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την παροχή ή διαγραφή ή μείωση δανείων ή διαγραφή εγγυήσεων ή παροχή άλλων διευκολύνσεων από τράπεζες της Δημοκρατίας, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, και, ειδικότερα, αν αυτά πραγματοποιήθηκαν με βάση τις ορθές διαδικασίες, εγγυήσεις ή εξασφαλίσεις, ή με βάση τα τραπεζιτικά κριτήρια καλού δανεισμού, και κατά πόσο υπήρξε επαρκής έλεγχος εκ μέρους της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου.
xv. Κατά πόσο ακολουθήθηκαν οι κανόνες ή το ευρωπαϊκό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης από τα διοικητικά συμβούλια και τις διοικήσεις των τραπεζών της Δημοκρατίας και αν είχαν διεξαχθεί οι απαιτούμενοι εσωτερικοί έλεγχοι των πρακτικών αυτών.
xvi. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την εκ μέρους της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου σύναψη δανείων από το EmergencyLiquidityAssistance και τη διοχέτευσή τους σε τράπεζες της Δημοκρατίας.
xvii. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με τη διοχέτευση/χρήση από τις τράπεζες της Δημοκρατίας κεφαλαίων τα οποία εξασφάλισαν από το EmergencyLiquidityAssistance.
xviii. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την ορθότητα ή/και λογικότητα ή/και επάρκεια των αποφάσεων των διοικητικών συμβουλίων και άλλων αξιωματούχων ή λειτουργών τραπεζών της Δημοκρατίας κατά τη διαχείριση των υποθέσεων ή τη διεξαγωγή των εργασιών αυτών και ειδικότερα την αγορά ή πώληση ομολόγων ή άλλων αξιογράφων, την παροχή, διαγραφή ή μείωση δανείων ή διαγραφή εγγυήσεων ή παροχή άλλων διευκολύνσεων.
xix. Κατά πόσο οποιοιδήποτε κρατικοί αξιωματούχοι ή υπάλληλοι στην κρατική υπηρεσία ή την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή διοικητικοί σύμβουλοι ή λειτουργοί τραπεζών της Δημοκρατίας παρέλειπαν να συμμορφώνονται με αποφάσεις ή οδηγίες αρμόδιων οργάνων που τους εδίδοντο και, αν η απάντηση είναι καταφατική, ποιοι είναι αυτοί και ποιος ο βαθμός ευθύνης ενός εκάστου.
xx. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την ποιότητα, επάρκεια και πληρότητα των εισηγήσεων, αποφάσεων και απόψεων που υποβάλλονταν ή διατυπώνονταν από κρατικούς αξιωματούχους ή υπαλλήλους στην κρατική υπηρεσία ή την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή διοικητικούς συμβούλους ή λειτουργούς τραπεζών της Δημοκρατίας από την ανάληψη των καθηκόντων τους μέχρι την 23η Μαρτίου 2013.
xxi. Την ορθότητα των χειρισμών που σχετίζονται με τη διαχείριση της περιουσίας και τη διοίκηση των τραπεζών και των αποφάσεων ή ενεργειών για στήριξή τους από το κράτος.
xxii. Κατά πόσο οι αρμόδιοι πολιτειακοί αξιωματούχοι αποφάσισαν έγκαιρα οποιοδήποτε σχέδιο διάσωσης του τραπεζικού συστήματος, αν στο πλαίσιο αυτό έλαβαν υπόψη τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και αν έδωσαν ή όχι ξεκάθαρα μηνύματα στις διεθνείς αγορές.
xxiii. Την ορθότητα χειρισμών και αποφάσεων για τη διαχείριση των δημοσιονομικών θεμάτων της Δημοκρατίας.
xxiv. Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με τις αποφάσεις και τις ευθύνες οποιωνδήποτε ανεξάρτητων αξιωματούχων, κρατικών, πολιτικών ή πολιτειακών αξιωματούχων, ή υπαλλήλων στην κρατική υπηρεσία ή την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή υπαλλήλων στην κρατική υπηρεσία ή την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τις επιπτώσεις που είχαν οι αποφάσεις τους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη δημοσιονομική κατάσταση της Δημοκρατίας.
xxv. Κατά πόσο προκύπτουν οποιεσδήποτε ευθύνες πολιτικές, αστικές ή ποινικές – και, αν η απάντηση είναι καταφατική, ποιες είναι αυτές και πού αποδίδονται – από το σύνολο των ενεργειών, παραλείψεων, γεγονότων, συνθηκών, ή το συνδυασμό τους, που οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση.
xxvi. Εισηγήσεις για τον τρόπο βελτίωσης της κατάστασης, προς αποφυγή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον.
xxvii. Οποιεσδήποτε άλλες συναφείς πτυχές ή ζητήματα ή θέματα που σχετίζονται με τα πιο πάνω, κατά την κρίση της Ερευνητικής Επιτροπής.
β) Να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως όπως, σε συνεργασία με τον Υπουργό Οικονομικών, καθορίσει την αμοιβή τόσο του κ. Γιώργου Πική όσο και των κ. Παναγιώτη Καλλή και κ. Γιαννάκη Κωνσταντινίδη
γ) Να εγκρίνει τη δημοσίευση σχετικού Διατάγματος, το οποίο θα ετοιμαστεί από το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμου, Κεφ. 44, και των Νόμων με αρ. 37/1982, 84/1983, 119(I)/2011 και 147(Ι)/2012, στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας.
δ) Όπως ο νενομισμένος όρκος του κ. Γιώργου Πική και των κ. Παναγιώτη Καλλή και κ. Γιαννάκη Κωνσταντινίδη δοθεί ενώπιον του Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.
Απογοήτευση δικηγορικού συλλόγου για το διορισμό ερευνητικές επιτροπής
Έκπληξη και αισθήματα απογοήτευσης εκφράζει ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος για την πρόθεση της κυβέρνησης να διορίσει «ερευνητική επιτροπή» για την οικονομία, τονίζοντας ότι με νωπά τα προβλήματα που προκλήθηκαν μετά το πόρισμα Πολυβίου, μια νέα ερευνητική επιτροπή θα προκαλέσει ατέρμονες συζητήσεις και ζητεί τον διορισμό ποινικού ανακριτή.
Στην ανακοίνωση που υπογράφει ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Δώρος Ιωαννίδης σημειώνεται ότι σε μια εποχή που ο λαός μας εμβρόντητος βλέπει την περιουσία του και τους κόπους της ζωής του να εξανεμίζονται σε λίγα λεπτά, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει, τα εγκλήματα αυτών που συνέβαλαν στην οικονομική τραγωδία του τόπου, δεν μπορεί να διερευνηθούν στα πλαίσια και τους όρους μιας Ερευνητικής Επιτροπής. "Η Ερευνητική Επιτροπή δεν καθορίζει δικαιώματα και υποχρεώσεις οποιουδήποτε σε οποιαδήποτε σφαίρα δικαίου. Είναι ακόμα νωπά τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί από την άρνηση των υπευθύνων να αποδεχθούν τα πορίσματα της Ερευνητικής Επιτροπής του κ. Πολυβίου".
Την αναποτελεσματικότητα των Ερευνητικών Επιτροπών την γνωρίζει πολύ καλά ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, προστίθεται, αφού με δική του παρέμβαση τροποποιήθηκε «Ο Περί Ερευνητικών Επιτροπών Νόμος» ώστε να δημοσιεύονται τα πορίσματα της και η έρευνα να τελειώνει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ένα νέο πόρισμα μιας Ερευνητικής Επιτροπής, αναφέρει ο κ. Ιωαννίδης, απλά θα οδηγήσει σε ατέρμονες συζητήσεις και δηλώσεις και θα χαθεί και πάλιν η ουσία.
"Ο λαός μας δεν αναμένει μετάθεση των ευθυνών και των προβλημάτων αλλά αναμένει πραγματική έρευνα και προσαγωγή όσων ενέχονται στην καταστροφή του τόπου μας, ενώπιον της Δικαιοσύνης", προστίθεται.
Δεν μπορεί και δεν πρέπει να αφήσουμε αυτή τη «Τραγωδία», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, στα χέρια μιας Ερευνητικής Επιτροπής, όχι γιατί αμφισβητούμε το κύρος, την ακεραιότητα και τα ήθος αυτών που γνωρίζουμε ότι θα την αποτελέσουν, σημειώνεται, αλλά "διότι πιστεύουμε ότι αυτή η «Τραγωδία» δεν μπορεί να περιοριστεί στα πλαίσια και τους όρους μιας Διερευνητικής Επιτροπής".
Τρεις πρώην δικαστές, αναγνωρισμένοι για το κύρος και το ήθος τους, θα αναλάβουν, με απόφαση του υπουργικού Συμβουλίου να αποδώσουν ευθύνες για την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος και της οικονομίας γενικότερα, με διευρυμένους όρους εντολής.
Πρόεδρος της Ερευνητικής Επιτροπής, σύμφωνα με πληροφορίες, θα είναι ο πρώην πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου και πρώην μέλος του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης Γεώργιος Πικής και πάρεδροι οι πρώην δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Παναγιώτης Καλλής (είχε ετοιμάσει το πόρισμα για την αεροπορική τραγωδία με την συντιβή του αεροσκάφους της εταιρείας « Ήλιος») και Γιαννάκης Κωνσταντινίδης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι όροι εντολής θα είναι πολύ διευρυμένοι και θα διερευνήσουν τις πράξεις, παραλείψεις και αποφάσεις, που είχαν ως συνέπεια τη δημιουργία της παρούσας κατάστασης της οικονομίας, αλλά και στα τραπεζικά ιδρύματα της Κύπρου και της Λαϊκής ξεχωριστά.
Η έρευνα θα καλύψει μια σειρά από εμπλεκόμενα πρόσωπα τόσο σε τράπεζες όσο και αλλού. Συγκεκριμένα, θα αναζητηθούν ευθύνες ποινικές, πολιτικές ή και πειθαρχικές για:
Αξιωματούχους τραπεζών, Υπαλλήλους του κρατικού τομέα (ΥΠΟΙΚ κυρίως), Μελών της Κεντρικής Τράπεζας.
Η Ερευνητική Επιτροπή θα έχει εξουσία να καλέσει και πρόσωπα από το εξωτερικό, ωστόσο δημιουργείται πρόβλημα στην περίπτωση που κάποιοι αρνηθούν να προσέλθουν για να δώσουν μαρτυρία, κυρίως όσοι βρίσκονταν σε θέσεις κλειδιά (τράπεζες και Κεντρική Τράπεζα). Η έρευνα θα πάει σε βάθος χρόνου, κυρίως από το 2006 και μετά, που άρχισαν να παρατηρούνται τα προβλήματα στις τράπεζες.
Στο μεταξύ, σε προκαταρκτικό ποσοστό για «κούρεμα» κατέληξαν στην Τράπεζα Κύπρου και αυτό προσδιορίζεται στο +/- 35%. Το τελικό ποσοστό αναμένεται ότι θα υπολογιστεί στις επόμενες βδομάδες, μετά που θα διαφανεί το ύψος των εκροών, αλλά και το πως θα εξελιχθούν τα πράγματα.
