Με αφορμή τα πρόσφατα περιστατικά όπου αρκετοί άνθρωποι χρειάστηκαν νοσηλεία μετά από κρούσματα τροφικής δηλητηρίασης, η σαλμονέλα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η σωστή ενημέρωση και η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης.
Τι είναι η σαλμονέλα;
Η σαλμονέλα είναι μια ομάδα βακτηρίων που μπορεί να προκαλέσει τη νόσο σαλμονέλλωση, μία από τις πιο συχνές μορφές τροφικής δηλητηρίασης παγκοσμίως.
Τα βακτήρια αυτά ζουν στο έντερο ανθρώπων και ζώων. Αν μολύνουν τρόφιμα ή επιφάνειες και στη συνέχεια περάσουν στον οργανισμό μας, μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη.
Πώς μεταδίδεται;
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων ή νερού, αλλά και από την επαφή με μολυσμένες επιφάνειες ή ζώα.
Τρόφιμα που έχουν συχνότερα συνδεθεί με κρούσματα σαλμονέλας είναι:
- ωμό ή κακοψημένο κοτόπουλο,
- αυγά που δεν έχουν μαγειρευτεί καλά,
- κιμάς και άλλα κρέατα,
- μη παστεριωμένο γάλα και γαλακτοκομικά,
- ωμή ζύμη ή αλεύρι,
- φρούτα και λαχανικά που έχουν μολυνθεί κατά την παραγωγή ή την επεξεργασία τους.
Η σαλμονέλα μπορεί επίσης να μεταδοθεί μετά από επαφή με ορισμένα ζώα, όπως χελώνες, βάτραχοι, νεοσσοί, πάπιες ή άλλα πτηνά, καθώς και μέσω κακής υγιεινής των χεριών.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 6 έως 72 ώρες μετά τη μόλυνση και στις περισσότερες περιπτώσεις διαρκούν 4 έως 7 ημέρες.
Τα πιο συχνά είναι:
- διάρροια,
- κοιλιακός πόνος και κράμπες,
- πυρετός,
- ναυτία,
- έμετος,
- πονοκέφαλος,
- αίσθημα κόπωσης.
Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν χωρίς ειδική θεραπεία, αρκεί να παραμένουν καλά ενυδατωμένοι.
Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός;
Αν και οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ήπιες, υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Επικοινωνήστε με γιατρό εάν υπάρχουν:
- πολύ υψηλός πυρετός,
- έντονη ή αιματηρή διάρροια,
- συνεχείς έμετοι,
- σημάδια αφυδάτωσης, όπως ξηροστομία, έντονη δίψα ή μειωμένη ούρηση,
- συμπτώματα που επιμένουν για περισσότερες από 2-3 ημέρες ή επιδεινώνονται.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Οι σοβαρές επιπλοκές είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν σε:
- παιδιά κάτω των 5 ετών,
- ηλικιωμένους άνω των 65 ετών,
- εγκύους,
- άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως ασθενείς με καρκίνο ή όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, το βακτήριο μπορεί να περάσει από το έντερο στο αίμα και να προκαλέσει λοιμώξεις σε άλλα όργανα, όπως στις αρθρώσεις, στα οστά, στο ουροποιητικό σύστημα ή στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτές οι περιπτώσεις απαιτούν άμεση νοσηλεία και εξειδικευμένη θεραπεία.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θεραπεία περιλαμβάνει:
- επαρκή ενυδάτωση,
- ξεκούραση,
- ελαφριά διατροφή μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται σε όλους τους ασθενείς. Χρησιμοποιούνται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως σε σοβαρή λοίμωξη ή όταν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων και δεν επιταχύνει πάντα την ανάρρωση.
Πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε;
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη σωστή υγιεινή και στον ασφαλή χειρισμό των τροφίμων.
Οι ειδικοί συνιστούν:
- Να πλένουμε σχολαστικά τα χέρια με σαπούνι πριν από την προετοιμασία του φαγητού και μετά την επαφή με ωμό κρέας, αυγά ή ζώα.
- Να μαγειρεύουμε καλά το κοτόπουλο, το κρέας και τα αυγά.
- Να χρησιμοποιούμε διαφορετικές επιφάνειες κοπής για ωμά και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα.
- Να πλένουμε καλά φρούτα και λαχανικά.
- Να διατηρούμε τα ευπαθή τρόφιμα στο ψυγείο και να μην τα αφήνουμε εκτός ψύξης για πολλές ώρες.
- Να αποφεύγουμε την κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος και προϊόντων που παρασκευάζονται από αυτό.
Το μήνυμα των ειδικών
Η σαλμονέλα είναι μία από τις συχνότερες αιτίες τροφικής δηλητηρίασης, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να προληφθεί με απλές καθημερινές πρακτικές υγιεινής. Η σωστή προετοιμασία και συντήρηση των τροφίμων, το καλό πλύσιμο των χεριών και η προσεκτική διαχείριση των ωμών προϊόντων αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά μέτρα προστασίας.
Εάν, όμως, μετά την κατανάλωση τροφής εμφανιστούν έντονη διάρροια, υψηλός πυρετός ή σημάδια αφυδάτωσης, είναι σημαντικό να αναζητηθεί έγκαιρα ιατρική βοήθεια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρά παιδιά, ηλικιωμένους ή άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας.
