Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν διάφορες θεωρίες για τη χρήση των αντηλιακών προϊόντων και κατά πόσο η χρήση τους επηρεάζει αρνητικά την σύνθεση της βιταμίνης D από τον οργανισμό. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, από την άλλη, επισημαίνουν τόσο τα οφέλη όσο και τους κινδύνους που προκαλεί η αλόγιστη και χωρίς προστασία έκθεση στον ήλιο. Η Δρ. Ευαγγελία Γκουγκούδη εξηγεί τι ισχύει και γιατί η σωστή ηλιοπροστασία παραμένει το ισχυρότερο μέσο πρόληψης.
Τα τελευταία χρόνια τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν εξελιχθεί σε μία από τις βασικότερες πηγές ενημέρωσης για θέματα υγείας. Ωστόσο, μαζί με χρήσιμες πληροφορίες διακινούνται και ανακριβείς ή παραπλανητικοί ισχυρισμοί, οι οποίοι συχνά αποκτούν μεγαλύτερη απήχηση από την επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση. Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι θεωρίες που υποστηρίζουν ότι «τα αντηλιακά προκαλούν καρκίνο», ότι «εμποδίζουν την παραγωγή βιταμίνης D» ή ότι «η φυσική έκθεση στον ήλιο είναι πιο υγιεινή από την προστασία».
Καθώς βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού και η έκθεση στον ήλιο αποτελεί καθημερινότητα για χιλιάδες ανθρώπους, η σωστή ενημέρωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο ήλιος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση της βιταμίνης D και συμβάλλει θετικά στη διάθεση και την ευεξία. Η υπερβολική όμως έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία συνδέεται άμεσα τόσο με την πρόωρη γήρανση του δέρματος (φωτογήρανση) όσο και την εμφάνιση κακοήθων νεοπλασμάτων του δέρματος, όπως το μελάνωμα. Η ισορροπία βρίσκεται στην ασφαλή έκθεση και στην ορθή προστασία.
Η Δρ. Ευαγγελία Γκουγκούδη, Χειρουργός Παίδων, Μέλος Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, εξηγεί τι πραγματικά γνωρίζουμε σήμερα για τα αντηλιακά, αντικρούοντας τους πιο διαδεδομένους μύθους που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Η επιστημονική ανησυχία δεν αφορά την κατάργηση των αντηλιακών
Όπως επισημαίνει η Δρ. Γκουγκούδη, η επιρροή των κοινωνικών δικτύων είναι πλέον καθοριστική, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την αξιολόγηση κάθε πληροφορίας πριν αυτή υιοθετηθεί. Τα αξιόπιστα και εγκεκριμένα αντηλιακά προϊόντα αποτελούν και αποτελούσαν πάντα μέσο προστασίας κατά την έκθεση των ανθρώπων στην ηλιακή ακτινοβολία και γι’ αυτόν τον λόγο δεν έλειψαν ποτέ από τις οδηγίες προστασίας των πολιτών, όπως διατυπώνονται από την επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον, οι οδηγίες αυτές επικεντρώνονται στην ορθή επιλογή και στη σωστή χρήση τους, ώστε να παρέχουν τη μέγιστη δυνατή προστασία.
Επίσης, υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς ότι τα αντηλιακά προκαλούν μεγαλύτερη βλάβη από την ίδια την έκθεση στον ήλιο. Αντίθετα, η αποτελεσματικότητά τους στην πρόληψη των βλαβών που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία έχει αποδειχθεί εδώ και χρόνια.
Ο μύθος της βιταμίνης D
Ένας από τους πιο διαδεδομένους ισχυρισμούς είναι ότι η χρήση αντηλιακού εμποδίζει τον οργανισμό να συνθέσει βιταμίνη D.
Η Δρ. Γκουγκούδη εξηγεί ότι η θεωρία αυτή αποτελεί υπεραπλούστευση. Αν ίσχυε απόλυτα, τότε και η χρήση προστατευτικού ρουχισμού ή καπέλου θα έπρεπε να θεωρείται εξίσου προβληματική, αφού και αυτά περιορίζουν την έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Όπως αναφέρει, η παραγωγή βιταμίνης D δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την έκθεση στις ώρες έντονης ηλιοφάνειας ή κατά τη διάρκεια της παραμονής στην παραλία. Η καθημερινή έκθεση στον ήλιο πραγματοποιείται και σε άλλες ώρες της ημέρας, ενώ τα διαθέσιμα δεδομένα από μελέτες πραγματικής ζωής δείχνουν ότι η πιθανότητα να εμφανιστεί ανεπάρκεια βιταμίνης D εξαιτίας της χρήσης αντηλιακού είναι εξαιρετικά μικρή.
Οι «φυσικές» λύσεις δεν αντικαθιστούν την προστασία
Τα τελευταία χρόνια προβάλλονται συχνά στο διαδίκτυο διάφορα φυσικά έλαια ή σπιτικές συνταγές ως εναλλακτικές μορφές αντηλιακής προστασίας.
Σύμφωνα με τη Δρα Γκουγκούδη, η πραγματική φυσική προστασία δεν βρίσκεται σε αυτοσχέδιες λύσεις αλλά στην ασφαλή συμπεριφορά απέναντι στον ήλιο. Αυτή περιλαμβάνει την αποφυγή έκθεσης τις μεσημβρινές ώρες, την επιλογή δραστηριοτήτων νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα, τη χρήση καπέλου με φαρδύ γείσο, προστατευτικού ρουχισμού και την ορθή εφαρμογή αντηλιακού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο σωστός τρόπος χρήσης του αντηλιακού. Πρέπει να εφαρμόζεται περίπου 20 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο, σε επαρκή ποσότητα σε όλα τα εκτεθειμένα σημεία του σώματος και να ανανεώνεται περίπου κάθε ώρα ή μετά το κολύμπι, το ντους ή την έντονη σωματική δραστηριότητα. Επιπλέον, η συννεφιά ή το ελαφρύ αεράκι δεν καθιστούν περιττά τα μέσα προστασίας καθώς οι ακτίνες του ήλιου εξακολουθούν να δρουν στο δέρμα.
Η αθροιστική έκθεση στον ήλιο αφήνει το αποτύπωμά της
Η υπεριώδης ακτινοβολία δρα αθροιστικά στον οργανισμό. Η ζημιά που προκαλείται στο δέρμα δεν αφορά μόνο ένα έντονο ηλιακό έγκαυμα, αλλά συσσωρεύεται σταδιακά σε όλη τη διάρκεια της ζωής, ξεκινώντας ήδη από την παιδική ηλικία.
Η γιατρός τονίζει ότι ακόμη και η έντονη ερυθρότητα που εμφανίζεται μετά τα πρώτα μπάνια του καλοκαιριού αποτελεί έγκαυμα. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση χωρίς προστασία αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, ιδιαίτερα σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό μελανώματος.
Υπάρχει ασφαλές μαύρισμα;
Όπως εξηγεί η Δρ. Γκουγκούδη, ο ήλιος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας υγιούς ζωής, αρκεί η έκθεση να γίνεται με μέτρο και ασφάλεια.
Κάθε αλλαγή στο χρώμα του δέρματος αποτελεί ένδειξη ότι η υπεριώδης ακτινοβολία έχει δράσει πάνω του. Συνεπώς, ο στόχος δεν είναι η αποφυγή του ήλιου, αλλά η αποφυγή οποιουδήποτε βαθμού ηλιακού εγκαύματος.
Ο δερματολογικός έλεγχος δεν αφορά μόνο το καλοκαίρι
Η πρόληψη δεν σταματά με τη λήξη των διακοπών. Η τακτική επίσκεψη στον/στη δερματολόγο και, όπου χρειάζεται, η χαρτογράφηση των σπίλων αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την έγκαιρη διάγνωση πιθανών αλλοιώσεων.
Οποιαδήποτε αλλαγή στο μέγεθος, το χρώμα ή τα όρια ενός σπίλου θα πρέπει να αξιολογείται από ειδικό, ενώ ο δερματολογικός έλεγχος καλό είναι να εντάσσεται στη γενικότερη προληπτική φροντίδα της υγείας και να πραγματοποιείται μετά τους θερινούς μήνες.
Η αξιόπιστη ενημέρωση σώζει ζωές
Η Δρ. Γκουγκούδη καταλήγει ότι, σε μια εποχή όπου η πληροφορία διαδίδεται με πρωτοφανή ταχύτητα, η συμβουλή του/ης προσωπικού γιατρού ή δερματολόγου παραμένει η ασφαλέστερη πηγή ενημέρωσης. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα δεν είναι πάντοτε επιστημονικά τεκμηριωμένες και, όταν αφορούν την υγεία, η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.
Η προστασία από τον ήλιο δεν είναι θέμα υπερβολής ούτε μόδας. Είναι μια καθημερινή συνήθεια πρόληψης που μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών δερματικών παθήσεων και επιτρέπει να απολαμβάνουμε με ασφάλεια τα οφέλη της ηλιακής ακτινοβολίας. Απέναντι στους μύθους που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, η επιστημονική γνώση εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο αξιόπιστο οδηγό.
- Μπορείτε να δείτε ένα σχετικό βίντεο με τη Δρα Γκουγκούδη εδώ
- Για περισσότερους Μύθους που καταρρίπτει η επιστήμη, επισκεφτείτε το κανάλι του Πανεπιστημίου Κύπρου στο YouTube.
- Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στη Μαρίζα Λαμπίρη, Επικεφαλής Γραφείου Επικοινωνίας και Μάρκετινγκ Έρευνας και Καινοτομίας, Υπηρεσία Υποστήριξης Έρευνας και Καινοτομίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου
