Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, τη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Πλάτωνος, ο οποίος μαρτύρησε κατά τους διωγμούς των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, καθώς και του Αγίου Νεομάρτυρος Αναστασίου από την Παραμυθιά της Ηπείρου, που έζησε πολλούς αιώνες αργότερα, κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι δύο Άγιοι ανήκουν σε διαφορετικές ιστορικές εποχές, αλλά συνδέονται στην εκκλησιαστική παράδοση με τη σταθερότητα της πίστης τους απέναντι στους διωγμούς.
Η σημερινή ημέρα είναι επίσης η τέταρτη της νηστείας των Χριστουγέννων, η οποία άρχισε στις 15 Νοεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 24 Δεκεμβρίου.
Άγιος Πλάτων ο Μεγαλομάρτυρας
Ο νέος από την Άγκυρα που αρνήθηκε να αποκηρύξει την πίστη του Ο Άγιος Πλάτων καταγόταν από την Άγκυρα της Γαλατίας, στη Μικρά Ασία, και έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, προερχόταν από χριστιανική οικογένεια και διακρινόταν από νεαρή ηλικία για τη μόρφωση, τη ρητορική του ικανότητα και την αφοσίωσή του στη χριστιανική πίστη.
Έζησε σε μια περίοδο κατά την οποία οι Χριστιανοί αντιμετώπιζαν διωγμούς από τις ρωμαϊκές αρχές, ιδιαίτερα επί αυτοκράτορα Διοκλητιανού.
Ο Πλάτων δεν έκρυβε τις πεποιθήσεις του. Αντίθετα, σύμφωνα με τον συναξαριακό του βίο, μιλούσε δημόσια για τη χριστιανική διδασκαλία και καλούσε τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη λατρεία των ειδώλων.
Η δράση του προκάλεσε την αντίδραση των τοπικών αρχών και οδήγησε στη σύλληψή του.
Τα βασανιστήρια και το μαρτύριο Ο Άγιος Πλάτων οδηγήθηκε ενώπιον του διοικητή της περιοχής και κλήθηκε να θυσιάσει στους θεούς της ρωμαϊκής θρησκείας.
Όταν αρνήθηκε, υποβλήθηκε, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, σε σκληρά βασανιστήρια.
Οι διηγήσεις του μαρτυρίου του αναφέρουν ότι οι διώκτες του επιχείρησαν επανειλημμένα να τον πείσουν να εγκαταλείψει την πίστη του, υποσχόμενοι ανταμοιβές και απειλώντας τον με ακόμη μεγαλύτερες δοκιμασίες.
Εκείνος παρέμεινε αμετακίνητος. Τελικά καταδικάστηκε σε θάνατο και αποκεφαλίστηκε, πιθανότατα στις αρχές του 4ου αιώνα.
Η Εκκλησία τον τιμά ως Μεγαλομάρτυρα στις 18 Νοεμβρίου.
Ο Άγιος Πλάτων θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα των πρώτων Χριστιανών που επέλεξαν να παραμείνουν πιστοί στις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, ακόμη και όταν η επιλογή αυτή σήμαινε την απώλεια της ζωής τους.
Άγιος Αναστάσιος ο Νεομάρτυρας
Από την Παραμυθιά της Ηπείρου Ο Άγιος Αναστάσιος ο Νεομάρτυρας καταγόταν από την Παραμυθιά της Ηπείρου και έζησε κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η ζωή του συνδέθηκε με τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι χριστιανικοί πληθυσμοί σε ορισμένες περιοχές της αυτοκρατορίας, όπου οι θρησκευτικές και κοινωνικές πιέσεις μπορούσαν να οδηγήσουν σε συγκρούσεις και διώξεις.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Αναστάσιος αρνήθηκε να απαρνηθεί τη χριστιανική του πίστη, παρά τις πιέσεις που δέχθηκε.
Η στάση του οδήγησε στο μαρτύριό του, για το οποίο η Εκκλησία τον κατέταξε στη χορεία των Νεομαρτύρων.
Η μνήμη του τιμάται ιδιαίτερα στην Ήπειρο και στην ευρύτερη περιοχή της Παραμυθιάς.
Η σημασία των Νεομαρτύρων στην εκκλησιαστική παράδοση
Ο όρος Νεομάρτυρες χρησιμοποιείται για τους Χριστιανούς που μαρτύρησαν σε μεταγενέστερες ιστορικές περιόδους, κυρίως κατά την οθωμανική κυριαρχία, σε αντιδιαστολή με τους Μάρτυρες των πρώτων χριστιανικών αιώνων.
Η τιμή τους διατηρήθηκε ιδιαίτερα στις τοπικές εκκλησιαστικές κοινότητες, όπου οι βιογραφίες και οι αφηγήσεις των μαρτυρίων τους μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά.
Για πολλές από αυτές τις μορφές, οι διαθέσιμες ιστορικές πληροφορίες είναι περιορισμένες και προέρχονται κυρίως από συναξάρια και εκκλησιαστικές παραδόσεις.
Η νηστεία των Χριστουγέννων
Η 18η Νοεμβρίου βρίσκεται μέσα στην πρώτη εβδομάδα της σαρανταήμερης νηστείας των Χριστουγέννων.
Η περίοδος αυτή αποτελεί χρόνο προετοιμασίας για τη μεγάλη γιορτή της Γέννησης του Χριστού, με έμφαση στην προσευχή, την εγκράτεια και τη φιλανθρωπία.
Η νηστεία δεν περιορίζεται στη διατροφή, αλλά συνδέεται στην ορθόδοξη διδασκαλία με την προσωπική προσπάθεια για συμφιλίωση, συγχώρεση και έμπρακτη προσφορά προς τον συνάνθρωπο.
Το μήνυμα της ημέρας
Ο Άγιος Πλάτων και ο Άγιος Αναστάσιος έζησαν σε διαφορετικές εποχές και κάτω από διαφορετικές ιστορικές συνθήκες.
Ο πρώτος συνδέθηκε με τους διωγμούς των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ενώ ο δεύτερος με την ιστορία του Χριστιανισμού κατά την οθωμανική περίοδο.
Κοινό στοιχείο των δύο μορφών είναι η αφοσίωση στις πεποιθήσεις τους, ακόμη και όταν η υπεράσπισή τους είχε βαρύ προσωπικό τίμημα.
Το μήνυμα της ημέρας είναι ότι η ελευθερία της συνείδησης, η αξιοπρέπεια και η συνέπεια στις αρχές μας αποτελούν αξίες που διατηρούν τη σημασία τους σε κάθε ιστορική εποχή.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Πλάτων και Πλατωνία.
Για τα ονόματα Αναστάσιος και Αναστασία, οι πιο καθιερωμένες ημερομηνίες εορτής είναι η 22α Δεκεμβρίου, η 22α Ιανουαρίου και το Πάσχα.