Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Έλενα Περικλέους, επιλέχθηκε τιμητικά από την Παγκόσμια Οργάνωση Προώθησης Γραμματισμού για τη συγγραφή του μηνύματος για τη Διεθνή Ημέρα Γραμματισμού 2026, η οποία τιμάται κάθε χρόνο στις 8 Σεπτεμβρίου.
Η φετινή Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού είναι αφιερωμένη στο θέμα «Γραμματισμός για την κοινωνία, τον πλανήτη και την ευημερία», αναδεικνύοντας τον γραμματισμό όχι μόνο ως θεμελιώδες δικαίωμα, αλλά και ως δύναμη που συνδέεται με τη δημοκρατία, την κοινωνική συμμετοχή, την ισότητα και τη διαμόρφωση ενός καλύτερου μέλλοντος.
Το μήνυμα της Επιτρόπου, με τίτλο «Ο κόσμος που γράφουν οι λέξεις», εστιάζει στη δύναμη των λέξεων να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο γύρω μας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Οι λέξεις γίνονται αξίες. Οι λέξεις γίνονται πράξεις. Κι αν αποφασίσεις, πράξεις που γράφουν τον κόσμο που θα κληθούν να διαβάσουν οι επόμενες γενιές».
Μέσα από το μήνυμά της, η Επίτροπος συνδέει τον γραμματισμό με την ικανότητα του ανθρώπου να κατανοεί, να αμφισβητεί, να συμμετέχει και να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη τα παιδιά να αποκτούν πρόσβαση όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στα εργαλεία που θα τους επιτρέπουν να διαμορφώνουν τη δική τους φωνή, να εκφράζονται και να συμμετέχουν ουσιαστικά στον κόσμο γύρω τους.
«Ένας άνθρωπος που γνωρίζει, που μπορεί να κρίνει, που επιλέγει να μην είναι αδιάφορος, μπορεί να αλλάξει τον κόσμο», σημειώνει, μεταξύ άλλων, η Επίτροπος.Το μήνυμα καταλήγει με μια υπενθύμιση της συλλογικής ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές: «Ο κόσμος που θα παραδώσουμε είναι οι λέξεις που θα επιλέξουμε να κάνουμε πράξη».
Το μήνυμα της Επιτρόπου περιλαμβάνεται στην επίσημη έκδοση για τη Διεθνή Ημέρα Γραμματισμού 2026, μαζί με το μήνυμα της Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής UNESCO, στο πλαίσιο της φετινής εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη σημασία του γραμματισμού.
Αυτούσιο το μήνυμα της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
«Ο κόσμος που γράφουν οι λέξεις»
«Κάθε λέξη που επιλέγουμε να πούμε ή να γράψουμε είναι ένα λιθαράκι στο χτίσιμο του κόσμου. Κάποιες γίνονται ελπίδα. Κάποιες γεννούν φόβο. Άλλες χτίζουν γέφυρες και άλλες υψώνουν τείχη. Γιατί οι λέξεις γίνονται ιδέες. Οι ιδέες γίνονται αξίες. Οι αξίες γίνονται αποφάσεις. Και οι αποφάσεις, πράξεις που γράφουν τον κόσμο που θα κληθούν να διαβάσουν οι επόμενες γενιές.
Αν διαβάσουμε μέσα από τις λέξεις τον άνθρωπο, τον πλανήτη και την ευημερία, συνειδητοποιούμε πως αφηγούνται την ίδια ιστορία. Οι λέξεις που επιλέγουμε διαμορφώνουν τον άνθρωπο. Και ο άνθρωπος διαμορφώνει τον κόσμο.
Ας χαράξουμε λοιπόν στην καρδιά του κόσμου λέξεις που ελευθερώνουν και σώζουν, και τότε θα μεγαλώσουν άνθρωποι που θα αναγνωρίζουν την αξία κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, θα φροντίζουν τον πλανήτη ως το κοινό μας σπίτι και τότε η ευημερία – οι καλές μέρες– δεν θα μετριέται από όσα αποκτούμε, αλλά από όσα κατορθώνουμε να διατηρούμε ζωντανά. Θα μετριέται από τη δημοκρατία που αντέχει. Από τα δικαιώματα που προστατεύονται. Από τη φύση που συνεχίζει να αναπνέει.
Η ευημερία δεν κατοικεί στους αριθμούς. Κατοικεί στις ζωές. Στο παιδί που μεγαλώνει χωρίς φόβο. Στον ηλικιωμένο που εξακολουθεί να έχει θέση στην κοινωνία. Στον άνθρωπο που ξέρει πως η φωνή του μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
Ίσως τελικά αυτό να είναι ο γραμματισμός. Όχι μόνο να μαθαίνουμε να διαβάζουμε και να γράφουμε λέξεις, αλλά να αναγνωρίζουμε τη δύναμή τους να αλλάζουν τους ανθρώπους και, μέσα από αυτούς, τον κόσμο. Να διακρίνουμε ποιες αξίζει να κρατήσουμε ζωντανές, ποιες αξίζει να υπερασπιστούμε. Οι λέξεις είναι ευθύνη. Κι ο αληθινός γραμματισμός αρχίζει όταν αποφασίσουμε να αγαπήσουμε και να αναλάβουμε αυτή την ευθύνη.
Όταν μάθουμε να διαβάζουμε αλλιώς τον άνθρωπο, τότε, ναι, γράφουμε διαφορετικά τον κόσμο. Και αναδύεται ένας άνθρωπος φωτοβόλος. Ένας άνθρωπος για τον οποίο η γνώση αποκτά νόημα όταν γίνεται σοφία, η ελευθερία όταν γίνεται σεβασμός και η δημοκρατία όταν γίνεται συμμετοχή. Ένας τέτοιος άνθρωπος θα κατοικήσει έναν βιώσιμο πλανήτη κοινωνικής δικαιοσύνης και θα αφήσει πίσω του περισσότερες καλές μέρες από όσες βρήκε.
Ο κόσμος που θα παραδώσουμε είναι οι λέξεις που θα επιλέξουμε να κάνουμε πράξη».
Έλενα Περικλέους
Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
