Στη δημοσιότητα έδωσε σήμερα, Τετάρτη 29 Ιουλίου, η Ελεγκτική Υπηρεσία την Ειδική Έκθεσή της για τον έλεγχο συμμόρφωσης του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου (ΙΚΥΚ), η οποία καλύπτει την περίοδο 2019-2024.
Στην έκθεση αναγνωρίζεται ότι το ΙΚΥΚ «επιτελεί διαχρονικά έναν σημαντικό κοινωνικό ρόλο, στηρίζοντας φοιτητές και επενδύοντας στο ανθρώπινο δυναμικό της χώρας». Την ίδια ώρα, ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η άσκηση της συγκεκριμένης πολιτικής «οφείλει να στηρίζεται σε ορθό προγραμματισμό και δημοσιονομική πειθαρχία».
Εγκρίσεις υποτροφιών χωρίς το αναγκαίο οικονομικό υπόβαθρο
Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων της έκθεσης καταγράφεται ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΚΥΚ προχώρησε σε αποφάσεις για αύξηση του αριθμού των υποτροφιών και τροποποίηση των κριτηρίων παραχώρησής τους χωρίς να υπάρχουν οι αναγκαίες πιστώσεις στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του προγράμματος «Αριστεία» για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024, όπου αποφασίστηκε η παραχώρηση υποτροφιών σε όλους τους δυνητικά δικαιούχους. Η απόφαση αυτή δημιούργησε οικονομικές δεσμεύσεις για ακόμη 344 δικαιούχους, χωρίς να υπάρχουν οι απαιτούμενοι διαθέσιμοι πόροι, ενώ παράλληλα προέκυψαν πολυετείς οικονομικές υποχρεώσεις μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών τους.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο αρχικά απέρριψε το αίτημα του ΙΚΥΚ για επιπρόσθετες πιστώσεις. Τελικά, ύστερα από διαβουλεύσεις, ανταλλαγή αλληλογραφίας αλλά και έντονη δημόσια και κοινοβουλευτική συζήτηση, εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2025 πρόσθετη κρατική χορηγία μέσω συμπληρωματικού προϋπολογισμού.
Παράλληλα, το Υπουργείο έθεσε ως προϋπόθεση την εκ των προτέρων ενημέρωσή του για κάθε απόφαση που συνεπάγεται νέες οικονομικές δεσμεύσεις, καθώς και την υποβολή προς έγκριση οποιωνδήποτε αλλαγών στα κριτήρια παραχώρησης υποτροφιών.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι, παρά το γεγονός πως οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου είχαν στόχο την εξυπηρέτηση μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών, αυτές θα πρέπει να λαμβάνονται μόνο κατόπιν κατάλληλου προγραμματισμού και συνεννόησης με το Υπουργείο Οικονομικών, ώστε να συμβαδίζουν με τις πραγματικές δημοσιονομικές δυνατότητες του Ιδρύματος.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι μετά την εξασφάλιση των πρόσθετων πιστώσεων σημειώθηκαν δύο διαδοχικές αλλαγές στην προεδρία του Διοικητικού Συμβουλίου και αλλαγή στη θέση της Γραμματέως του ΙΚΥΚ, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, δυσχεραίνει την αποτελεσματική διαχείριση των προκλήσεων και την εύρυθμη λειτουργία του Ιδρύματος.
Λάθη στη μοριοδότηση αιτήσεων
Η έκθεση εντοπίζει επίσης αδυναμίες στους εσωτερικούς ελέγχους του ΙΚΥΚ.
Συγκεκριμένα, από δειγματοληπτικό έλεγχο 23 αιτήσεων υποτροφιών της περιόδου 2019-2024, σε πέντε περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι η μοριοδότηση ακαδημαϊκών ή οικονομικών κριτηρίων δεν ήταν σύμφωνη με τις πρόνοιες των σχετικών προκηρύξεων.
Στις τέσσερις περιπτώσεις οι αποκλίσεις αποδόθηκαν σε ανθρώπινο λάθος, χωρίς ωστόσο να επηρεαστούν οι τελικοί δικαιούχοι.
Στην πέμπτη περίπτωση, όμως, η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε συστημικό σφάλμα στο πληροφοριακό σύστημα «ΗΡΑ», το οποίο δεν είχε ενημερωθεί με τις σωστές παραμέτρους για το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021. Ως αποτέλεσμα, όλοι οι αιτητές του Προγράμματος Β2 μοριοδοτήθηκαν λανθασμένα.
Μετά από εκ των υστέρων επανεξέταση, το ίδιο το ΙΚΥΚ διαπίστωσε ότι δύο υποψήφιοι στερήθηκαν υποτροφία, παρότι πληρούσαν τα απαιτούμενα κριτήρια. Σύμφωνα με την έκθεση, το Ίδρυμα δεν προχώρησε στην εξέταση τρόπων αποκατάστασης της ζημιάς που υπέστησαν οι συγκεκριμένοι αιτητές.
Εισήγηση για εξορθολογισμό της διαχείρισης
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ακόμη ότι η διαχείριση των κρατικών υποτροφιών και των κρατικών φοιτητικών χορηγιών πραγματοποιείται σήμερα από δύο διαφορετικούς φορείς, γεγονός που δημιουργεί διαφορετικά σημεία εξυπηρέτησης για τους φοιτητές, πιθανές διοικητικές επικαλύψεις και πρόσθετο διοικητικό κόστος.
Για τον λόγο αυτό ζήτησε από το Υπουργείο Οικονομικών να τοποθετηθεί επί του ενδεχομένου δημιουργίας ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης τόσο των κρατικών υποτροφιών όσο και των φοιτητικών χορηγιών.
Στην απάντησή του, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου αναγνώρισε τη συνάφεια των αρμοδιοτήτων των δύο υπηρεσιών, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι αρμοδιότητες του ΙΚΥΚ έχουν διευρυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Όπως ενημέρωσε, το Υπουργείο προτίθεται να προχωρήσει σε ολοκληρωμένη μελέτη σκοπιμότητας και οργανωτικής αναδιάρθρωσης, ώστε να αξιολογηθούν οι λειτουργικές, οικονομικές, διοικητικές και νομοθετικές παράμετροι μιας ενδεχόμενης ενοποίησης. Εφόσον τα συμπεράσματα της μελέτης είναι θετικά, θα προωθηθούν οι αναγκαίες νομοθετικές και διοικητικές ρυθμίσεις.
Δείτε την έκθεση:
