Με μεγάλη επιτυχία και σημαντική συμμετοχή διεξήχθη την Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2026, η εκδήλωση του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου με θέμα: «Το Νομικό Καθεστώς και το Μέλλον των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο».
Εξ αφορμής των πρόσφατων εξελίξεων στην περιοχή μας και των δηλώσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Νίκου Χριστοδουλίδη, για άνοιγμα διαλόγου με το Ηνωμένο Βασίλειο αναφορικά με το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων, ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος θεώρησε αναγκαία τη διεξαγωγή ενός νηφάλιου, τεκμηριωμένου και επιστημονικού διαλόγου για το ζήτημα, υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου.
Στο πλαίσιο αυτό, το Διοικητικό Συμβούλιο του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου υιοθέτησε απόφαση σχετικά με το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο, η ανάγνωση της οποίας αποτέλεσε την κορύφωση της εκδήλωσης. Η απόφαση αυτή αποτυπώνει τη θεσμική προσέγγιση του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου επί του θέματος και φιλοδοξεί να συμβάλει στον ευρύτερο δημόσιο διάλογο που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα.
Η απόφαση είναι διαθέσιμη στον ακόλουθο σύνδεσμο:
ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΣ ΠΔΣ ΓΙΑ ΒΡΕΤΑΝΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ
Η εκδήλωση άνοιξε με χαιρετισμό του Προέδρου του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου, κ. Μιχάλη Βορκά, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ιστορική μνήμη και οι θυσίες του κυπριακού λαού επιβάλλουν τη συνεχή μελέτη και διεκδίκηση των δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, με οδηγό το διεθνές δίκαιο και τη δικαιοσύνη.
Χαιρετισμό απηύθυνε, επίσης, ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, Δρ. Νικόλας Α. Ιωαννίδης, ο οποίος, αναφερόμενος τόσο στις ιστορικές και νομικές προεκτάσεις του ζητήματος των Βρετανικών Βάσεων, όσο και στις πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις, διευκρίνισε ότι «σκοπός της Κυβέρνησης είναι η διεξαγωγή ενός δομημένου διαλόγου στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».
Ακολούθησε παρέμβαση του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Κερύνειας, κ. Νικόλα Κωνσταντινίδη, με θέμα «Η διαχρονική δράση του Δικηγορικού Σώματος για το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων», κατά την οποία παρουσιάστηκε η μακρόχρονη συμβολή του οργανωμένου δικηγορικού σώματος στην ανάδειξη και μελέτη του ζητήματος.
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες εισηγήσεις από εκλεκτούς εισηγητές με πολύχρονη ακαδημαϊκή και επαγγελματική πείρα επί του θέματος:
- Ο Καθηγητής Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Πρόεδρος της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, ανέπτυξε το θέμα «Το πλαίσιο επαναδιαπραγμάτευσης της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης».
- Ο κ. Κώστας Κληρίδης, τέως Γενικός Εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας και πρώην Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, παρουσίασε την εισήγηση «Η συμμετοχή της Κύπρου στη διαδικασία έκδοσης Συμβουλευτικής Γνωμοδότησης από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τον Μαυρίκιο».
- Η κ. Christina Hioureas, Global Co-Chair του International Litigation & Arbitration Department και Chair του United Nations Practice Group της Foley Hoag LLP, παρουσίασε την εισήγηση «From Mauritius to Cyprus: the road to self-determination».
Ακολούθησε εκτενής συζήτηση με τους ομιλητές την οποία συντόνιζε η Γραμματέας της Επιτροπής Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου του ΠΔΣ, κ. Ελένη Γερασούδη.
Τόσο οι εισηγήσεις των ομιλητών, όσο και η συζήτηση, ανέδειξαν με σαφήνεια ότι το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων δεν είναι μονοδιάστατο ούτε μπορεί να προσεγγιστεί μέσω μιας μόνο πηγής δικαίου ή ενός μεμονωμένου νομικού επιχειρήματος.
Αντιθέτως, κατέστη σαφές ότι η ανάλυση του ζητήματος προϋποθέτει τη συνδυαστική εξέταση διαφορετικών πηγών και κανόνων του διεθνούς δικαίου: του δικαίου των συνθηκών, του εθιμικού διεθνούς δικαίου, της διαδικασίας αποαποικιοποίησης, του δικαιώματος των λαών στην αυτοδιάθεση, καθώς και των νεότερων εξελίξεων που αφορούν τους κανόνες αναγκαστικού δικαίου (jus cogens).
Παράλληλα, αναδείχθηκαν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα τα οποία κρίθηκε αναγκαίο να αποσαφηνιστούν:
Πρώτον, η χρήση του όρου «Κυρίαρχες Βάσεις» δεν ταυτίζεται με την έννοια της κυριαρχίας στο διεθνές δίκαιο. Αντιθέτως, αναπτύχθηκε η θέση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ασκεί μόνο διοικητικές εξουσίες επί των περιοχών αυτών και μόνο για στρατιωτικούς σκοπούς, γεγονός που εγείρει σοβαρά νομικά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητα του υφιστάμενου καθεστώτος με το σύγχρονο διεθνές δίκαιο.
Δεύτερον, αποσαφηνίστηκε ότι η ενδεχόμενη επαναδιαπραγμάτευση της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης δεν θέτει σε κίνδυνο την κρατική υπόσταση ή τη διεθνή προσωπικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως κατά καιρούς εσφαλμένα υποστηρίζεται.
Τρίτον, ξεκαθαρίστηκε ότι η συμμετοχή της Ελλάδας και της Τουρκίας δεν απαιτείται για την επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων.
Τέταρτον, αναπτύχθηκε η θέση ότι το συμβατικό πλαίσιο του 1960 δεν αποτύπωνε την ελεύθερη και γνήσια βούληση του κυπριακού λαού και ότι η συναίνεση που δόθηκε κατά τη σύναψη των σχετικών συμφωνιών ήταν τουλάχιστον προβληματική υπό το πρίσμα του δικαιώματος αυτοδιάθεσης. Στο πλαίσιο αυτό υποστηρίχθηκε ότι ο διαχωρισμός των εδαφών των Βάσεων από την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας υπήρξε ασύμβατος με τις αρχές της αποαποικιοποίησης και ότι η διαδικασία αποαποικιοποίησης της Κύπρου παραμένει ανολοκλήρωτη.
Τέλος, παρουσιάστηκαν επιχειρήματα και στοιχεία που υποστηρίζουν ότι το δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση έχει εξελιχθεί σε κανόνα αναγκαστικού δικαίου (jus cogens), με σημαντικές συνέπειες για την εγκυρότητα και τη διατήρηση σε ισχύ του συμβατικού πλαισίου του 1960.
Συμπερασματικά, η εκδήλωση κατέδειξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει ισχυρά νομικά επιχειρήματα, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την επανεξέταση του ζητήματος των Βρετανικών Βάσεων στο πλαίσιο του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. Τα επιχειρήματα αυτά ενισχύουν τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να συμμετέχει με αυτοπεποίθηση και νομική τεκμηρίωση σε οποιονδήποτε μελλοντικό διάλογο ή διαπραγμάτευση επί του θέματος, ως κυρίαρχο και ισότιμο κράτος.
Ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος θα συνεχίσει να συμβάλλει ενεργά στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα μείζονος εθνικής και νομικής σημασίας, προάγοντας τον επιστημονικό προβληματισμό και την προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου.
